To jest dobry artykuł

Austro-węgierskie okręty podwodne typu U-3

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Okręty podwodne typu U-3
Kraj budowy  Cesarstwo Niemieckie
Stocznia Friedrich Krupp Germaniawerft, Kilonia
Zbudowane 2
Użytkownicy  K.u.K. Kriegsmarine
Typ poprzedzający typ U-1
Typ następny typ U-5
Służba w latach 1909-1918
Stracone 1
Uzbrojenie:
3 torpedy
1 działo 37 mm (od 1915)
Wyrzutnie torpedowe:
• dziobowe

2 × 450 mm
Załoga 21 oficerów i marynarzy
Wyporność:
• na powierzchni 240 ton
• w zanurzeniu 300 ton
Długość 42,29 m
Szerokość 4,3 m
Napęd:
2 dwusuwowe 4-cylindrowe silniki naftowe o łącznej mocy 600 KM (450 kW),
2 silniki elektryczne o łącznej mocy 320 KM (240 kW),
2 śruby
Prędkość:
• na powierzchni
• w zanurzeniu

12 węzłów
8,5 węzła
Zasięg:
• na powierzchni powierzchnia: 1200 Mm przy 12 w.
zanurzenie: 40 Mm przy 3 w.

Okręty podwodne typu U-3 – typ dwóch okrętów podwodnych (U-Bootów) zbudowanych dla Austro-Węgierskiej Marynarki Wojennej (Kaiserliche und Königliche Kriegsmarine), zwodowanych w 1908 roku. Okręty podwodne typu U-3 zostały zbudowane przez niemiecką stocznię Germaniawerft w Kilonii, w ramach oceny porównawczej trzech zagranicznych projektów okrętów tej klasy.

Okręty podwodne typu U-3 miały 42 metry długości, były napędzane dwoma dwusuwowymi silnikami naftowymi na powierzchni i dwoma silnikami elektrycznymi w zanurzeniu. Pierwotnie okręty typu U-3 miały problemy z zanurzaniem, ale zostały one przezwyciężone poprzez modyfikacje kiosku i sterów głębokości. Oba okręty służyły w czasie I wojny światowej. SM U-3, jednostka wiodąca typu, został zatopiony w sierpniu 1915 roku ogniem artyleryjskim. SM U-4 był najdłużej służącym okrętem podwodnym w Austro-Węgierskiej Marynarce Wojennej i zatopił statki o łącznym tonażu prawie 15 000 BRT i okręty wojenne o łącznej wyporności ponad 7000 ton, w tym włoski krążownik pancerny „Giuseppe Garibaldi” w lipcu 1915 roku. Po wojnie U-4 został przekazany Francji w 1920 roku w ramach reparacji wojennych i złomowany.

Konstrukcja i budowa[edytuj | edytuj kod]

Na początku XX wieku dowództwo cesarsko-królewskiej marynarki niechętnie odnosiło się do idei operacyjnego zastosowania nowej klasy jednostek: okrętów podwodnych. Dopiero w 1904 roku komitet techniczny floty otrzymał zadanie opracowania własnego projektu okrętu podwodnego, jednak zadanie to przerosło możliwości austro-węgierskich konstruktorów. W tej sytuacji w 1906 roku podjęto decyzję o zamówieniu, w celach porównawczych, trzech projektów okrętów podwodnych za granicą. W konkursie wzięły udział projekty Simona Lake’a, Germaniawerft i Johna Hollanda. Według każdego z nich wybudowano po dwa okręty. Typ Germaniawerft otrzymał oznaczenie U-3[1][a]. Marynarka zamówiła w Germaniawerft dwa okręty, U-3 i U-4, w 1906 roku[2].

Typ U-3 był ulepszoną wersją projektu pierwszego U-Boota niemieckiej marynarki wojennej (Kaiserliche Marine), SM U-1[2], i posiadał podwójny kadłub sztywny z wewnętrznymi zbiornikami balastowymi. Dzięki szczegółowym testom z użyciem modelów okrętu, inżynierom Germaniawerft udało się ulepszyć konstrukcję kadłuba[3]. Każdy z okrętów miał 42,3 metra długości, 4,3 metra szerokości i 3,81 metra zanurzenia[3]. Ich wyporność wynosiła 240 ton na powierzchni i 300 ton w zanurzeniu[4]. Załoga składała się z 21 oficerów i marynarzy[3]. Okręty napędzane były na powierzchni przez dwa 4-cylindrowe, dwusuwowe silniki naftowe[3][4] o łącznej mocy 600 KM[4], zaś pod wodą poruszały się dzięki dwóm silnikom elektrycznym[3] o łącznej mocy 320 KM[4]. Poruszający dwoma śrubami układ napędowy zapewniał prędkość 12 węzłów na powierzchni i 8,5 węzła w zanurzeniu[3]. Zasięg wynosił 1200 Mm przy prędkości 12 węzłów na powierzchni i 40 Mm przy prędkości 3 węzłów pod wodą[3]. Okręty podwodne typu U-3 wyposażone zostały w dwie wyrzutnie torpedowe na dziobie i mogły przenosić łącznie trzy torpedy[3].

Stępki pod oba okręty typu U-3 zostały położone 12 marca 1907 roku w stoczni Germaniawerft w Kilonii[5]. U-3 został zwodowany w sierpniu, a U-4 w listopadzie 1908 roku[3][6][b]. Po ukończeniu obie jednostki zostały przyholowane do Puli przez Gibraltar[3]. U-3 przybył do Austro-Węgier w styczniu, a U-4 w kwietniu 1909 roku[6].

Służba[edytuj | edytuj kod]

Oba okręty zostały wprowadzone do służby w Kaiserliche und Königliche Kriegsmarine w 1909 roku: U-4 w sierpniu, a U-3 we wrześniu[7]. Podczas testów porównawczych okręty typu U-3 okazały się lepsze od typów U-1 (Lake) i U-5 (Holland) pod względem niezawodności i warunków życia załogi. Miały jednak najgorsze możliwości zanurzenia ze wszystkich trzech konstrukcji, a ich silniki wytwarzały ogromne ilości spalin[1][c]. By przeciwdziałać problemom z zanurzaniem, kilka razy zmieniano wielkość i kształt kiosków. Ostatecznie usunięto przednie stery głębokości i dodano nieruchomą płetwę rufową[1].

Od momentu wprowadzenia do służby do wybuchu I wojny światowej w 1914 roku, okręty typu U-3 służyły jako jednostki szkolne i wypływały na 10 rejsów miesięcznie[6]. Na początku wojny jednostki typu U-3 stanowiły połowę wszystkich operacyjnych okrętów podwodnych Austro-Węgierskiej Marynarki Wojennej[8]. Okręty dodatkowo wyposażono w szybkostrzelne działo pokładowe kal. 37 mm. Przez większość pierwszego roku wojny oba okręty prowadziły działania rozpoznawcze[6]. W czerwcu 1915 roku U-4 uszkodził brytyjski lekki krążownik „Dublin”[9]. 12 sierpnia U-3 przeprowadził nieudany atak torpedowy na włoski transportowiec „Citta di Catania” w północnej części cieśniny Otranto i został w odwecie staranowany przez włoski statek. Następnego dnia U-3 został zatopiony przez ogień artyleryjski z francuskiego niszczyciela „Bisson”. Zginęło 7 członków załogi, w tym Linienschiffsleutnant Karl Strnad, dowódca okrętu; pozostałych 14 marynarzy zostało wziętych do niewoli[3][10][11]. W lipcu 1915 roku U-4 storpedował i zatopił włoski krążownik pancerny „Giuseppe Garibaldi”[3], największy okręt trafiony przez niego w czasie wojny[12]. W połowie maja 1917 roku U-4 wziął udział w rajdzie na siły blokujące cieśninę Otranto, który zapoczątkował bitwę w cieśninie Otranto[13]. W oddzielnej akcji w tym samym miesiącu U-4 zatopił drugi co do wielkości statek w swoim dorobku, włoski transportowiec wojska „Perseo”[12][14]. Jego ostatni sukces przyszedł w lipcu 1917 roku, kiedy zatopił francuski holownik[6]. W czasie służby U-4 zatopił lub zdobył 15 statków o łącznym tonażu 14 941 BRT i cztery okręty o łącznej wyporności 7345 ton[12][15]. Był najdłużej służącym okrętem podwodnym w Austro-Węgierskiej Marynarce Wojennej, został przekazany Francji w ramach reparacji wojennych i złomowany w 1920 roku[3].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Projekt Lake’a otrzymał oznaczenie U-1, natomiast projekt Hollanda U-5.
  2. W książce The German Submarine War, 1914-1918 autorzy R.H. Gibson i Maurice Prendergast podają, że oba okręty zostały zwodowane w 1909 roku[2].
  3. Testy porównawcze doprowadziły do zamówienia przez Austro-Węgry pięciu kolejnych okrętów podwodnych w Germaniawerft, które otrzymały oznaczenie U-7.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Gardiner 1985 ↓, s. 340.
  2. a b c Gibson i Prendergast 2003 ↓, s. 384.
  3. a b c d e f g h i j k l m Gardiner 1985 ↓, s. 342-343.
  4. a b c d Sieche 1980 ↓, s. 17.
  5. Baumgartner & Sieche The Austro-Hungarian Submarine Force (tłumaczenie na język angielski z książki Die Schiffe der k.(u.)k. Kriegsmarine im Bild Erwin Sieche) [dostęp 16 marca 2017]
  6. a b c d e Sieche 1980 ↓, s. 19.
  7. Sieche 1980 ↓, s. 19-20.
  8. Gardiner 1985 ↓, s. 341.
  9. Guðmundur Helgason: Ships hit during WWI: Dublin (ang.). W: U-Boat War in World War I [on-line]. [dostęp 15 marca 2017].
  10. Gibson i Prendergast 2003 ↓, s. 73.
  11. Gordon Smith: Austro-Hungarian Navy: Submarines (ang.). W: World War 1 at Sea [on-line]. 15 września 2008. [dostęp 16 marca 2017].
  12. a b c Guðmundur Helgason: Ships hit by k.u.k. U4 (ang.). W: U-Boat War in World War I [on-line]. [dostęp 15 marca 2017].
  13. Gibson i Prendergast 2003 ↓, s. 254-255.
  14. Guðmundur Helgason: Ships hit during WWI: Perseo (ang.). W: U-Boat War in World War I [on-line]. [dostęp 16 marca 2017].
  15. Guðmundur Helgason: WWI U-boats: k.u.k. U4 (ang.). W: U-Boat War in World War I [on-line]. [dostęp 15 marca 2017].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]