Dżaba (Hajfa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dżaba
جبع
Państwo  Mandat Palestyny
Dystrykt Dystrykt Hajfy
Wysokość 50 m n.p.m.
Populacja (1945)
• liczba ludności

1140
Data zniszczenia 26 lipca 1948
Powód zniszczenia atak Sił Obronnych Izraela
Obecnie Gewa Karmel
Położenie na mapie Mandatu Palestyny
Mapa lokalizacyjna Mandatu Palestyny
Dżaba
Dżaba
Ziemia32°39′05″N 34°57′44″E/32,651389 34,962222
Strona internetowa

Dżaba (arab. جبع) – nieistniejąca już arabska wieś, która była położona w Dystrykcie Hajfy w Mandacie Palestyny. Wieś została wyludniona i zniszczona podczas I wojny izraelsko-arabskiej, po ataku Sił Obronnych Izraela w dniu 26 lipca 1948 roku.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wioska Dżaba leżała na zachodnich zboczach masywu góry Karmel, w odległości 18,5 kilometrów na południe od miasta Hajfa i 2,5 kilometrów od wybrzeża Morza Śródziemnego. Według danych z 1945 roku do wsi należały ziemie o powierzchni 7012 ha. We wsi mieszkało wówczas 1140 osób[1].

własność gruntów powierzchnia gruntów (hektary)
Arabowie 4759
Żydzi 0
publiczne 2253
Razem 7012
Rodzaj użytkowanych gruntów Arabowie (hektary) Żydzi (hektary)
uprawy oliwek 710 0
uprawy nawadniane 450 0
uprawy zbóż 4255 0
nieużytki 2247 0
zabudowane 60 0

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1596 roku w wiosce mieszkało 99 mieszkańców, którzy płacili podatki z uprawy pszenicy, jęczmienia, oliwek, oraz i hodowli kóz i uli[2].

W okresie panowania Brytyjczyków Dżaba była dużą wioską. W wiosce znajdował się meczet oraz szkoła dla chłopców (istniała od 1885)[1].

Przyjęta 29 listopada 1947 roku Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 181 przyznała te tereny państwu żydowskiemu. Wieś Dżaba znalazła się w obrębie arabskiej enklawy, która przecinała nadmorską drogę i linię kolejową z Tel Awiwu do Hajfy. Położone w tym obszarze trzy arabskie wioski Ajn Ghazal, Ijzim i Jaba nazywano "Małym Trójkątem". Wioski te odmówiły współpracy z Arabską Armią Wyzwoleńczą, ale jednocześnie odmawiały zawarcia porozumienia z Izraelczykami. Ze względów bezpieczeństwa wszystkie żydowskie konwoje musiały omijać ten obszar i wybierały dłuższą drogę przez położoną na wschodzie wadi Milk. Droga ta przebiegała stosunkowo blisko pozycji wojsk irackich i również była niebezpieczna. Podczas I wojny izraelsko-arabskiej żydowskie oddziały przeprowadziły Operację Szoter, w trakcie której w dniu 26 lipca 1948 roku wioska Dżaba została zdobyta. Po ustaniu walk wysiedlono mieszkańców wioski, a następnie wyburzono domy[1].

Kontrowersje wokół masakry[edytuj | edytuj kod]

Sekretarz Generalny Ligi Państw Arabskich Abdul Rahman Azzam wydał oświadczenie w którym oskarżył Żydów o popełnienie zbrodni wojennej w trakcie i po ataku na "Mały Trójkąt". W szczególności twierdzono, że w wiosce At-Tira spalono żywcem 28 osób. Siły Obronne Izraela odrzuciły te zarzuty, ale przyznały, że ich żołnierze znaleźli 25-30 ciał w "zaawansowanym stanie rozkładu" w wiosce Ajn Ghazal. Ciała te zostały pochowane. Pochowano także około 200 ciał znalezionych w okolicy trzech wiosek po bitwie[3][4]. W dniu 28 lipca 1948 roku Mediator Organizacji Narodów Zjednoczonych w Palestynie, hrabia Folke Bernadotte wydał oświadczenie w którym stwierdził, że "nie ma dowodów na poparcie oskarżenia o masakrę". Obserwatorzy UNTSO przeprowadzili inspekcję w rejonie walk i nie znaleźli żadnych dowodów masakry. Przeprowadzili oni także rozmowy z uchodźcami z trzech wiosek, którzy przebywali w obozie w Dżaninie. Stwierdzono brak 62 zabitych i 63 zaginionych mieszkańców wiosek, jednak relacje uchodźców nie potwierdziły oskarżenia o masakrze[5]. W dniu 8 września Folke Bernadotte opublikował jeszcze bardziej szczegółowy raport, w którym stwierdził, że atak na wioski był nieuzasadniony i naruszał zawieszenie broni, jednak nie doszło tam do żadnej masakry ludności. Raport potępił Izrael za przeprowadzenie rozbiórki arabskich wiosek i zażądał wydania zezwolenia na powrót uchodźców do swoich wiosek, oraz udzielenia im pomocy w odbudowie domów[3].

Miejsce obecnie[edytuj | edytuj kod]

W miejscu wioski Dżaba powstał w 1949 roku moszaw Gewa Karmel. Palestyński historyk Walid Chalidi, tak opisał pozostałości wioski Dżaba:

"W obszarze można zobaczyć sterty gruzu i kamieni. Na części wzniesieniu wciąż stoi sanktuarium. W okolicy rośnie las sosnowy"[1].

Przypisy

  1. a b c d Welcome To Jaba' (ang.). W: Palestine Remembered [on-line]. [dostęp 2011-09-29].
  2. Wolf-Dieter Hütteroth, Kamal Abdulfattah: Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late 16th Century. Erlangen: Erlanger Geographische Arbeiten, 1977, s. 158.
  3. a b Benny Morris: The Birth of the Palestinian Refugee Problem, 1947-1949. Cambridge: Cambridge University Press, 1987, s. 213-214. ISBN 0-521-33028-9.
  4. Benny Morris: The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge: Cambridge University Press, 2004, s. 440. ISBN 0521009677.
  5. Yoav Gelber: Independence versus Nakba. Zmora-Bitan/Dvir publishers, 2004, s. 252. ISBN 965-517-190-6.