Wojna amerykańsko-hiszpańska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wojna amerykańsko-hiszpańska
Charge of the Rough Riders at San Juan Hill.JPG
Atak Amerykanów na wzgórze San Juan
Czas 21 kwietnia - 12 sierpnia 1898
Miejsce Karaiby i Filipiny
Wynik zwycięstwo USA
Strony konfliktu
 Stany Zjednoczone
 Kuba
 Hiszpania
Dowódcy
Nelson A. Miles
William R. Shafter
George Dewey
William Thomas Sampson
Máximo Gómez
Patricio Montojo
Pascual Cervera
Arsenio Linares y Pombo
Manuel Macías y Casado
Ramón Blanco y Erenas
Siły
330 000 339 783
Straty
Flota:
16 zabitych
68 rannych
Armia:
11 010[1] zabitych
1557 rannych[2]
2565 chorych
Flota:
560 zabitych
300-400 rannych
Armia:
3000 zabitych i rannych
6700 wziętych do niewoli
13 000 chorych
Multimedia w Wikimedia Commons Multimedia w Wikimedia Commons
US flag 44 stars.svg Wojna amerykańsko-hiszpańska Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg

Zatoka ManilskaLas GuasimasEl CaneySan JuanSantiago de Cuba (morska)Santiago de Cuba (lądowa)ManilaRio Manimani

Bitwa w Zatoce Manilskiej

Wojna amerykańsko-hiszpańska – konflikt zbrojny pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Królestwem Hiszpanii trwający od 25 kwietnia do 12 sierpnia 1898, w wyniku którego Hiszpania utraciła większość swych posiadłości na Karaibach i na obszarze Pacyfiku, a Stany Zjednoczone porzuciły dotychczasową politykę izolacjonizmu.

Przyczyny wojny[edytuj | edytuj kod]

Przyczynami wojny były tendencje ekspansjonistyczne polityki amerykańskiej, interesy ekonomiczne, strategiczne USA.

Rozpoczęte w 1895 r. powstanie antyhiszpańskie na Kubie i okrucieństwa popełniane w trakcie jego tłumienia przez Hiszpanów (co było nagłaśniane przez koncerny prasowe Hearsta i Pulitzera) spowodowały, że społeczeństwo amerykańskie zaczęło domagać się odebrania tej kolonii Hiszpanii. Nowo wybrany prezydent, William McKinley, obiecał wyborcom interwencję. Wprawdzie liberalny rząd w Madrycie odwołał dotychczasowego gubernatora, znanego z okrucieństw Valeriano Weylera i obiecał Kubańczykom autonomię, ale było już za późno.

Dogodnym pretekstem do wypowiedzenia wojny stało się zatonięcie 15 lutego 1898 r. amerykańskiego pancernika USS "Maine" w porcie w Hawanie, o co oskarżono agentów hiszpańskich (Kuba była kolonią hiszpańską), a czego prawdopodobną przyczyną był samozapłon węgla. Wzburzenie amerykańskiej opinii publicznej wzrosło po opublikowaniu raportu mieszanej komisji śledczej hiszpańsko-amerykańskiej, w którym każda ze stron przedstawiła odmienne wnioski.

11 kwietnia prezydent wystąpił do Kongresu o upoważnienie do podjęcia kroków mających położyć kres walkom na Kubie. W odpowiedzi Kongres opracował, a 19 kwietnia ogłosił, cztery rezolucje, w których uznawał niepodległość Kuby, domagał się wycofania wojsk hiszpańskich, zapewniał, że USA nie zamierzają zagarnąć wyspy i upoważniał prezydenta do użycia siły. Następnego dnia rząd Stanów Zjednoczonych przedłożył Hiszpanii ultimatum, na które rząd hiszpański odpowiedział zerwaniem stosunków dyplomatycznych.

