Wyborg
| Wyborg Bыбopг Viipuri |
|||||
 Widok na miasto z wieży zamkowej |
|||||
|
|||||
| Państwo |  Rosja |
||||
| Obwód |  Obwód leningradzki |
||||
| Burmistrz | Giennadij Orłow (Геннадий Орлов) |
||||
| Powierzchnia | 160,84 km² | ||||
| Wysokość | 3 m n.p.m. | ||||
| Populacja (2010) • liczba ludności • gęstość |
79 962 483,6 os./km² |
||||
| Nr kierunkowy | +7 (81378) | ||||
| Kod pocztowy | 188800-188811 | ||||
| Tablice rejestracyjne | 47 | ||||
|
Położenie na mapie obwodu leningradzkiego
  Wyborg
|
|||||
|
Położenie na mapie Rosji
 Wyborg
|
|||||
 60°42′08″N 28°45′46″E / 60.702222222222, 28.762777777778Na mapach: 60°42′08″N 28°45′46″E / 60.702222222222, 28.762777777778 |
|||||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||||
| Strona internetowa | |||||
.png)
Wyborg, (ros. Выборг, fin. Viipuri, szw. Viborg) - miasto w Rosji, w obwodzie leningradzkim, leżące na Przesmyku Karelskim, nad Zatoką Wyborską. W Wyborgu występuje głównie przemysł stoczniowy, spożywczy, chemiczny, odzieżowy i elektrotechniczny. Miasto jest również ośrodkiem uzdrowiskowym i celem wypraw turystów. Według oficjalnych danych federalnych w 2010 roku zamieszkiwało je 79 962 osób[1].
Spis treści |
Historia [edytuj]
Wyborg istniał już w X wieku, jako mała rybacka wioska zamieszkana przez Karelów. W niedługim czasie po wybudowaniu tam fortu, stał się ważnym ośrodkiem handlowym w księstwie Karelii. W XII wieku po raz pierwszy był wzmiankowany. W 1293 roku wraz z przyłączeniem księstwa przez Tyrgilsa Knutssona do królestwa Szwecji, został wybudowany zamek. Od XIV wieku Viipuri (Wyborg) należało do Hanzy. Miasto było położone na terenach spornych między Szwecją a Rosją. W XVII wieku miasto podupadło i straciło nieco na znaczeniu. W 1721 roku w wyniku szwedzko-rosyjskiego pokoju w Nystad przeszło w ręce Rosji.
Od 1809 roku włączone w skład Wielkiego Księstwa Finlandii, znajdującego się pod berłem Romanowów. Wraz z wybudowaniem do miasta linii kolejowej w 1869 roku, zaczął rozwijać się przemysł. Miasto było siedzibą istniejącej w latach 1892-1924 eparchii fińskiej i wyborskiej.
W latach 1918-1940 miasto należało do niepodległej Finlandii jako Viipuri. Było ono drugim co do wielkości miastem Finlandii oraz ważnym ośrodkiem przemysłowym, gospodarczym i kulturalnym. 95% mieszkańców stanowili Finowie, ale ważny element w życiu miejskim stanowiły różne mniejszości, np. Rosjanie, Niemcy, Żydzi i Tatarzy oraz szwedzkojęzyczni Finowie. Architekt Alvar Aalto zaprojektował (1927-1935) w Wyborgu słynną funkcjonalistyczną bibliotekę, która jest uważana za jeden z najważniejszych pomników modernistycznej architektury.
W wyniku wojny zimowej Finlandia utraciła miasto wraz z Przesmykiem Karelskim. Mieszkający w Wyborgu Finowie zostali ewakuowani na inne obszary Finlandii. Latem 1941 roku, po niemieckim ataku na ZSRR sprzymierzona z Niemcami Finlandia opanowała Wyborg ponownie w tzw. wojnie kontynuacyjnej, co pozwoliło na powrót uchodźców. 20 czerwca 1944 roku, w czasie operacji wyborskiej, miasto zostało zajęte przez 21 Armię, wchodzącą w skład frontu leningradzkiego[2].
Po zakończeniu wojny Wyborg został włączony do Związku Radzieckiego, a ludność fińska została ponownie repatriowana. Po wysiedleniu Finów miasto zasiedlono osadnikami ze Związku Radzieckiego, przede wszystkim z Rosji. Administracyjnie miasto należy do obwodu leningradzkiego.
Demografia [edytuj]
Informacje ogólne [edytuj]
Według lokalnych danych z 2011 roku w Wyborgu mieszka 80 100 ludzi[3]. Dane federalne z 2010 roku podają liczbę mieszkańców jako 79 962 osób[2]. W 2010 roku urodziło się 818 dzieci, zmarło 1182 osób[4]. Pod względem migracyjnym, miasto opuściło 611 dotychczasowych mieszkańców, ale 1340 nowych zarejestrowało swój pobyt[2]. Liczba ludności w wieku produkcyjnym wyniosła wówczas 42 600 osób, a bezrobocie 0,45%[4]. W 2002 roku kobiety stanowiły 53,9%, a mężczyźni 46,1%[5]. W 2008 roku struktura ludności wyglądała następująco, ludność do 18 roku życia stanowiła 17,4% populacji, ludność w wieku produkcyjnym 54,4%, bezrobotni 1,2%, a ludność w wieku poprodukcyjnym 27%[5].
Statystyki [edytuj]
| Rok: | Liczba ludności: |
|---|---|
| 1812 | 2 900 |
| 1841 | 4 700 |
| 1850 | 8 600 |
| 1870 | 13 500 |
| 1897 | 23 500 |
| 1900 | 36 800 |
| 1924 | 51 500 |
| 1939 | 74 400 |
| 1940 | 38 000 |
| 1944 | 30 000 |
| 1945 | 2 500 |
| 1946 | 16 400 |
| 1950 | 35 000 |
| 1959 | 51 100 |
| 1962 | 57 000 |
| 1967 | 65 000 |
| 1970 | 65 200 |
| 1973 | 68 000 |
| 1976 | 71 000 |
| 1979 | 75 600 |
| 1982 | 78 000 |
| 1986 | 81 000 |
| 1992 | 80 900 |
| 1996 | 81 200 |
| 2002 | 79 200 |
| 2006 | 78 600 |
| 2008 | 77 600 |
| 2010 | 79 900 |
| 2011 | 80 100 |
Miasta partnerskie [edytuj]
Linki zewnętrzne [edytuj]
Przypisy
- ↑ Gks.ru: Окончательные итоги переписи населения, по состоянию на 14 октября 2010 года (ros.). [dostęp 2013-02-16].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Vbgcity.ru: Наш Выборг - История Города (ros.). [dostęp 2013-02-16].
- ↑ Elizavetino-adm.ru: Статистические данные (ros.). [dostęp 2013-02-16].
- ↑ 4,0 4,1 Old.city.vbg.ru: Статистические данные (ros.). [dostęp 2013-02-16].
- ↑ 5,0 5,1 Travellers.ruu: Выборг: Население (ros.). [dostęp 2013-02-16].
