Aleksander Codello

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Aleksander Codello
Ilustracja
Aleksander Codello (lata 30.)
Data i miejsce urodzenia 10 listopada 1906
Siedlanka
Data śmierci 19 stycznia 1975
Zawód historyk, nauczyciel
Narodowość  Polska
Tytuł naukowy doktor
Edukacja Państwowe Gimnazjum Męskie im. Królowej Zofii w Sanoku
Alma Mater Uniwersytet Jagielloński
Odznaczenia
Medal Komisji Edukacji Narodowej

Aleksander Czesław Codello (ur. 10 listopada 1906 w Siedlance, zm. 19 stycznia 1975) – polski doktor historii, nauczyciel.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Aleksander Czesław Codello urodził się 10 listopada 1906 w Siedlance koło Kolbuszowej[1][2] 10 listopada 1906[a] jako syn Józefa (ur. 1880, c. k. oficjał podatkowy[3]), rodzina zamieszkiwała w Sanoku w domu nad Potokiem Płowieckim, miał rodzeństwo[4], m. in. Adama (1910-2006) i siostrę Leopoldynę. Ród Codellów wywodził się z Włoch[5], zaś w XIX wieku ojciec Józefa przybył na teren zaboru austriackiego w grupie specjalistów budujących mosty kamienne w Małopolsce Wschodniej[6]. W 1925 zdał egzamin dojrzałości w Państwowym Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku (w jego klasie byli m. in. Władysław Miller oraz bracia Leopold i Włodzimierz Musiałowie)[1][7]. Studiował historię i filologię polską[8] na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego[9]. Uzyskał tytuł naukowy doktora na podstawie pracy dotyczącej polityki Paców napisanej pod kierunkiem prof. Władysława Konopczyńskiego i obronionej w 1931[10].

W Sanoku pracował jako nauczyciel historii w Miejskim Prywatnym Seminarium Nauczycielskim Żeńskim w Sanoku (na przełomie lat 20. i 30.)[11] i w Gimnazjum Żeńskim im. Emilii Plater w Sanoku od 1930 do 1934[12][13][14]. Był członkiem wspierającym Katolicki Związek Młodzieży Rękodzielniczej i Przemysłowej w Sanoku[15] i współpracował z tym stowarzyszeniem[16]. Od 1934 przebywał w ramach stypendium na Łotwie, prowadząc badania naukowe dotyczące historii obszaru litewskiego z czasów VIII wieku. Następnie do końca lat 30. był nauczycielach w szkołach średnich Rzeszowa. Po wybuchu II wojny światowej działał w ramach tajnego nauczania na terenie Sanoka, Tarnobrzega, Miechowa[17].

Po wojnie nadal pracował jako nauczyciel gimnazjalny w Rzeszowie. Publikował prace historyczne, m. in. na temat historii miasta Rzeszowa, Julian Goslara[18], rozwoju szkolnictwa i życia kulturalno-oświatowego[19], artykuły (w wydawnictwach, „Kwartalnik Rzeszowski”[20], „Rocznik Sanocki[21]), recenzje. W 1966 został członkiem Komisji Nauk Historycznych oddziału rzeszowskiego Polskiej Akademii Nauk. Był w składzie redakcji „Rocznika województwa rzeszowskiego”[22]. W 1948 był jednym z założycieli Oddział w Rzeszowie Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego[23], a ponadto współorganizował w tym mieście oddział Polskiego Towarzystwa Historycznego (został jego członkiem honorowym[24]), Towarzystwo Regionalne Ziemi Rzeszowskiej[2], Polskiego Towarzystwa Kultury i Sztuki[22]. Od 1957 do 1962 był członkiem zarządu Rzeszowskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk[25].

Zamieszkiwał pod adresem Czekaj 217 w Rzeszowie[26]. Zmarł 19 stycznia[27][28][29] 1975[30]. Jego żoną była Maria, z którą miał synów, w tym Andrzeja[31][32].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Pierwotnie, rok urodzenia 1906 podał kolega szkolny Aleksandra Codello, Tadeusz Chmielewski, natomiast inną datę 10 listopada 1909 wskazały „Głos Rzeszowa” 6/1997 oraz Andrzej Meissner, A. Przyboś i J. Półćwiartek. Rok 1906 zdaje się być bardziej prawdopodobny ze względu na udokumentowany czas zdania matury w 1925. W tym kontekście podani w biogramie trzej koledzy klasowi Aleksandra Codello, podobnie jak on składający w 1925 egzamin dojrzałości, urodzili się w 1905 bądź w 1907 roku. Dla porównania, alternatywny rok urodzenia 1909 oznaczałby, że A. Codello zdał maturę w wieku niespełna 16 lat. W publikacji „Rocznik Sanocki” 2014 Edward Zając podał datę 10 listopada 1906.

