Archidiecezja wileńska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Archidiecezja wileńska
Ilustracja
Archidiecezja na mapie Litwy
Państwo  Litwa
Siedziba Wilno
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Metropolia wileńska
Katedra diecezjalna bazylika archikatedralna św. Stanisława Biskupa i św. Władysława w Wilnie
Biskup diecezjalny Gintaras Grušas
Biskup pomocniczy Arūnas Poniškaitis
Darius Trijonis
Biskup senior kard. Audrys Bačkis
Dane statystyczne
Liczba wiernych 570 000 (2004)
Liczba kapłanów
• w tym diecezjalnych
• w tym zakonnych

111
41
Liczba dekanatów 9
Liczba parafii 95
Powierzchnia 9644 km²
Położenie na mapie Wilna
Mapa konturowa Wilna, w centrum znajduje się punkt z opisem „Bazylika katedralna św. Stanisława i św. Władysława w Wilnie”
Położenie na mapie Litwy
Mapa konturowa Litwy, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Bazylika katedralna św. Stanisława i św. Władysława w Wilnie”
Ziemia54°41′09,0″N 25°17′15,8″E/54,685833 25,287722
Strona internetowa

Archidiecezja wileńska (łac. Archidioecesis Vilnensis; lit. Vilniaus arkivyskupija) – katolicka diecezja litewska położona we wschodniej części kraju. Siedziba arcybiskupa znajduje się w archikatedrze św. Stanisława Biskupa i św. Władysława w Wilnie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Została ustanowiona 12 marca 1388 przez papieża Urbana VI. Do 1798 podlegała pod metropolię gnieźnieńską, od 1798 do 1925 pod metropolię mohylewską. W 1925 w wyniku konkordatu podniesiona do rangi archidiecezji.

W 1945 jej wschodnia część znalazła się na terenie ZSRR (Litewska SRR i Białoruska SRR). Z zachodniej części, która znalazła się w granicach Polski, utworzono administrację apostolską w Białymstoku, istniejącą w latach 1945–1991.

Archidiecezja wileńska została przywrócona na terenie Litwy w 1991. Na terenie Białorusi z terenów archidiecezji wileńskiej utworzono diecezję grodzieńską. W tym samym roku z administracji w Białymstoku utworzono diecezję białostocką.

Biskupi[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Biskupi wileńscy.
 Osobny artykuł: biskupi pomocniczy wileńscy.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W skład archidiecezji wileńskiej wchodzą 95 parafie zgrupowane w 9 dekanatach[1]:

Sanktuaria[edytuj | edytuj kod]

Patroni[edytuj | edytuj kod]

Święci i błogosławieni[edytuj | edytuj kod]

Herb archidiecezji

Wśród świętych i błogosławionych związanych z archidiecezją wileńską znajdują się:

Miasta archidiecezji[edytuj | edytuj kod]

Miasta diecezji witebskiej
Herb Miasto Dekanat Okręg Rejon Ludność[3] Liczba parafii
Grand Coat of arms of Vilnius.png Wilno Wilno I
Wilno II
Kalwaria
Nowa Wilejka
wileński Wilno 551 020 19
Visaginas coat of arms.png Wisaginia Ignalino uciański wisagiński 18 031 1
Coat of arms of Druskininkai (Lithuania).png Druskieniki Orany olicki druskienicki 12 055 2
Grigiskes COA.gif Grzegorzewo Troki wileński Wilno 10 815 1
Lentvaris COA.svg Landwarów Troki wileński trocki 10 004 1
Varena COA.gif Orany Orany olicki orański 7 892 1
Herb Soleczników.svg Soleczniki Soleczniki wileński solecznicki 6 715 1
Pabradesherbas.svg Podbrodzie Święciany wileński święciański 5 339 1
Coat of arms of Ignalina (Lithuania).svg Ignalino Ignalino uciański ignaliński 4 836 1
Herb Nowych Święcian.svg Nowe Święciany Święciany wileński święciański 4 726 1
Nemencine COA.gif Niemenczyn Nowa Wilejka wileński wileński 4 493 1
Trakai (Lithuania) CoA.svg Troki Troki wileński trocki 4 141 1
Švenčionys COA.svg Święciany Święciany wileński święciański 4 065 1
Eisiskes COA.png Ejszyszki Soleczniki wileński solecznicki 3 006 1
Dukstoherbas.PNG Dukszty Ignalino uciański ignaliński 737 1

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Vilniaus arkivyskupija | Faktai, www.vilnensis.lt [dostęp 2017-11-22] [zarchiwizowane z adresu 2017-12-18] (ang.).
  2. Leonard Drożdżewicz, Troska kapituły metropolitalnej w Wilnie o skarby katedralne w latach drugiej wojny światowej, „Znad Wilii”, nr 4 (68) z 2016 r., s. 138.
  3. 2020.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Nitecki, Piotr, Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999. Słownik biograficzny, Instytut Wydawniczy „Pax”, Warszawa 2000.
  • Leonard Drożdżewicz: Archidiecezja wileńska w latach II wojny światowej, „Znad Wilii”, nr 1 (61) z 2015 r., s. 94-99.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]