Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie

Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie
The Jozef Pilsudski University of Physical Education in Warsaw
	; Budynek główny AWF w Warszawie
Data założenia	9 grudnia 1929
Patron	Józef Piłsudski
Państwo	Polska
Województwo	mazowieckie
Adres	ul. Marymoncka 34,; 00-968 Warszawa
Liczba pracowników; • naukowych	; 68
Liczba studentów	4 070 (12.2023)
Rektor	prof. dr hab. Bartosz Molik
	Położenie na mapie Warszawy Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie
	Położenie na mapie Polski Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie
	Położenie na mapie województwa mazowieckiego Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie
	52°17′07,30″N 20°57′15,91″E/52,285360 20,954420
	Odznaczenia
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Strona internetowa

Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie (AWF) – publiczna akademia wychowania fizycznego w Warszawie utworzona w 1929 jako Centralny Instytut Wychowania Fizycznego w Warszawie i przekształcona w 1938 w wojskową szkołę akademicką; od 1935 nosi imię Józefa Piłsudskiego^[4].

30 września 1930 wyłączona z gminy Młociny i włączona do Warszawy^[5].

Historia

W 1927 na pierwszym posiedzeniu Rady Naukowej Wychowania Fizycznego pod przewodnictwem Marszałka Józefa Piłsudskiego, dyrektor Centralnej Wojskowej Szkoły Gimnastyki i Sportów w Poznaniu zaproponował utworzenie szkoły zawodowej, która miała kształcić nauczycieli wychowania fizycznego na potrzeby szkół i wojska. Powołano komitet budowy uczelni nazwanej Centralnym Instytutem Wychowania Fizycznego, pod kierownictwem ministra Spraw Wewnętrznych gen. dr. Felicjana Sławoja-Składkowskiego. Projektantem został profesor Edgar Norwerth z Politechniki Warszawskiej, a kierownikiem budowy inż. Maksymilian Dudryk.

Norwerth podczas oględzin potencjalnych terenów pod budowę na Bielanach, wybrał otwartą przestrzeń z okazałą, wówczas ok. 50-letnią topolą czarną, w której zobaczył oś krajobrazową przyszłego dziedzińca akademii. Drzewo zostało podczas budowy zabezpieczone i wokół niego utworzony dziedziniec. W 2009 uzyskało status pomnika przyrody^[6]^[7].

Położenie kamienia węgielnego pod budowę 23 czerwca 1928 roku rozpoczyna wznoszenie Instytutu. Wydarzeniu temu nadano odpowiednią rangę, na uroczystość przybyli – Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego dr Gustaw Dobrucki, dyrektor Państwowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego płk Juliusz Ulrych, prezydent Warszawy Zygmunt Słomiński, przedstawiciele Ministerstwa Spraw Wojskowych, władz państwowych, organizacji społecznych. W dniu 2 grudnia 1928 roku uroczyście wmurowano akt erekcyjny oraz tablicę okolicznościową w obecności licznie zgromadzonych gości. Na tablicy upamiętniającej 10-lecie Polski Niepodległej umieszczono następujące słowa: „W 10-tą rocznicę Niepodległości za Prezydenta Rzeczypospolitej prof. Ignacego Mościckiego, Prezesa Rady Ministrów prof. Kazimierza Bartla, stanęły mury Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego powołanego do życia wolą i decyzją Pierwszego Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego, aby niezmożony był duch i siła fizyczna Narodu”.

Działalność dydaktyczna rozpoczęła się 5 listopada 1929, a pierwszym dyrektorem został płk dr Władysław Leon Osmolski. Wówczas rozpoczął się pierwszy w historii uczelni kurs oficerski^[8]. W skład pierwszego personelu pedagogicznego CIWF weszli oficerowie z dotychczasowej kadry CWSzGiS w Poznaniu^[9]. CIWF był wojskową szkołą zawodową z programem dwuletnich studiów nauczycielskich dla mężczyzn i kobiet oraz rocznym kursie oficerskim. Uroczysta inauguracja pierwszego roku akademickiego 1929/1930 odbyła się 29 listopada 1929 a 1 stycznia 1930 nastąpiło formalne połączenie Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego w Warszawie z Centralną Wojskową Szkołą Gimnastyki i Sportów w Poznaniu. W marcu 1930 uczelnia otrzymała swój statut.