Przypisy

  1. a b XXXVIII. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1924/1925. Sanok: 1925, s. 9.
  2. a b Aleksander Codello na stronie Podkarpackie Regiopedia („Głos Rzeszowa” 6/1997). podkarpackie.regiopedia.pl. [dostęp 29 lutego 2015].
  3. Księga pamiątkowa i adresowa wygnańców wojennych z Galicyi i Bukowiny 1914-1915 oraz Album pamiątkowe. Cz. 3. Prowincya i Bukowina. Wiedeń: 1915, s. 138.
  4. Tadeusz Chmielewski: (Sub specie aeternitatis) Pamięci kolegów – przyjaciół i towarzyszy partyjnych. W: Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 93.
  5. Andrzej Meissner. Rzeszowskie środowisko historyków wychowania. Początki i stan obecny. „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis”, s. 95, Nr 77 z 2010. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego. ISSN 1689–9903. 
  6. Tadeusz Chmielewski: (Sub specie aeternitatis) Pamięci kolegów – przyjaciół i towarzyszy partyjnych. W: Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 93-94.
  7. Absolwenci. 1losanok.pl. [dostęp 29 lutego 2015].
  8. Andrzej Meissner. Rzeszowskie środowisko historyków wychowania. Początki i stan obecny. „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis”, s. 95, Nr 77 z 2010. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego. ISSN 1689–9903. 
  9. Tadeusz Chmielewski: (Sub specie aeternitatis) Pamięci kolegów – przyjaciół i towarzyszy partyjnych. W: Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 92, 94.
  10. Tadeusz Chmielewski: (Sub specie aeternitatis) Pamięci kolegów – przyjaciół i towarzyszy partyjnych. W: Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 94-95.
  11. Edward Zając, Oświata i szkolnictwo. Życie kulturalne, Szkolnictwo podstawowe i średnie. Nauczycielski ruch związkowy, Aneks 1, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 594.
  12. Tadeusz Chmielewski: (Sub specie aeternitatis) Pamięci kolegów – przyjaciół i towarzyszy partyjnych. W: Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 95.
  13. Matura wojenna i ostatnie spotkanie z moją szkołą. W: Danuta Przystasz: Jedno życie. Tak mało... Tak wiele.... s. 16.
  14. Tomasz Przystasz: Szkoła w spódnicy. W: Księga pamiątkowa 1928-2008 II Liceum Ogólnokształcącego im. Marii Skłodowskiej-Curie w Sanoku wydana z okazji jubileuszu 80-lecia szkoły. Sanok: 2008, s. 29-30.
  15. Katolicki Związek Młodzieży Rękodzielniczej i Przemysłowej w Sanoku 1923-1934. Jednodniówka. Sanok: Katolicki Związek Młodzieży Rękodzielniczej i Przemysłowej w Sanoku, 1934, s. 34.
  16. „Święto Młodzieży” w Sanoku. „Głos Narodu”, s. 3, Nr 319 z 26 listopada 1933. 
  17. Tadeusz Chmielewski: (Sub specie aeternitatis) Pamięci kolegów – przyjaciół i towarzyszy partyjnych. W: Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 94, 95.
  18. Kazimierz Skowroński. Julian Maciej Goslar (w 110 rocznicę śmierci w Wiedniu). , s. 2, 9, 10, Biuletyn 1/1962. Muzeum Regionalne Lasowiaków Towarzystwa Opieki nad Zabytkami w Kolbuszowej. 
  19. Andrzej Meissner. Rzeszowskie środowisko historyków wychowania. Początki i stan obecny. „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis”, s. 94, 95, Nr 77 z 2010. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego. ISSN 1689–9903. 
  20. Piotr Żbikowski: Początki rzeszowskiej polonistyki uniwersyteckiej czyli Stanisław Frycie. ifp.univ.rzeszow.pl. [dostęp 27 lutego 2015].
  21. Franciszek Oberc: Sanok. Instytucje kultury. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1999, s. 101. ISBN 83-909787-3-3.
  22. a b c d Franciszek Świder. Kilka słów o laureatach tegorocznych nagród twórczych. „Nowiny”, s. 7, Nr 172 z 18 i 19 lipca 1959. 
  23. Janina Barbara Twaróg: Polskie Towarzystwo Krajoznawcze - Oddział w Rzeszowie - 1948-1950. khit.pttk.pl. [dostęp 27 lutego 2015].
  24. Aleksander Codello. Nekrolog. „Nowiny”, s. 2, Nr 19 z 23 stycznia 1975. 
  25. Aleksander Codello. Nekrolog. „Nowiny”, s. 2, Nr 18 z 22 stycznia 1975. 
  26. Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 120.
  27. Andrzej Meissner. Rzeszowskie środowisko historyków wychowania. Początki i stan obecny. „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis”, s. 95, Nr 77 z 2010. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego. ISSN 1689–9903. 
  28. A. Przyboś, Aleksander Codello (10 XI 1909–19 I 1975), „Studia Historyczne” 1976, z. 2, s. 320–322.
  29. J. Półćwiartek, Aleksander Czesław Codello utalentowany historyk rzeszowski (10 XI 1909–19 I 1975), RWRz 1978, t. IX, s. 261–265.
  30. Tadeusz Chmielewski: (Sub specie aeternitatis) Pamięci kolegów – przyjaciół i towarzyszy partyjnych. W: Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 95.
  31. Kondolencje. „Nowiny”, s. 2, Nr 18 z 22 stycznia 1975. 
  32. Podziękowanie. „Nowiny”, s. 2, Nr 23 z 28 stycznia 1975. 
  33. A Lithuanian Bibliography, s. 275.
  34. Rocznik Sanocki, 1963. worldcat.org. [dostęp 27 lutego 2015].
  35. Rocznik Sanocki, 1967. worldcat.org. [dostęp 27 lutego 2015].
  36. Samorząd miasta Rzeszowa 1867–1914. w.bibliotece.pl. [dostęp 27 lutego 2015].
  37. Mathias Niendorf, Das Großfürstentum Litauen 1569–1795, s. 255.
  38. A Lithuanian Bibliography, s. 276.
  39. Tadeusz Chmielewski: (Sub specie aeternitatis) Pamięci kolegów – przyjaciół i towarzyszy partyjnych. W: Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 95.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]