Zakrzewo (powiat złotowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zakrzewo
Herb
Herb Zakrzewa
szkoła im.ks.Domańskiego, rok 1969
szkoła im.ks.Domańskiego, rok 1969
Państwo  Polska
Województwo wielkopolskie
Powiat złotowski
Gmina Zakrzewo
Liczba ludności 1620
Strefa numeracyjna (+48) 67
Kod pocztowy 77-424
Tablice rejestracyjne PZL
SIMC 0533989
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Zakrzewo
Zakrzewo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zakrzewo
Zakrzewo
Ziemia 53°24′39″N 17°09′18″E/53,410833 17,155000Na mapach: 53°24′39″N 17°09′18″E/53,410833 17,155000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa miejscowości

Zakrzewo (niem. Zakrzewo) – duża wieś krajeńska w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie złotowskim, w gminie Zakrzewo przy drodze wojewódzkiej nr 188. Miejscowość leży przy strategicznie ważnej do 1945 r. magistrali kolejowej (dawnej "Ostbahn" z Królewca) Tczew-Küstrin Kietz, a dokładniej na jej odcinku Chojnice-Piła.

Nazwa miejscowości[edytuj | edytuj kod]

W roku 1935 niemieckie władze nazistowskie dokonały zmiany historycznej nazwy Zakrzewo na nazwę Buschdorf, brzmiącą bardziej "niemiecko"[1]: Busch – krzak, krzew, Dorf – wieś. Przemianowanie to dokonane zostało nie bez trudności[2]: na taką zmianę trzeba było formalnej zgody miejscowej rady gminnej, która w Zakrzewie do roku 1925 składała się z samych Polaków, a i potem, do r. 1935, stosu­nek liczbowy Polaków do Niemców w niej był jak około 9:1. Jurysdykcji władzy gminnej nie podlegało jednak nazewnictwo obiektów kolejowych, toteż zmiany nazwy stacji kolejowej w tej wsi dokonano już w roku 1925; kiedy w pewien czas po przemianowaniu dworca landrat jako przewodniczący wydziału powiatowego zaproponował przemianowanie również przynajmniej miejscowej poczty (było bowiem dość para­doksalne, że bilet kolejowy kupowało się do Buschdorf, a list adresowało się do Zakrzewa), rada gminna nie zgodziła się na ten projekt. W lutym 1928 r. landrat raz jeszcze zażądał zmiany nazwy wsi, tym razem jednak oferując przyłączenie do gminy 200 morgów lasu. I tym razem jednak rada gmin­na nie dała się przekonać, oferta nie została przyjęta: wieś nadal nazywała się Zakrzewo, a stacja kolejowa – Buschdorf. Ustawą samorzą­dową z 30 stycznia 1935 r., która wprowadziła zasadę nomi­nacji w ustalaniu składu rady gminnej, władze niemieckie doprowadziły do sytuacji, że pomimo większości polskiej we wsi, to do jej rady gminnej wchodził już tylko jeden Polak, który nie był w stanie przeszkodzić uchwale o zmianie nazwy Zakrze­wo na Buschdorf. Związek Polaków w Niemczech zaprotestował prze­ciwko temu postępowaniu w ministra spraw wewnętrznych, lecz dowiedział się, że przemianowanie Zakrzewa nastąpiło na podstawie rzekomo jednomyślnej uchwały rady gminnej. Dalsze protesty zaprzeczające temu nieprawdziwemu uzasadnieniu nie odniosły już skutku i do końca II wojny światowej wieś nazywała się Buschdorf.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W latach 1772-1945 pod panowaniem Prus. Silny ośrodek polskości, w którym działał ks. dr. Bolesław Domański. Po wojnie także osiedlili się Polacy z innych regionów Polski.

W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa pilskiego.

Przed wojną dzięki inicjatywie księdza Bolesława Domańskiego w Zakrzewie powstał silny ruch spółdzielczy, kulturalny i sportowy. Większość zapoczątkowanych wtedy inicjatyw jest kontynuowana i rozwijana: Spółdzielczy Bank Ludowy, Gminna Spółdzielnia Samopomoc Chłopska, Dom Polski, Chór Tęcza i Klub Sportowy Jedność.

W grudniu 1937 Rada Naczelna Związku Polaków w Niemczech przygotowując organizowany w marcu 1938 w Berlinie zjazd Związku ogłosiła tzw. "Odezwę Zakrzewską" skierowaną do rodaków w Niemczech; podpisał ją m.in. ksiądz Bolesław Domański będący wtedy przewodniczącym V Dzielnicy Związku Polaków w Niemczech[3].

Kościół[edytuj | edytuj kod]

W Zakrzewie znajduje się kościół pod wezwaniem Marii Magdaleny.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

  • Publiczna Szkoła Podstawowa im. ks. dr Bolesława Domańskiego
  • Gimnazjum im. Zjednoczonej Europy
  • Przedszkole Publiczne im. Królewny Śnieżki

Osoby związane z Zakrzewem[edytuj | edytuj kod]

  • Z Zakrzewem była związana artystka Janina Kłopocka, której malowidła zdobią salę widowiskową w Domu Polskim. Janina Kłopocka zaprojektowała również Rodło – symbol graficzny Związku Polaków w Niemczech.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

W Zakrzewie odbywa się znana impreza muzyczna Blues Express.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Edmund Osmańczyk: Niezłomny proboszcz z Zakrzewa. Warszawa: Czytelnik, 1989. ISBN 83-07-01992-3.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. po dojściu Hitlera do władzy sztuczne zniemczanie nazw miejscowości dotknęło znaczne obszary ówczesnych Niemiec
  2. Informacje na ten temat podaje Henryk Zieliński w swojej pracy Polacy i polskość ziemi złotowskiej w latach 1918-1939, rozdz. VII, str. 155; powołuje się tam na A. Krajna-Wielatowskiego "Ziemia Złotowska"
  3. podczas samego zjazdu wygłosił w 1938 płomienne patriotyczne przemówienie, którego nagranie zachowało się do dzisiaj