Pierwsza zmiana nazwy uczelni nastąpiła po śmierci marszałka Józefa Piłsudskiego w 1935, na wniosek pracowników i Rady Naukowej Wychowania Fizycznego. Od tej pory uczelnia nosiła nazwę: Centralny Instytut Wychowania Fizycznego im. Pierwszego Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego.

2 września 1938 roku weszła w życie ustawa z dnia 23 sierpnia 1938 roku o Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie. Na mocy tej ustawy dotychczasowy Centralny Instytut Wychowania Fizycznego w Warszawie został przekształcony w wojskową szkołę akademicką pod nazwą Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie. Zwierzchni nadzór nad działalnością akademii sprawował Ministerstwo Spraw Wojskowych w porozumieniu z Ministrem Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z wyjątkiem spraw dotyczących tylko wojska, w których Minister Spraw Wojskowych wydawał zarządzenia samodzielnie^[10]. 20 marca 1939 nadano statut uczelni^[11]. 26 maja 1939 roku weszło w życie rozporządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dnia 28 kwietnia 1939 roku w sprawie przyznania Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie prawa nadawania stopnia magistra wychowania fizycznego^[12].

W czasie II wojny światowej na terenie AWF znajdowały się koszary Luftwaffe. Laboratoria, biblioteki i urządzenia sportowe zostały zlikwidowane.

Odbudowa uczelni po wojnie była bardzo szybka. Zajęcia dla 108 studentów rozpoczęły się 2 grudnia 1946. Dekret Rady Ministrów z 27 lipca 1949 przekształcił szkołę w uczelnię cywilną pod nazwą Akademia Wychowania Fizycznego im. gen. broni Karola Świerczewskiego. Na czele uczelni stanął rektor. Powołano Wydział Wychowania Fizycznego. Nadzór nad AWF zaczął pełnić przewodniczący Głównego Komitetu Kultury Fizycznej. W tym samym roku, dzięki inicjatywie studentów i pracowników powołano uczelniany klub sportowy AZS-AWF Warszawa istniejący do chwili obecnej. W 1953 na podstawie Ustawy o szkolnictwie wyższym z dnia 15 grudnia 1951 utworzono katedry i zakłady naukowe. W roku akademickim 1952/53 zaczęły funkcjonować studia zaoczne. W roku akademickim 1953/54 uruchomiono specjalizacje trenerskie oraz rehabilitacji ruchowej. W listopadzie 1959 r. zarządzeniem ministra Szkolnictwa Wyższego, Ministra Zdrowia i przewodniczącego Głównego Komitetu Kultury Fizycznej, uczelnia otrzymała, jako pierwsza w kraju, prawo nadawania stopnia naukowego doktora w zakresie nauk o kulturze fizycznej.

W 1970 roku w Białej Podlaskiej utworzona została nowa filia uczelni; zastępca Rektora ds. Filii został doc. dr Erazm Wasilewski^[13].

W październiku 1979, w ramach obchodów 50. rocznicy utworzenia uczelni, przy głównym wejściu na teren AWF odsłonięto popiersie Karola Świerczewskiego dłuta Alfonsa Karnego^[14]. Pomnik usunięto w czasie transformacji systemowej w Polsce 1989 roku^[15].

W dniu 8 czerwca 1990 Sejm przywrócił uczelni nazwę Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie.

Wydziały

Akademia posiada trzy wydziały:

Kierunki kształcenia

fizjoterapia
turystyka i rekreacja
wychowanie fizyczne
sport
pielęgniarstwo
terapia zajęciowa
Athletic and Clinical Trainer
Zdrowie i sprawność fizyczna
kosmetologia (WWFiS w Białej Podlaskiej)

Akademia prowadzi również studia podyplomowe i doktoranckie.

