To jest dobry artykuł

Zespół Ellisa-van Crevelda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dysplazja chondro-ektodermalna
ICD-10 Q77.6
5-letni chłopiec z rozpoznanym zespołem Ellisa-van Crevelda, charakterystyczna wąska klatka piersiowa i skrócenie kończyn[1]

Zespół Ellisa-van Crevelda (dysplazja chondroektodermalna, ang. Ellis-van Creveld syndrome, EVC, chondroectodermal dysplasia, mesoectodermal dysplasia) – rzadki, genetycznie uwarunkowany zespół wad wrodzonych o charakterze dysplazji ektodermalnej, dziedziczony w sposób autosomalnie recesywny. Chorobę jako pierwsi opisali Richard White Bernhard Ellis i Simon van Creveld w 1940 roku.

Epidemiologia[edytuj | edytuj kod]

EVC jest bardzo rzadką chorobą, jak dotąd na całym świecie udokumentowano około 150 przypadków. Szacuje się, że częstość zespołu wynosi około 1:60 000 urodzeń[2]. Choroba znacznie częściej dotyka populację Amiszów; w tylko jednej rodzinie z Lancaster opisano dotąd 52 przypadki choroby[3]. Częstość zespołu u Amiszów szacowana jest na 1:200, a nosicielstwo zmutowanego genu może dotyczyć 13% tej populacji[2]. W około 30% przypadków występuje pokrewieństwo rodziców[4]. Mężczyźni chorują tak samo często jak kobiety.

Etiologia[edytuj | edytuj kod]

Diagram ilustrujący położenie EVC i EVC2 oraz sąsiednich genów na chromosomie 4; strzałki wskazują kierunek transkrypcji

Zespół Ellisa i van Crevelda może być spowodowany mutacjami w genie EVC w locus 4p16, albo przyległym do niego genie EVC2. Funkcje kodowanych przez te geny białek nie są dobrze poznane. Mutacje w genach EVC i EVC2 mogą wywoływać zespół Weyersa (OMIM#193530), który jest schorzeniem allelicznym o dziedziczeniu autosomalnym dominującym[5].

Mutacje EVC[edytuj | edytuj kod]

Stwierdzone dotąd mutacje związane z fenotypem zespołu Ellisa-van Crevelda to:

  • c.IVS13DS, G-T, +5 – substytucja G>T w pozycji +5 intronu 13[5] (OMIM*604831.0001)
  • p.GLN879TER – mutacja nonsesnowna w eksonie 18 [5] (OMIM*604831.0002)
  • p.ARG340TER – mutacja nonsensowna [5](OMIM*604831.0003)
  • c.734T DEL – delecja [5](OMIM*604831.0004)
  • p.ARG443GLN (p.R443Q) – zamiana reszty argininy na glutaminian (OMIM*604831.0005)
  • c.1-BP DEL, 2456G – delecja guaniny powodująca przesunięcie ramki odczytu (OMIM*604831.0007).

Mutacja genu mające związek z zespołem Weyersa to mutacja typu missens p.SER307PRO (seryna na prolinę; OMIM*604831.0006)[5].

Objawy i przebieg[edytuj | edytuj kod]

Obustronna polidaktylia u pacjenta z zespołem Ellisa i van Crevelda[1]
Jama ustna pacjenta z zespołem Ellisas i van Crevelda - widać brak górnych siekaczy i nieprawidłowy kształt zębów siecznych w żuchwie[1]

Zespół ma bardzo zróżnicowany fenotyp i poszczególne objawy występują ze zmienną częstością[1].

Rozpoznanie w okresie prenatalnym jest możliwe od 18. tygodnia: obserwowano w tym czasie wąską klatkę piersiową płodu, skrócenie kości długich kończyn, heksadaktylię dłoni i stóp oraz wady serca[6]. Stwierdzono również zwiększoną przezierność fałdu karkowego w 13. tygodniu ciąży[7] i wewnątrzmaciczne zahamowanie wzrostu (IUGR).

