Wysoczany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wysoczany
Cerkiew w Wysoczanach
Cerkiew w Wysoczanach
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat sanocki
Gmina Komańcza
Wysokość 451 m n.p.m.
Liczba ludności 110
Strefa numeracyjna (+48) 13
Tablice rejestracyjne RSA
SIMC 0354577
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Wysoczany
Wysoczany
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wysoczany
Wysoczany
Ziemia 49°26′05″N 22°08′50″E/49,434722 22,147222
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Kamieniołom w Wysoczanach

Wysoczanywieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Komańcza, nieco poniżej ujścia potoku Płonki do Osławy.

Wieś leży w odległości 4 km (dojazd drogą powiatowa nr 2229R) od drogi wojewódzkiej nr 889 prowadzącej z Sieniawy przez Bukowsko do Szczawnego. Przez wieś przechodzi linia kolejowa nr 107 łącząca stację Nowy Zagórz ze stacją Łupków i z dawnym przejściem granicznym na Słowację w tej miejscowości. We wsi jest położony przystanek kolejowy Wysoczany. Sąsiednie stacje to Mokre Małopolskie i Szczawne Kulaszne.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś lokowana przez Mikołaja Herburta Odnowskiego około roku 1539, od roku 1635 na prawie wołoskim. Do roku 1772 województwo ruskie, ziemia sanocka. Od 1772 należał do cyrkułu leskiego, a następnie sanockiego w Galicji.

W roku 1898 wieś liczyła 557 mieszkańców oraz 81 domów, pow. wsi wynosiła 7,13 km². Częścią wsi była wólka Kożuszne (167 mieszkańców). Do 1914 starostwo powiatowe w Sanoku, powiat sądowy w miejscowości Bukowsko. Od listopada 1918 do stycznia 1919 Republika Komańczańska. Po roku 1944 miejscowi Rusini – Ukraińcy wyjechali na Ukrainę lub zastali w ramach wymiany ludności przesiedleni.

Obecnie we wsi znajduje się stadnina koni oraz kilka gospodarstw agroturystycznych.

Mieszkańcy[edytuj | edytuj kod]

Nazwiska mieszkańców w XIX wieku: Bajtsowa, Basik, Bodnik, Chlibik, Chomik, Dodzow, Duński, Gelb, Hrycko, Hepko, Holowaty, Huzyla, Hajdush, Hotsko, Hajdush, Hvozda, Horonova, Hlibyk, Hajdush, Jacis, Jacyta, Kostyk, Kachala, Kaczała, Karpa, Korchma, Kachmar, Kiryk, Królak, Krycko, Lachar, Lewczak, Lukacheva, Luchkanych, Lukacz, Marcyszyn, Maslanek, Maślany, Melnyk, Mytso, Orziński, Owad, Ochych, Priadka, Petrunjova, Pichova, Propper, Sachar, Sas, Shlomko, Sawa, Sekielik, Sykiełyk, Suchyna, Shevtsova, Szczerba, Tsap, Tsynanko, Tsinova, Ujcio, Wajda, Nawalaniec, Worotyła, Watholjak, Zawada.

Obecnie mieszkają tutaj: Karpa, Hołowaty, Kaczała, Słabka, Terebecka, Starego, Kuper, Szeremeta, Bodnik, Janicki, Zawiślan, Wrona, Ślazyk, Kielan, Dyka, Błaż, Parzyszek, Bukowski.

Cerkiew[edytuj | edytuj kod]

Cerkiew stoi na cmentarzu w miejscu wcześniejszej świątyni greckokatolickiej z 1805 roku, pod wezwaniem św. Paraskewii, która była filią parafii w Płonnej. Cerkiew została zniszczona jesienią 1944 roku. Trafiła ją sowiecka bomba lotnicza.

Cmentarz pochodzi z 1512. Po wysiedleniach w 1947, do 1990 roku, cmentarz był zarośnięty drzewami i krzewami. Obecnie istnieje tylko kilka kamiennych grobów.

Nowa murowana cerkiew prawosławna pod wezwaniem św. Paraskewii została zbudowana w 1994 r., pierwotnie miała służyć jako kaplica cmentarna. Od 2002 r cerkiew jest świątynią parafialną. Zewnętrznie dwudzielna, pokryta dwupołaciowymi dachami kalenicowymi, pobitymi blachą. Nawa zwieńczona pozorną sygnaturą z unickim krzyżem do prezbiterium dostawiona zakrystia. We wnętrzu współczesny ikonostas namalowany przez Halinę Krogulecką. W 2005 roku, we wnętrzu cerkwi zostały częściowo wykonane polichromie. Kontynuacja prac prowadzona była w 2006 roku. Przed cerkwią stoi parawanowa dzwonnica ze współczesnymi dzwonami. Stare cztery dzwony zostały skradzione.

Po cerkwi oprowadza pan Jan Hołowaty, Wysoczany 3.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Parafia łacińska w Bukowsku do roku 1946. Wysoczany należały do 1944 roku do parafii greckokatolickiej, w miejscowości Płonna, przed rokiem 1880 do parafii w miejscowości Szczawne, na miejscu znajdowała się drewniana cerkiew filialna.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • metryka greckokatolicka z roku 1774
  • metryki rzymskokatolickie od 1784
  • metryki greckokatolickie 1784-1836 (Szczawne)
  • metryki greckokatolickie 1784-1889 (Płonna)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]