Władze w kadencji 2024–2028

Rektor: prof. dr hab. Bartosz Molik
Prorektor ds. Nauki: dr hab. Paweł Tomaszewski prof. AWF
Prorektor ds. Dydaktyki: dr hab. Jolanta Marszałek prof. AWF
Prorektor ds. Rozwoju: dr hab. Jolanta Żyśko prof. AWF
Prorektor ds. Filii AWF: prof. dr hab. Jerzy Sadowski

Źródło:^[16].

Rektorzy

Centralny Instytut Wychowania Fizycznego w Warszawie na Bielanach

1929–1931: płk dr Władysław Osmolski (dyrektor)
1931–1935: płk dr Zygmunt Gilewicz (dyrektor)

Centralny Instytut Wychowania Fizycznego im. Pierwszego Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego w Warszawie

1935–1938: płk dr Zygmunt Gilewicz (dyrektor)

Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie

1938–1939: płk lek. dr Jerzy Nadolski (dyrektor)
1946–1949: mgr Stanisław Górny (dyrektor)

Akademia Wychowania Fizycznego im. Gen. Broni Karola Świerczewskiego w Warszawie

1949–1950: mgr Stanisław Górny (dyrektor)
1950–1956: mgr Edmund Kosman
1956–1959: por. prof. dr hab. Stanisław Bilewicz
1959: gen. prof. dr Zygmunt Gilewicz
1960–1971: prof. dr Stefan Wołoszyn
1971–1974: doc. dr Tadeusz Ulatowski
1974–1977: doc. dr Erazm Wasilewski
1977–1981: doc. dr hab. (następnie prof.) Maciej Skład
1981–1987: prof. dr Tadeusz Ulatowski
1987–1990: prof. dr hab. Mieczysław Witkowski

Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie

1990–1996: prof. dr hab. Zbigniew Krawczyk(inne języki)
1996–2002: prof. dr hab. Henryk Sozański
2002–2005: prof. dr hab. Andrzej Wit
2005–2008: prof. dr hab. Henryk Sozański
2008–2012: prof. dr hab. Alicja Przyłuska-Fiszer
2012–2020: prof. dr hab. Andrzej Mastalerz
od 2020: prof. dr hab. Bartosz Molik

Źródło:^[17].

Wykładowcy

Z tym tematem związana jest kategoria: Nauczyciele akademiccy Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie.

Absolwenci

Z tym tematem związana jest kategoria: Absolwenci Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie.

Doktorzy honoris causa

Z tym tematem związana jest kategoria: Doktorzy honoris causa Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie.

Obiekty sportowe

Hala lekkoatletyczna im. Janusza Kusocińskiego
Stadion lekkoatletyczny im. Zygmunta Szelesta
Pływalnia
Boisko piłki nożne
Boisko do piłki plażowej
Stadion rugby
Pawilony sportów walki
Hala Gier
Sale gimnastyczne

