Archidiecezja wileńska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy archidiecezji. Zobacz też: metropolia wileńska.
Archidiecezja wileńska
Ilustracja
Archidiecezja na mapie Litwy
Państwo  Litwa
Siedziba Wilno
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Metropolia wileńska
Katedra diecezjalna bazylika archikatedralna św. Stanisława Biskupa i św. Władysława w Wilnie
Biskup diecezjalny Gintaras Grušas
Biskup pomocniczy Arūnas Poniškaitis
Darius Trijonis
Biskup senior kard. Audrys Bačkis
Dane statystyczne
Liczba wiernych 570 000 (2004)
Liczba kapłanów
• w tym diecezjalnych
• w tym zakonnych

111
41
Liczba dekanatów 9
Liczba parafii 95
Powierzchnia 9644 km²
Położenie na mapie Wilna
Mapa lokalizacyjna Wilna
Bazylika katedralna św. Stanisława i św. Władysława w Wilnie
Bazylika katedralna św. Stanisława i św. Władysława w Wilnie
Położenie na mapie Litwy
Mapa lokalizacyjna Litwy
Bazylika katedralna św. Stanisława i św. Władysława w Wilnie
Bazylika katedralna św. Stanisława i św. Władysława w Wilnie
Ziemia54°41′09,0″N 25°17′15,8″E/54,685833 25,287722
Strona internetowa

Archidiecezja wileńska (łac. Archidioecesis Vilnensis, lit. Vilniaus arkivyskupija) – katolicka diecezja litewska położona we wschodniej części kraju. Siedziba arcybiskupa znajduje się w archikatedrze św. Stanisława Biskupa i św. Władysława w Wilnie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Została ustanowiona 12 marca 1388 przez papieża Urbana VI. Do 1798 podlegała pod metropolię gnieźnieńską, od 1798 do 1925 pod metropolię mohylewską. W 1925 w wyniku konkordatu podniesiona do rangi archidiecezji.

W 1945 jej wschodnia część znalazła się na terenie ZSRR (Litewska SRR i Białoruska SRR). Z zachodniej części, która znalazła się w granicach Polski, utworzono administrację apostolską w Białymstoku, istniejącą w latach 19451991.

Archidiecezja wileńska została przywrócona na terenie Litwy w 1991. Na terenie Białorusi z terenów archidiecezji wileńskiej utworzono diecezję grodzieńską. W tym samym roku z administracji w Białymstoku utworzono diecezję białostocką.

Biskupi[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Biskupi wileńscy.
 Osobny artykuł: biskupi pomocniczy wileńscy.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W skład archidiecezji wileńskiej wchodzą 95 parafie zgrupowane w 9 dekanatach[1]:

Sanktuaria[edytuj | edytuj kod]

Patroni[edytuj | edytuj kod]

Święci i błogosławieni[edytuj | edytuj kod]

Herb archidiecezji

Wśród świętych i błogosławionych związanych z archidiecezją wileńską znajdują się:

Miasta archidiecezji[edytuj | edytuj kod]

Miasta diecezji witebskiej
Herb Miasto Dekanat Okręg Rejon Ludność[3] Liczba parafii
Grand Coat of arms of Vilnius.png Wilno Wilno I
Wilno II
Kalwaria
Nowa Wilejka
wileński Wilno 551 020 19
Visaginas coat of arms.png Wisaginia Ignalino uciański wisagiński 18 031 1
Coat of arms of Druskininkai (Lithuania).png Druskieniki Orany olicki druskienicki 12 055 2
Grigiskes COA.gif Grzegorzewo Troki wileński Wilno 10 815 1
Lentvaris COA.svg Landwarów Troki wileński trocki 10 004 1
Varena COA.gif Orany Orany olicki orański 7 892 1
Herb Soleczników.svg Soleczniki Soleczniki wileński solecznicki 6 715 1
Pabradesherbas.svg Podbrodzie Święciany wileński święciański 5 339 1
Coat of arms of Ignalina (Lithuania).svg Ignalino Ignalino uciański ignaliński 4 836 1
Herb Nowych Święcian.svg Nowe Święciany Święciany wileński święciański 4 726 1
Nemencine COA.gif Niemenczyn Nowa Wilejka wileński wileński 4 493 1
Trakai (Lithuania) CoA.svg Troki Troki wileński trocki 4 141 1
Herb Święcian.svg Święciany Święciany wileński święciański 4 065 1
Eisiskes COA.png Ejszyszki Soleczniki wileński solecznicki 3 006 1
Dukstoherbas.PNG Dukszty Ignalino uciański ignaliński 737 1

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Vilniaus arkivyskupija | Faktai, www.vilnensis.lt [dostęp 2017-11-22] (ang.).
  2. Leonard Drożdżewicz, Troska kapituły metropolitalnej w Wilnie o skarby katedralne w latach drugiej wojny światowej, „Znad Wilii”, nr 4 (68) z 2016 r., s. 138.
  3. 2020.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Nitecki, Piotr, Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999. Słownik biograficzny, Instytut Wydawniczy „Pax”, Warszawa 2000.
  • Leonard Drożdżewicz: Archidiecezja wileńska w latach II wojny światowej, „Znad Wilii”, nr 1 (61) z 2015 r., s. 94-99.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]