Po urodzeniu u dziecka stwierdza się niskorosłość, wady kośćca, wady zębów, patologiczne zmiany naczyniowe i deformacje układu moczowo-płciowego. Kliniczna tetrada objawów obejmuje chondrodystrofię, polidaktylię, dysplazję ektodermalną (do 93%) i wady serca (50-60%)[4].

Wady kośćca

Dysplazja kostna polega na opóźnieniu kostnienia w pierwszorzędowych ośrodkach i przyspieszeniu kostnienia w centrach wtórnych[4]. Skutkami dysplazji kostnej są:

  • niski wzrost, spowodowany jest skróceniem kończyn szczególnie w ich dystalnych odcinkach (mikromelia ryzomeliczna)
  • wąska klatka piersiowa
  • opuszczone barki
  • kolana koślawe
  • lordoza lędźwiowego odcinka kręgosłupa
  • szerokie dłonie i stopy
  • polidaktylia dłoni, niemal zawsze obustronna, i niekiedy polidaktylia stóp
  • hipoplazja dystalnych paliczków – palce określane są jako "kiełbaskowate"
  • wady kości nadgarstka
  • wady rozwojowe miednicy
Wady w układzie krążenia

Występują u 50-60% pacjentów, są to przede wszystkim:

Wady zębów

Zęby mogą się przedwcześnie wyrzynać i przedwcześnie wypadać, częściej ulegają próchnicy[8].

Wady układu moczowo-płciowego
Inne wady
  • dysplazja ektodermalna paznokci palców dłoni i stóp (cienkie, wklęsłe płytki paznokciowe) oraz włosów (skąpe lub nieobecne owłosienie skóry głowy).

Różnicowanie[edytuj | edytuj kod]

Diagnostyka różnicowa zespołu Ellisa-van Crevelda obejmuje inne choroby z grupy SRP (skrócenie żeber + polidaktylia):

Ponadto, bardzo podobnymi schorzeniami są zespół McKusicka-Kaufmana oraz wspomniany zespół Weyersa[1].

Leczenie i rokowanie[edytuj | edytuj kod]