Przypisy

↑ Zarządzenie Ministra Spraw Wojskowych i Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych z dnia 9 grudnia 1929 r. w sprawie połączenia Państwowego Instytutu Wychowania Fizycznego w Warszawie i Centralnej Szkoły Wychowania Fizycznego w Poznaniu w jeden zakład naukowy pod nazwą Centralny Instytut Wychowania Fizycznego w Warszawie na Bielanach (M.P. z 1930 r. Nr 50, poz. 81).
↑ SuperStudia.pl – Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie.
↑ Szkolnictwo wyższe w roku akademickim 2023/2024 [online], Główny Urząd Statystyczny [dostęp 2024-07-01] .
↑ Zarządzenie Ministra Spraw Wojskowych i Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych z dnia 22 maja 1935 r. w sprawie przemianowania Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego w Warszawie na Bielanach na Centralny Instytut Wychowania Fizycznego Imienia Pierwszego Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego (M.P. z 1935 r. Nr 121, poz. 152).
↑ Dz. U. z 1930 r. Nr 68, poz. 540.
↑ Przeglądanie danych – Pomnik przyrody [online], crfop.gdos.gov.pl [dostęp 2022-01-28] .
↑ REJESTR POLSKICH DRZEW POMNIKOWYCH – Drzewo [online], www.rpdp.hostingasp.pl [dostęp 2022-01-28] .
↑ Alojzy Pawełek. C. I. W. F i Poznań. „Junak”. Nr 25, s. 282, 22 czerwca 1930.
↑ Alojzy Pawełek. Centralny Instytut W. F.. „Junak”. Nr 25, s. 284, 22 czerwca 1930.
↑ Dz. U. z 1938 r. Nr 65, poz. 488.
↑ Fotoreportaż. „W Służbie Penitencjarnej”. Nr 7, s. 13, 1 kwietnia 1939.
↑ Dz. U. z 1939 r. Nr 47, poz. 300.
↑ W. Dorcz, Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie. Przewodnik, Wydawnictwo Stowarzyszenie Absolwentów AWF w Warszawie, Warszawa 2015, ISBN 978-83-62045-27-3.
↑ Wiesław Głębocki: Warszawskie pomniki. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, s. 139–140. ISBN 83-7005-211-8.
↑ Danuta Szmit-Zawierucha: Ludzie i pejzaże Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Veda, 2005, s. 193. ISBN 83-85584-90-0.
↑ AWF - Władze [online], www.awf.edu.pl [dostęp 2026-01-30] .
↑ Poczet rektorów. awf.edu.pl. [dostęp 2026-01-30].

[1] Zarządzenie Ministra Spraw Wojskowych i Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych z dnia 9 grudnia 1929 r. w sprawie połączenia Państwowego Instytutu Wychowania Fizycznego w Warszawie i Centralnej Szkoły Wychowania Fizycznego w Poznaniu w jeden zakład naukowy pod nazwą Centralny Instytut Wychowania Fizycznego w Warszawie na Bielanach (M.P. z 1930 r. Nr 50, poz. 81).

[autonazwa1-2] SuperStudia.pl – Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie.

[3] Szkolnictwo wyższe w roku akademickim 2023/2024 [online], Główny Urząd Statystyczny [dostęp 2024-07-01] .

[4] Zarządzenie Ministra Spraw Wojskowych i Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych z dnia 22 maja 1935 r. w sprawie przemianowania Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego w Warszawie na Bielanach na Centralny Instytut Wychowania Fizycznego Imienia Pierwszego Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego (M.P. z 1935 r. Nr 121, poz. 152).

[5] Dz. U. z 1930 r. Nr 68, poz. 540.

[6] Przeglądanie danych – Pomnik przyrody [online], crfop.gdos.gov.pl [dostęp 2022-01-28] .

[7] REJESTR POLSKICH DRZEW POMNIKOWYCH – Drzewo [online], www.rpdp.hostingasp.pl [dostęp 2022-01-28] .

[8] Alojzy Pawełek. C. I. W. F i Poznań. „Junak”. Nr 25, s. 282, 22 czerwca 1930.

[9] Alojzy Pawełek. Centralny Instytut W. F.. „Junak”. Nr 25, s. 284, 22 czerwca 1930.

[10] Dz. U. z 1938 r. Nr 65, poz. 488.

[11] Fotoreportaż. „W Służbie Penitencjarnej”. Nr 7, s. 13, 1 kwietnia 1939.

[12] Dz. U. z 1939 r. Nr 47, poz. 300.

[13] W. Dorcz, Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie. Przewodnik, Wydawnictwo Stowarzyszenie Absolwentów AWF w Warszawie, Warszawa 2015, ISBN 978-83-62045-27-3.

[14] Wiesław Głębocki: Warszawskie pomniki. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, s. 139–140. ISBN 83-7005-211-8.

[15] Danuta Szmit-Zawierucha: Ludzie i pejzaże Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Veda, 2005, s. 193. ISBN 83-85584-90-0.

[16] AWF - Władze [online], www.awf.edu.pl [dostęp 2026-01-30] .

[17] Poczet rektorów. awf.edu.pl. [dostęp 2026-01-30].

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]