Czajków Północny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Czajków Północny
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat staszowski
Gmina Staszów
Liczba ludności (2006) 610
Strefa numeracyjna (+48) 15
Kod pocztowy 28-200[1]
Tablice rejestracyjne TSZ
SIMC 0807317
Położenie na mapie gminy Staszów
Mapa lokalizacyjna gminy Staszów
Czajków Północny
Czajków Północny
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Czajków Północny
Czajków Północny
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Czajków Północny
Czajków Północny
Położenie na mapie powiatu staszowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu staszowskiego
Czajków Północny
Czajków Północny
Ziemia50°34′46″N 21°17′25″E/50,579444 21,290278

Czajków Północnywieś sołecka[2] w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie staszowskim, w gminie Staszów[3][4]. Czajków Północny leży ok. 15 km na wschód od Staszowa.

Dawne części wsi – obiekty fizjograficzne[edytuj | edytuj kod]

W latach 70. ubiegłego wieku przyporządkowano i opracowano spis lokalnych części integralnych dla Czajkowa Północnego zawarty w tabeli 1.

Tabela 1. Wykaz urzędowych nazw miejscowych i obiektów fizjograficznych[5]
Nazwa wsi — miasta Nazwy części wsi
— miasta
Nazwy obiektów fizjograficznych
— charakter obiektu
I. Gromada WIŚNIOWA
  1. Czajków Północny
  1. Dół
  2. Góra
  3. Kały
  4. Mała Polska
  5. Podedwór
  6. Za Górą
  1. Baksonki — pole
  2. Góra — pole
  3. Kały — pole
  4. Końce — pole
  5. Mała Polska — pole
  6. Pastwiska — pole
  7. Pastwisko — pole
  8. Podedwór — pole
  9. Rowy — pole
  10. Sadzawki — pole, łąki
  11. Strugi — łąka, pole
  12. Tarniak — pole
  13. Za Górą — pole
  14. Zawadówka — pole

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Czajków leży w pradolinie niewielkiej rzeki Kacanki, miejscami obrośniętej olchami i przepływającej przez rozległe łąki. Na wzniesieniach po obu stronach rzeki usytuowane są wsie: Czajków Północny i Czajków Południowy, niegdyś stanowiące jedną miejscowość. Cały obszar wsi, pól i łąk otoczony jest lasami. Dominują gleby piaszczysto-gliniaste. Region leży na pograniczu dwóch mikroregionów: Niecki Nidziańskiej i Wyżyny Sandomierskiej.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Wieś należy do parafii św. Michała Archanioła w Wiązownicy-Kolonii. We wsi znajduje się kościół filialny pw. Bł. ks. prałata Antoniego Rewery.

Miejscowość znajduje się na odnowionej trasie Małopolskiej Drogi św. Jakuba z Sandomierza do Tyńca, która to jest odzwierciedleniem dawnej średniowiecznej drogi do Santiago de Compostela.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa wsi wywodzi się od nazwy osobowej „Czajka” z sufiksem -ów -owo tworzy ona nazwę miejscowości[6] (być może takie nazwisko nosił naczelnik plemienia, które osiedliło się na zboczach rzeki Kacanki). W XV wieku Czajków wraz ze Smerdyną i Wiązownicą były wsiami królewskimi wchodzącymi w skład Starostwa Sandomierskiego. Dwór w Czajkowie został zniszczony przez Kozaków.

Po raz pierwszy Czajków wymieniony został w dokumencie z roku 1392 jako „Czaycow”, u Długosza w L.B. t. s.325 - „Czaykow”. Tak też w Liber retaxationum z roku 1529[6]. Nazwa Czajków występuje już w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego[7].

Po III rozbiorze Polski w 1795 wieś i folwark Czajków weszły w skład dóbr rządowych, najpierw austriackich, potem Księstwa Warszawskiego, a po kongresie wiedeńskim w 1815 należały do dóbr rządowych Królestwa Kongresowego.

W Słowniku geograficznym z XIX wieku opisano Czajków jako wieś rządową, położoną w powiecie sandomierskim, w gminie Wiśniowa i parafii Wiązownica. W 1827 wieś (Czajków Północny wraz z Południowym) liczyła 90 domów i 491 mieszkańców, zaś w 1880 roku 638 mieszkańców i 1663 mórg ziemi włościańskiej[7].

W czasie okupacji niemieckiej w latach 1939–1945 Czajków należał do dystryktu radomskiego Generalnego Gubernatorstwa.

Po wyzwoleniu w 1945 władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej przywróciły przedwojenny podział administracyjny i wówczas Czajków znalazł się ponownie w obrębie powiatu sandomierskiego. W reformie administracyjnej z 1954 r. utworzona została gromada Czajków, w powiecie sandomierskim, w województwie kieleckim[8], która w tym samym roku weszła w skład nowo utworzonego powiatu staszowskiego[9]. W 1961 roku gromadę Czajków zniesiono, a wieś włączono do gromady Wiśniowa[10]. Od 1973 r. wieś należy do reaktywowanej gminy Wiśniowa. W latach 1975–1998, po zniesieniu powiatów, miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnobrzeskiego, przy czym od 1977 r. wchodzi w skład gminy Staszów, po włączeniu do niej gminy Wiśniowa. Po reformie administracyjnej z 1999 r. ponownie należy do powiatu staszowskiego, reaktywowanego w ramach województwa świętokrzyskiego.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 20.04.2015].
  2. Jednostki pomocnicze gminy Staszów. Urząd Gminy Staszów. [dostęp 20.04.2015].
  3. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 20.04.2015].
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013-02-15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 20.04.2015]. 
  5. Por. Leon Kaczmarek (red. nauk. zeszytu), Witold Taszycki (red. nauk. wyd.): Urzędowe Nazwy miejscowości i obiektów fizjograficznych. 33. Powiat staszowski województwo kieleckie. Komisja ustalania nazw miejscowości i obiektów fizjograficznych (do użytku służbowego). Z: 33. Warszawa: Urząd Rady Ministrów. Biuro do Spraw Prezydiów Rad Nadzorczych, 1970, s. 71-72, 77-96.
  6. a b Rymut 2005 ↓, s. 170.
  7. a b Czajków w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa 1880.
  8. Uchwała Nr 13j/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach z dnia 29 września 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu sandomierskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach z dnia 20 grudnia 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach z dnia dnia 29 września 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach z dnia 31 grudnia 1954 r., Nr. 15, Poz. 104)
  9. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 235
  10. Uchwała Nr 23/61 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach z dnia 15 września 1961 r. o zniesieniu, połączeniu i utworzeniu niektórych gromad w województwie kieleckim (w brzmieniu uchwały Nr 30/61 z dnia 22 listopada 1961 r.) (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach z dnia 30 listopada 1961 r., Nr. 14, Poz. 129)

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  1. Kaczmarek Leon (red. nauk. zeszytu), Taszycki Witold (red. nauk. wyd.): Urzędowe Nazwy miejscowości i obiektów fizjograficznych. 33. Powiat staszowski województwo kieleckie. Komisja ustalania nazw miejscowości i obiektów fizjograficznych (do użytku służbowego). Z: 33. Warszawa: Urząd Rady Ministrów. Biuro do Spraw Prezydiów Rad Nadzorczych, 1970.
  2. Kazimierz Rymut: Nazwy miejscowe Polski : historia, pochodzenie, zmiany. [T.] 2, C-D. Wyd. PAN. Kraków: 2005. ISBN 83-85579-29-X.