Leczenie jest objawowe i polega na chirurgicznych operacjach naprawczych wad wrodzonych. Wady serca wiążą się z dużą śmiertelnością, powodują zgon w niemowlęctwie połowy pacjentów z EVC. U pozostałych 50% oczekiwana długość życia jest podobna do reszty populacji[9].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Chorobę opisali jako pierwsi Richard W.B. Ellis z Edynburga i Simon van Creveld z Amsterdamu we wspólnej pracy z 1940 roku[10]. Obaj prowadzili pacjentów z tą chorobą, o czym się podobno przekonali, jadąc w tym samym przedziale pociągu na konferencję pediatrów w Wielkiej Brytanii, w późnych latach 30.[11]. Trzeci przypadek opisany w pracy Ellisa i van Crevelda został przedstawiony w podręczniku pediatrii w 1933 roku[12]. Dalsze badania nad chorobą prowadził Victor McKusick w latach 60.; opisał rodzinę Amiszów z Lancaster w stanie Pensylwania, w której odnotowano największą liczbę przypadków EVC – w owym czasie prawie wszyscy pacjenci opisani w literaturze należeli do tej rodziny[13]. Gen odpowiedzialny za chorobę sklonował Ruiz-Perez i wsp. w 2000 roku[5].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Baujat G, Le Merrer M. Ellis-Van Creveld syndrome. „Orphanet Journal of Rare Diseases”. 2. 27, 2007. PMID 17547743. 
  2. 2,0 2,1 Ide SE, Ortiz de Luna RI, Francomano CA, Polymeropoulos MH. Exclusion of the MSX1 homeobox gene as the gene for the Ellis van Creveld syndrome in the Amish.. „Hum Genet”. 12;98. 5, s. 572-5, 1996. PMID 8882877. 
  3. Mac Kusick VA. Ellis-van Crefeld syndrome and the Amish. „Nature Genet”. 24. 3, s. 203-204, 2000. PMID 10700162. 
  4. 4,0 4,1 4,2 Harold Chen: Atlas of Genetic Diagnosis and Counselling. Totowa, NJ: Humana Press, 2006, s. 415-416. ISBN 1-59259-956-7.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 Ruiz-Perez VL, Ide SE, Strom TM, Lorenz, B, Wilson, D, Woods, K, King L, Francomano C, Freisinger P, Spranger S, Marino B, Dallapiccola B, Wright M, Meitinger T, Polymeropoulos MH, Goodship J. Mutations in a new gene in Ellis-van Creveld syndrome and Weyers acrodental dysostosis. „Nature Genet”. 24, s. 283-286, 2000. doi:10.1038/73508. PMID 10700184. 
  6. Horigome, H, Hamada, H, Sohda, S, Oyake, Y, Kurosaki, Y. Prenatal ultrasonic diagnosis of a case of Ellis-van Creveld syndrome with a single atrium. „Pediatr Radiol”. 27, s. 942-944, 1997. PMID 9388288. 
  7. Venkat-Raman N, Sebire N, Murphy K. Increased first-trimester fetal nuchal translucenty thickness in association with chondroectodermal dysplasia (Ellis-van Creveld). „Ultrasound Obstet Gynecol”. 25, s. 412-414, 2005. PMID 15717287. 
  8. Winter G, Geddes M. Oral manifestations of chondroectodermal dysplasia (Ellis-Van Creveld Syndrome). Report of a case. „Br Dent J”. 122, s. 103-107, 1967. PMID 5226625. 
  9. Mody P, Garg P, Lall KB. Ellis Van Creveld syndrome. „Indian J Pediatr”. 65, s. 1046-8, 1998. 
  10. Ellis, RW, van Crefeld, S. A syndrome characterized by ectodermaldysplasia, polydactyly, chondrodysplasia and congenital morbus cardia. „Arch Dis Child”. 15. 65, 1940. 
  11. Ellis-van Creveld syndrome w bazie Who Named It (ang.)
  12. Emmett L Holt, Jr, Rustin McIntosh: Holt's Diseases of Infancy and Childhood: A Textbook for the Use of Students and Practitioners. New York: Appleton and Co, 1933, s. 362.
  13. McKusick VA, Egeland JA, Eldridge R, Krusen DE. Dwarfism in the Amish. I. The Ellis-van Creveld syndrome. „Bull Johns Hopkins Hosp”. 115, s. 306-336, 1964. PMID 14217223. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Opisy przypadków
  • Chakraborty PP, Bandyopadhyay D, Mandal SK, Subhasis RC. A rare variant of Ellis van Creveld syndrome. „Singapore Med J”. 07;48. 7, s. 684-6, 2007. PMID 17609834. 
  • Shilpy S, Nikhil M, Samir D. Ellis Van Creveld syndrome. „J Indian Soc Pedod Prev Dent”. 10;25 Suppl, s. 5-7, 2007. PMID 17921643. 
  • Kurian K, Shanmugam S, Harsh Vardah T, Gupta S. Chondroectodermal dysplasia (Ellis van Creveld syndrome): a report of three cases with review of literature. „Indian J Dent Res”. 03;18. 1, s. 31-4, 2007. PMID 17347543. 
  • Sajeev CG, Roy TN, Venugopal K. Images in cardiology: Common atrium in a child with Ellis-Van Creveld syndrome. „Heart”. 07;88. 2, s. 142, 2002. PMID 12117837. 
  • Varela M, Ramos C. Chondroectodermal dysplasia (Ellis-van Creveld syndrome): a case report. „Eur J Orthod”. 01;18. 4, s. 313-8, 1997. PMID 8921652. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.