Powiat staszowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Powiat staszowski
powiat
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
TERYT 3.26.34.12.00.0
Siedziba Staszów
Starosta Michał Skotnicki
Powierzchnia 924,80 km²
Populacja (2011)
• liczba ludności

74 126[1]
• gęstość 80,15 os./km²
Urbanizacja 34,65%
Tablice rejestracyjne TSZ
Adres urzędu:
ul. Piłsudskiego 7
28-200 Staszów
Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba gmin miejsko-wiejskich 3
Liczba gmin wiejskich 5
Położenie na mapie województwa
Powiat staszow.svg
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Powiat staszowski
Powiat staszowski
Ziemia 50°31′N 21°12′E/50,517100 21,193789
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej
Portal Portal Polska

Powiat staszowski – powiat w Polsce (województwo świętokrzyskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Staszów.

Powiat istniał także w latach 1809-1844 oraz 1954-1975.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W skład powiatu wchodzą:

Powiat staszowski graniczy z czterema powiatami województwa świętokrzyskiego: buskim, kieleckim, opatowskim i sandomierskim, z dwoma powiatami województwa podkarpackiego: tarnobrzeskim i mieleckim oraz z jednym powiatem województwa małopolskiego: dąbrowskim.

Gminy[edytuj | edytuj kod]

Liczba ludności i powierzchnia gmin wg stanu na 31 grudnia 2010 r.[2]

Gmina Ludność Powierzchnia
Staszow herb.svg Staszów
(w tym miasto)
26 077
(15 108)
227,52 km²
(26,88 km²)
POL gmina Połaniec COA.svg Połaniec
(w tym miasto)
11 848
(8 227)
75,01 km²
(17,41 km²)
POL gmina Bogoria COA.svg Bogoria 7 923 122,89 km²
POL Osiek COA.svg Osiek
(w tym miasto)
7 904
(2 001)
129,30 km²
(17,43 km²)
POL gmina Rytwiany COA.svg Rytwiany 6 240 124,66 km²
POL gmina Szydłów COA.svg Szydłów 4 800 107,90 km²
Gmina lubnice herb.svg Łubnice 4 382 84,14 km²
Gmina olesnica sw herb.svg Oleśnica 3 891 53,38 km²
Razem 73 125 924,80 km²

Historia[edytuj | edytuj kod]

Powiat staszowski istniał już w I połowie XIX wieku, w latach 18091844.

W czasach powojennych został reaktywowany dnia 1 października 1954 roku w województwie kieleckim, jako jeden z pierwszych powiatów utworzonych tuż po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin (29 września 1954) jako podstawowych jednostek administracyjnych PRL. Na powiat staszowski złożyły się 1 miasto i 20 gromad, które wyłączono z trzech powiatów w województwie kieleckim (w praktyce gromady te należały do tych powiatów przez zaledwie dwa dni)[3]:

1 stycznia 1956 do powiatu staszowskiego przyłączono gromady[4]:

31 grudnia 1961 do powiatu staszowskiego przyłączono ze zniesionego powiatu chmielnickiego gromady: Grabki (równocześnie zniesioną), Korzenno, Potok i Szydłów [5].

1 stycznia 1969 do powiatu staszowskiego przyłączono Z powiatu buskiego gromadę Tuczępy[6].

Po zniesieniu gromad i reaktywacji gmin z dniem 1 stycznia 1973 roku powiat staszowski podzielono na 1 miasto i 9 gmin[7][8]:

Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku terytorium zniesionego powiatu staszowskiego zostało włączono głównie do nowo utworzonego województwa tarnobrzeskiego, oprócz gmin Raków, Szydłów i Tuczępy, które pozostały w województwie kieleckim (mocno zmniejszonym)[12]. Wraz z reformą administracyjną z 1999 roku przywrócono w województwie świętokrzyskim powiat staszowski o kształcie przybliżonym do granic z 1975 roku; gminę Raków przyłączono do powiatu kieleckiego, gminę Oleśnica do staszowskiego, natomiast gminy Tuczępy i Łubnice zmieniły przynależność powiatową (w latach 1973-75 gmina Łubnice należała do powiatu buskiego, a gmina Tuczępy do staszowskiego; od 1999 odwrotnie)[13].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Liczba ludności (dane z 31 grudnia 2010[14]):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób  % osób  % osób  %
Ogółem 72 765 100 36 912 50,73 35 853 49,27
Miasto 25 336 34,82 12 964 17,82 12 372 17,00
Wieś 47 429 65,18 23 948 32,91 23 481 32,27
  • Piramida wieku mieszkańców powiatu staszowskiego w 2014 roku[15].


Piramida wieku powiat staszowski.png

Rzeźba terenu[edytuj | edytuj kod]

W części środkowej powiatu znajdują się tereny równinne poprzecinane formami krasowymi (lejki, doliny, parowy, werteby, niewysokie garby). Wysokości bezwzględne wahają się od 156,8 m w okolicach Osieka do 385 w Paśmie Wygiełzowskim.

Powiat znajduje się w obrębie jednej geologicznej jednostki strukturalnej - Zapadliska Podkarpackiego.

Świat roślinny i zwierzęcy[edytuj | edytuj kod]

Powiat staszowski leży w Krainie Małopolskiej na Wyżynie Środkowomałopolskiej w Niecce Połanieckiej.

Flora[edytuj | edytuj kod]

Lesistość terenu wynosi ok. 32%. Sosna zwyczajna stanowi ok. 72% drzewostanu, tworzy czystogatunkowe lasy iglaste lub lasy mieszane. Dąb szypułkowy i bezszypułkowy stanowią 13% drzewostanu, tworząc na żyznych glebach samodzielne stanowiska, na mniej żyznych lasy mieszane. Gatunki mniej liczne: jodła pospolita, cis pospolity, olsza czarna, brzoza, buk zwyczajny, wiąz, grab, topola, osika, świerk, jesion, modrzew, klon, lipa drobnolistna.

Na terenie powiatu znajduje się wiele typów siedliskowych lasów: bór świeży i mieszany, las świeży i mieszany (także wilgotny), las łęgowy, bór i las mieszany bagienny, ols jesionowy, las wyżynny (także mieszany), buczyny storczykowe i niżowe. Ponadto łozowiska, łąki owsicowe, trzęślicowe, zbiorowiska pastwiskowe oraz na obszarach północno-zachodnich step kwietny (oman wąskolistny, czosnek siatkowaty, tojad mołdawski, ciemiężyca zielona, groszek wschodniokarpacki). Na południu i południowym wschodzie dominuje krajobraz dolinny w postaci terasów zalewowych.

W lasach lub na łąkach można znaleźć stanowiska roślin: pierwiosnek wyniosły, zawilec gajowy, zawilec żółty, zawilec wielkokwiatowy, konwalia majowa, wawrzynek wilczełyko, śnieżyczka przebiśnieg, sasanka, żarnowiec, pełnik europejski.

Fauna[edytuj | edytuj kod]

Tereny powiatu zamieszkuje ok. 30 gatunków ryb, ponad 150 gatunków ptaków i ponad 50 gatunków ssaków. W kompleksach leśnych z niewielkimi zbiornikami wodnymi panują dogodne warunki dla ich rozwoju.

Przedstawiciele fauny: sarna, dzik, bocian czarny, bocian biały, jarząbek, cietrzew, żmija zygzakowata, zaskroniec, gniewosz, jaszczurka zwinka, kumak nizinny, traszka, rzekotka drzewna.

Obszary chronione[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Stolica powiatu stanowi dobrą bazę wypadową do zwiedzania okolicznych miejscowości, kielecczyzny i Wyżyny Sandomierskiej. Oprócz zabytków Staszowa na terenie ziemi staszowskiej warto zobaczyć:

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. http://stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/LUD_bilans_ludnosci_31-12-2011.xls
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.. GUS, 2011-08-10, s. 146. ISSN 1505-5507.
  3. Dz. U. z 1954 r. Nr 49, poz. 235
  4. Dz.U. 1955 nr 44 poz. 288
  5. Dz.U. 1961 nr 49 poz. 263
  6. Dz.U. 1968 nr 48 poz. 340
  7. Polska - Zarys encyklopedyczny. PWN, 1974.
  8. Wykaz powierzchni jednostek podziału terytorialnego dla potrzeb statystycznych, stan w dniu 1 I 1974. GUS, 1974.
  9. Obszary, z których 1 stycznia 1973 roku utworzono gminę Raków przeniesiono tego samego dnia z powiatu opatowskiego do powiatu staszowskiego - Dz. U. z 1972 r. Nr 50, poz. 324
  10. Tuczępy przeniesiono z powiatu buskiego do powiatu staszowskiego 1 stycznia 1969 - Dz. U. z 1968 r. Nr 48, poz. 340
  11. Gmina Wiśniowa została zniesiona 1 września 1977 roku przez połączenie z dotychczasową gminą Staszów w nową gminę Staszów - Dz. U. z 1977 r. Nr 27, poz. 116
  12. Dz. U. z 1975 r. Nr 17, poz. 92
  13. Dz. U. z 1998 r. Nr 103, poz. 652
  14. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 XII 2010 r.. GUS, 2011-06-10, s. 44. ISSN 1734-6118.
  15. http://www.polskawliczbach.pl/powiat_staszowski, w oparciu o dane GUS.