Wyborg

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wyborg
Bыбopг
Viipuri
Widok na miasto z wieży zamkowej
Widok na miasto z wieży zamkowej
Herb Flaga
Herb Wyborga Flaga Wyborga
Państwo  Rosja
Obwód  Obwód leningradzki
Burmistrz Giennadij Orłow
(Геннадий Орлов)
Powierzchnia 160,84 km²
Wysokość 3 m n.p.m.
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

79 962
483,6 os./km²
Nr kierunkowy +7 (81378)
Kod pocztowy 188800-188811
Tablice rejestracyjne 47
Położenie na mapie obwodu leningradzkiego
Mapa lokalizacyjna obwodu leningradzkiego
Wyborg
Wyborg
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Wyborg
Wyborg
Ziemia 60°42′08″N 28°45′46″E/60,702222 28,762778Na mapach: 60°42′08″N 28°45′46″E/60,702222 28,762778
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal Portal Rosja

Wyborg, (ros. Выборг, fin. Viipuri, szw. Viborg) - miasto w Rosji, w obwodzie leningradzkim, leżące na Przesmyku Karelskim, nad Zatoką Wyborską. W Wyborgu występuje głównie przemysł stoczniowy, spożywczy, chemiczny, odzieżowy i elektrotechniczny. Miasto jest również ośrodkiem uzdrowiskowym i celem wypraw turystów. Według oficjalnych danych federalnych w 2010 roku zamieszkiwało je 79 962 osób[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wyborg. Zamek z XIII wieku.

Wyborg istniał już w X wieku, jako mała rybacka wioska zamieszkana przez Karelów. W niedługim czasie po wybudowaniu tam fortu, stał się ważnym ośrodkiem handlowym w księstwie Karelii. W XII wieku po raz pierwszy był wzmiankowany. W 1293 roku wraz z przyłączeniem księstwa przez Tyrgilsa Knutssona do królestwa Szwecji, został wybudowany zamek. Od XIV wieku Viipuri (Wyborg) należało do Hanzy. Miasto było położone na terenach spornych między Szwecją a Rosją. W XVII wieku miasto podupadło i straciło nieco na znaczeniu. W 1721 roku w wyniku szwedzko-rosyjskiego pokoju w Nystad przeszło w ręce Rosji.

Od 1809 roku włączone w skład Wielkiego Księstwa Finlandii, znajdującego się pod berłem Romanowów. Wraz z wybudowaniem do miasta linii kolejowej w 1869 roku, zaczął rozwijać się przemysł. Miasto było siedzibą istniejącej w latach 1892-1924 eparchii fińskiej i wyborskiej.

W latach 1918-1940 miasto należało do niepodległej Finlandii jako Viipuri. Było ono drugim co do wielkości miastem Finlandii oraz ważnym ośrodkiem przemysłowym, gospodarczym i kulturalnym. 95% mieszkańców stanowili Finowie, ale ważny element w życiu miejskim stanowiły różne mniejszości, np. Rosjanie, Niemcy, Żydzi i Tatarzy oraz szwedzkojęzyczni Finowie. Architekt Alvar Aalto zaprojektował (1927-1935) w Wyborgu słynną funkcjonalistyczną bibliotekę, która jest uważana za jeden z najważniejszych pomników modernistycznej architektury.

W wyniku wojny zimowej Finlandia utraciła miasto wraz z Przesmykiem Karelskim. Mieszkający w Wyborgu Finowie zostali ewakuowani na inne obszary Finlandii. Latem 1941 roku, po niemieckim ataku na ZSRR sprzymierzona z Niemcami Finlandia opanowała Wyborg ponownie w tzw. wojnie kontynuacyjnej, co pozwoliło na powrót uchodźców. 20 czerwca 1944 roku, w czasie operacji wyborskiej, miasto zostało zajęte przez 21 Armię, wchodzącą w skład frontu leningradzkiego[2].

Po zakończeniu wojny Wyborg został włączony do Związku Radzieckiego, a ludność fińska została ponownie wysiedlona. Po opuszczeniu miasta przez Finów zasiedlono je osadnikami ze Związku Radzieckiego, przede wszystkim z Rosji. Administracyjnie miasto należy do obwodu leningradzkiego.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Wyborg w 1709 roku.
Armia fińska w Wyborgu w 1941 roku.
Muzeum regionalne w Wyborgu.
Kościół Świętego Jacka w Wyborgu.
Architektura miasta.
Sowiecka zabudowa miasta.

Informacje ogólne[edytuj | edytuj kod]

Według lokalnych danych z 2011 roku w Wyborgu mieszka 80 100 ludzi[3]. Dane federalne z 2010 roku podają liczbę mieszkańców jako 79 962 osób[2]. W 2010 roku urodziło się 818 dzieci, zmarło 1182 osób[4]. Pod względem migracyjnym, miasto opuściło 611 dotychczasowych mieszkańców, ale 1340 nowych zarejestrowało swój pobyt[2]. Liczba ludności w wieku produkcyjnym wyniosła wówczas 42 600 osób, a bezrobocie 0,45%[4]. W 2002 roku kobiety stanowiły 53,9%, a mężczyźni 46,1%[5]. W 2008 roku struktura ludności wyglądała następująco, ludność do 18 roku życia stanowiła 17,4% populacji, ludność w wieku produkcyjnym 54,4%, bezrobotni 1,2%, a ludność w wieku poprodukcyjnym 27%[5].

Statystyki[edytuj | edytuj kod]

Rok: Liczba ludności:
1812 2 900
1841 4 700
1850 8 600
1870 13 500
1897 23 500
1900 36 800
1924 51 500
1939 74 400
1940 38 000
1944 30 000
1945 2 500
1946 16 400
1950 35 000
1959 51 100
1962 57 000
1967 65 000
1970 65 200
1973 68 000
1976 71 000
1979 75 600
1982 78 000
1986 81 000
1992 80 900
1996 81 200
2002 79 200
2006 78 600
2008 77 600
2010 79 900
2011 80 100

Religia[edytuj | edytuj kod]

Wyborg jest siedzibą eparchii wyborskiej Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Katedrą tejże eparchii jest sobór Przemienienia Pańskiego w Wyborgu[6].

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy