Beresteczko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Beresteczko
Ilustracja
Sobór Św. Trójcy w Beresteczku (UKP PM)
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Ukraina
Obwód wołyński
Powierzchnia 19,8 km²
Wysokość 191 m n.p.m.
Populacja 
• liczba ludności
• gęstość

1 796
91 os./km²
Nr kierunkowy +380 3379
Kod pocztowy 45765
Położenie na mapie obwodu wołyńskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu wołyńskiego
Beresteczko
Beresteczko
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Beresteczko
Beresteczko
Ziemia50°21′N 25°07′E/50,350000 25,116667
(ukr.) Strona internetowa
Portal Portal Ukraina
Przedwojenny herb

Beresteczko (ukr. Берестечко) – miasto na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie horochowskim, nad Styrem.

Historia miasta[edytuj]

Miasto założone zostało w 1445, prawa miejskie nadano w 1547 roku.

Pod koniec XVI w. do Beresteczka sprowadził braci polskich starosta łucki Aleksander Proński. Kościół zajęty był na zbór ariański, a klasztor na szkołę. W 1629 roku właścicielem miasta był Rafał Leszczyński[1]. Pod koniec pierwszej połowy XVII mieszkał tu Andrzej Wiszowaty.

W dniach 28–30 czerwca 1651 roku opodal Beresteczka, na prawym brzegu Styru odbyła się słynna bitwa wojsk Jana Kazimierza z przeważającymi siłami kozackimi pod dowództwem Bohdana Chmielnickiego, posiłkowanymi wojskami Tatarskimi. Polacy odnieśli druzgocące zwycięstwo.

 Osobny artykuł: Bitwa pod Beresteczkiem.

Od 1765 miasto należało do Zamojskich, a od 1795 do Platerów.

Pod koniec XVIII w. mieszkańcy Beresteczka (bez 5 osób) wymarli na dżumę.

W II Rzeczypospolitej Beresteczko było siedzibą gminy, w powiecie horochowskim, w województwie wołyńskim.

W 1941 roku podczas okupacji niemieckiej w Beresteczku utworzono getto dla ludności żydowskiej. Getto zostało zlikwidowane we wrześniu 1942 roku przez SD z pomocą ukraińskiej policji. 3 tys. jego mieszkańców rozstrzelano 2 km od miasta[2].

 Osobny artykuł: Getto w Beresteczku.

W 1943 roku Beresteczko było miejscem schronienia polskich uchodźców z rzezi wołyńskiej. Dla ich ochrony Niemcy powołali kilkudziesięcioosobowy oddział Schutzmannschaft złożony z Polaków, który odpierał liczne ataki UPA. Polacy stopniowo opuszczali Beresteczko przedostając się do Małopolski Wschodniej (wówczas w granicach Generalnego Gubernatorstwa) bądź będąc wywożonymi na roboty przymusowe w III Rzeszy. 17 stycznia 1944 roku Niemcy ostatecznie ewakuowali się z Beresteczka zabierając ze sobą Polaków, którzy trafili do obozu w Prusach Wschodnich[3].

Pochodzący z Beresteczka Benedykt Gajewski stworzył publikację pt. Beresteczko. Szkice i materiały z dziejów miasteczka (1993).

Zabytki[edytuj]

  • klasztor trynitarzy – od końca XVII wieku swój piąty dom zakonny na terenie Rzeczypospolitej mieli w Beresteczku trynitarze[4]. Jego fundatorem był Tomasz Karczewski, kasztelan halicki. Zapis na rzecz zakonników poczynił w 1691 roku. Po jego śmierci, zięć – Prokop Granowski, starosta żytomierski, spełniając wolę teścia, wybudował w 1693 roku murowane kościół i klasztor. Pierwsze nabożeństwo odprawiono w nim w 1720 roku. W Beresteczku trynitarze posiadali także szkoły. Klasztor zniesiono w 1832 roku.
  • prawosławny skit – od 1908 w Beresteczku mieścił się prawosławny skit Kozackie Mogiły[5]
  • obronny zamek – wybudowany został na wyspie powstałej na rzece Styr. Budowniczym był książę Symeon Fryderyk Proński, wojewoda kijowski[6], ożeniony z Fedorą Bohowityn[7]. Warownia była własnością ks. Prońskich i następnych posiadaczy miasteczka[8]. Zamek nie zachował się do czasów współczesnych
  • stary dwór – Jana Jakuba Zamoyskiego w którym w 1787 goszczony był król Polski Stanisław August Poniatowski[6]. Dwór swoim rogiem prawie dotykał rogu pałacyku[8]
  • pałac – wybudowany na początku XIX w. przez Katarzynę Platerową. Jednopiętrowy murowany pałacyk powstał w stylu klasycystyczny[8].
  • park krajobrazowy – został założony w 1805 przez Dionizego Miklera, twórcę parków i ogrodów na Wołyniu i Podolu. Ze względu na położenie park był jednym ze wspanialszych na Wołyniu[8].

Demografia i inne[edytuj]

W połowie XIX w. w Beresteczku było 2853 mieszkańców. Przed 1939 rokiem, miasto znajdowało się na terenie powiatu Horochów. Był tam 1 kościół katolicki i 2 cerkwie. W tym czasie miasto (z przedmieściami: Piaski, Staryki, Krasiłowka, Jurydyka) liczyło 5633 mieszkańców.

Miasta partnerskie[edytuj]

Przypisy

  1. Własność ziemska w powiecie sandomierskim w roku 1629, w:Przegląd Nauk Historycznych 2012, r. XI, Nr 2, s. 51.
  2. Холокост на территории СССР: Энциклопедия, Moskwa 2009, ISBN 978-5-8243-1296-6 s.83
  3. Władysław Siemaszko, Ewa Siemaszko, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939-1945, Warszawa 2000, s. 121-122
  4. Ten akapit na podstawie historii trynitarzy w Polsce ze strony www: http://www.trynitarze.ceti.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=6&Itemid=49 [dostęp 26 listopada 2008, 14:21]
  5. A. Mironowicz, Kościół prawosławny na ziemiach polskich w XIX i XX wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2005, ISBN 83-7431-046-4, s.153
  6. a b Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XV cz. 1. Warszawa: 1880-1902, s. 103-104.
  7. Fryderyk Proński. genealogia.grocholski.pl. [dostęp 3.12.2013].
  8. a b c d Beresteczko. www.wolhynia.com. [dostęp 3.12.2013].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]