Antoine de Saint-Exupéry

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Antoine de Saint-Exupéry
Antoine de Saint-Exupéry.jpg
Antoine de Saint-Exupéry w Kanadzie w 1942 r.
Imiona i nazwisko Antoine Marie Jean-Baptiste Roger de Saint-Exupéry
Data i miejsce urodzenia 29 czerwca 1900, Lyon
Data i miejsce śmierci 31 lipca 1944, Marsylia
Narodowość Francuz
Dziedzina sztuki pisarstwo
Styl literatura piękna
Ważne dzieła Twierdza, Mały Książę, Nocny lot

Antoine Marie Jean-Baptiste Roger de Saint-Exupéry (ur. 29 czerwca 1900, zm. 31 lipca 1944) – francuski pilot, pisarz i poeta. Autor Małego Księcia, jednego z najważniejszych utworów literackich XX wieku.

Zarys biografii[edytuj]

Urodził się w Lyonie w rodzinie arystokratycznej, jako syn hrabiego Jeana de Saint-Exupéry. Gdy miał 4 lata, zmarł jego ojciec i Antoine z matką oraz rodzeństwem zamieszkali w zamku u ciotki. Uczył się w szkołach katolickich prowadzonych przez jezuitów. W wieku 12 lat odbył pierwszy lot samolotem jako pasażer; wtedy też przerobił swój rower, dodając mu skrzydła. Zamierzał wstąpić do szkoły morskiej, jednak nie zdał egzaminu. W 1919 podjął studia na Wydziale Architektury Akademii Sztuk Pięknych. W wieku 21 lat uzyskał kwalifikacje pilota cywilnego, a w 1922 – pilota wojskowego w centrum szkolenia pilotów wojskowych w Istres. W lotnictwie wojskowym służył krótko, gdyż wskutek wypadku, w którym został ranny, przeniesiono go w 1923 do rezerwy w stopniu podporucznika.

W 1926 podjął pracę w Towarzystwie Lotniczym Latécoère, latając pomiędzy Francją i Afryką, głównie przewożąc pocztę, na trasie TuluzaCasablancaDakar. Od 1929 do 1931 pracował jako dyrektor oddziału Latécoère Aeroposta Argentina w Argentynie; tam też poznał Argentynkę Consuelę Suncin Sandoval de Gómez, z którą ożenił się w marcu 1931 po powrocie do Francji. We Francji nadal latał w służbie pocztowej. W grudniu 1935 podjął próbę rekordowego przelotu na trasie ParyżSajgon samolotem Caudron Simoun, ale rozbił maszynę na Pustyni Libijskiej. Podczas wojny domowej w Hiszpanii był korespondentem prasy francuskiej. W styczniu 1938 podjął próbę przelotu na trasie Nowy Jork – Ziemia Ognista, lecz i tym razem uległ wypadkowi w Gwatemali, odnosząc przy tym poważne obrażenia (skutkiem był trwały niedowład lewego ramienia).

Doświadczenia lotnicze Antoine'a de Saint-Exupéry znalazły odbicie w jego twórczości. Pierwsze opowiadanie L'Aviateur (Lotnik) opublikował w 1926, a w 1928 wydał powieść Courrier sud (Poczta na południe). W 1931 napisał Nocny lot, a w 1939 – Ziemię, planetę ludzi, za którą otrzymał Grand Prix Akademii Francuskiej.

II wojna światowa[edytuj]

Po wybuchu II wojny światowej jako kapitan latał we francuskim dywizjonie rozpoznawczym GR II/33 stacjonującym w Orconte, wykonując kilka lotów bojowych. Po zajęciu Francji przez Niemcy został ze swą eskadrą ewakuowany do Algieru (17 czerwca 1940), a następnie po demobilizacji powrócił do Francji. W grudniu 1940 przedostał się przez Portugalię do USA, gdzie zajmował się pisarstwem.

Pobyt na emigracji trwał dwa i pół roku i zaowocował trzema utworami: Pilot wojenny (luty 1942), List do zakładnika (luty 1943) oraz Mały Książę (kwiecień 1943). Mimo zaawansowanego wieku jak na pilota bojowego (wiek pilotów wojskowych nie mógł przekraczać 35 lat, a pisarz miał 43 lata), wykorzystując swe możliwości i wpływy, uzyskał przydział do lotnictwa Wolnych Francuzów, podległego amerykańskiemu dowództwu. Latał w dywizjonie rozpoznawczym GC II/33 na dwusilnikowych szybkich samolotach rozpoznawczych F-5B Lightning (wersja myśliwca P-38). Po wykonaniu dwóch misji 14 czerwca i 21 lipca 1943 z Tunezji nad Francję, uszkodził samolot przy lądowaniu i został w lotach zawieszony. Przywrócony do nich 16 maja 1944, latał w misjach rozpoznawczych z Korsyki. Awansowany do stopnia majora. 31 lipca 1944 o 8.45 (rano) wystartował z zadaniem wykonania zdjęć zgrupowania niemieckich wojsk koło Lyonu, z którego już nie powrócił.

Tajemnica śmierci[edytuj]

Tablica pamiątkowa

Przez wiele lat dokładny los samolotu Antoine'a de Saint-Exupéry nie był znany, krążyły też różne hipotezy co do przyczyny jego śmierci. W 1998 rybak wyłowił z Morza Śródziemnego w okolicy Marsylii bransoletkę należącą do pisarza[1], a części jego samolotu znaleziono w 2000, zidentyfikowano dzięki zachowanym numerom seryjnym i przekazano w charakterze eksponatów do Muzeum Lotnictwa i Astronautyki Le Bourget[2]. Jego maszyna zatonęła w pobliżu wyspy Frioul, niedaleko Marsylii. Najprawdopodobniej została zestrzelona przez niemiecki myśliwiec Fw 190 A-8 pilotowany przez Roberta Heichelle, który zgłaszał zestrzelenie atakującego go Lightninga 31 lipca ok. godz. 12:06. Do zestrzelenia Saint-Exupéry'ego przyznał się też w książce Saint-Exupéry: Ostatnia tajemnica (autorzy: Jacques Pradel i Luc Vanrell) niemiecki pilot Horst Rippert, z zastrzeżeniem braku absolutnej pewności co do tożsamości pilota zestrzelonego samolotu.

Kwestia praw autorskich[edytuj]

1 stycznia 2015, zgodnie ze współczesnym prawem autorskim o wygaśnięciu praw autorskich 70 lat po śmierci autora w większości krajów (także w Polsce), wszystkie utwory pisarza w języku francuskim weszły do domeny publicznej, przez co stały się "własnością publiczną", będąc dostępne dla każdego dla wykorzystania w dowolnym celu[3] (wygaśnięcie tych praw nie dotyczy jednak tłumaczeń utworów, które nadal podlegają prawom autorskim do 70 lat od śmierci tłumacza).

Natomiast we Francji na wniosek fundacji jego imienia Antoine de Saint-Exupéry otrzymał status poległego za Francję, który wydłuża okres ochrony prawnoautorskiej jego utworów o 30 lat i wejdą one do domeny publicznej dopiero w 2045 roku[4].

Twórczość[edytuj]

Najbardziej znanym utworem pisarza jest Mały Książę (Le Petit Prince), ukończony w 1943 roku – filozoficzna baśń dla dzieci i dorosłych; pierwsze polskie wydanie ukazało się w roku 1947. Ponadto napisał:

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]