25 kwietnia Stany Zjednoczone ogłosiły, że od 21 kwietnia znajdują się w stanie wojny.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Wojna toczyła się na dwóch oddalonych teatrach działań. Bezpośrednim celem ataku amerykańskiego stały się kolonie hiszpańskie, przede wszystkim Kuba i Filipiny, gdzie wysadzono desanty wojsk amerykańskich, wspieranych przy tym przez antyhiszpańską partyzantkę. 22 kwietnia dowodzona przez kontradmirała Williama T. Sampsona Eskadra Północnego Atlantyku opuściła Hampton Roads i skierowała się na wody kubańskie z zadaniem założenia blokady wyspy, zaś 26 kwietnia wyszła z Hongkongu Eskadra Azjatycka komandora George'a Deweya i zniszczyła flotyllę hiszpańską w bitwie w Zatoce Manilskiej 1 maja 1898. Z kolei wysłana przez Hiszpanię na Kubę flota ekspedycyjna pod dowództwem kontradmirała Pascuala Cervery uległa całkowitemu zniszczeniu w bitwie z przeważającą flotą amerykańską pod Santiago de Cuba 3 lipca 1898.

Desant amerykański na Filipinach wylądował 30 kwietnia. Było to 2500 żołnierzy generała Williama Merritta, którzy nieco wcześniej zajęli dla USA wyspę Guam. Działania lądowe sprowadzały się do oblegania Manili, której bronił 8-tysięczny garnizon hiszpański. Garnizon ten – po symbolicznym wręcz oporze (Amerykanie stracili 7 zabitych) – skapitulował 13 lipca.

Wcześniej nieco, 22 czerwca, pod Baiquiri na Kubie (w pobliżu Santiago) rozpoczęły lądowanie oddziały V Korpusu US Army generała Williama R. Shaftera, które już 1 lipca stoczyły bitwę o El Canej i wzgórze San Juan, zdobywając pozycje górujące nad Santiago, którego garnizon skapitulował 17 lipca.

25 lipca w porcie Guánica na Portoryko wylądował, przybyły z Guantanamo na Kubie, oddział generała Nelsona A. Milesa, który 29 lipca zajął Ponce i opanował południe wyspy.

Pokonana w bitwach morskich i niezdolna do przyjścia z pomocą swoim oddziałom, jeszcze walczącym na Kubie i Portoryko, Hiszpania zgodziła się na pośrednictwo Francji i uzyskała zgodę Stanów Zjednoczonych na zawieszenie broni w dniu 12 sierpnia.

Wojna zakończyła się podpisaniem 10 grudnia 1898 pokoju paryskiego, który został ratyfikowany przez Senat Stanów Zjednoczonych w 1899 roku.

Skutki wojny[edytuj | edytuj kod]

Rezultatem wojny było przejęcie przez Stany Zjednoczone kontroli nad koloniami Hiszpanii na Karaibach i Pacyfiku. Stany Zjednoczone uzyskały: Filipiny, Portoryko i Guam. Kuba otrzymała ograniczoną niepodległość i znalazła się w amerykańskiej strefie wpływów. Wyspa przestała być kolonią hiszpańską, ale przez trzy lata po zakończeniu wojny pozostawała pod nadzorem amerykańskiej armii. Wojna z Hiszpanią, która miała na celu przynieść pomoc Kubańczykom, okazała się pomocą dwuznaczną z tego względu, iż przed wycofaniem wojsk w 1902 r., Amerykanie wymusili na władzach Kuby oddanie terenu na bazę marynarki wojennej. Była to zatoka Guantanamo. Amerykanom było to jednak za mało. Narzucili Kubie tzw. "poprawkę Platta", która mówiła, że Kuba zezwoli amerykańskim oddziałom objąć kontrolę nad wyspą w momencie, gdy zostaną narażone na niebezpieczeństwo amerykańskie interesy w regionie. Stany Zjednoczone kilka razy wykorzystywały ten przywilej: np. w 1906 r. prezydent Theodore Roosevelt ulokował tam wojska dla wsparcia proamerykańskiego zamachu stanu.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 10 tysięcy to straty powstańców kubańskich i filipińskich
  2. W tym 345 Amerykanów

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Bartnicki, Krzysztof Michałek, Izabella Rusinowa: Encyklopedia historii Stanów Zjednoczonych Ameryki, Egross Morex, Warszawa 1992, ISBN 83-85253-07-6
  • Graham A. Cosmas: An Army for Empire: The United States Army and the Spanish–American War, 1971