Darzlubie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Darżlubie)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Darzlubie
Budynek szkoły w Darżlubiu
Budynek szkoły w Darżlubiu
Państwo  Polska
Województwo pomorskie
Powiat pucki
Gmina Puck
Liczba ludności (2012) 817
Strefa numeracyjna (+48) 58
Tablice rejestracyjne GPU
SIMC 0170363
Położenie na mapie gminy wiejskiej Puck
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Puck
Darzlubie
Darzlubie
Położenie na mapie powiatu puckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu puckiego
Darzlubie
Darzlubie
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Darzlubie
Darzlubie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Darzlubie
Darzlubie
Ziemia54°42′12″N 18°19′23″E/54,703333 18,323056

Darzlubie (także jako Darżlubie; kaszb. Darżlëbié[1]) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Puck, na Kępie Puckiej i na północno-wschodnim krańcu Puszczy Darżlubskiej.

Wieś Opactwa Cystersów w Oliwie w powiecie puckim województwa pomorskiego w II połowie XVI wieku[2]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o Darzlubiu pochodzą z roku 1296 jako "Darsolube" – własność rycerza Radosława ze Strugi. W 1300 roku rycerz Radosław sprzedał Darzlubie wraz z kilkoma okolicznymi wsiami rycerzowi, nazwanemu w przekazie z 1300 roku miles de Darsolube. W roku 1333 Darzlubie otrzymali cystersi oliwscy od Krzyżaków w zamian za posiadłości w Swornigaciach. Wieś należała do Cystersów do 1772 roku. Według przekazu z 1773 roku we wsi mieszkało 28 osób[3]. W 1920 roku w Darzlubiu było ponad 100 gospodarstw, w których mieszkało około 800 osób. Przed 1920 wieś nosiła nazwę niemiecką Darslub[4].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miejscowości utworzona od nazwy osobowej *Darżelub (pomorskie imię nie poświadczone w źródłach) za pomocą dzierżawczego przyrostka *-je – "własność Darżeluba". Pierwszy człon tego imienia ma dawną formę stopnia wyższego od przymiotnika *dorgъ, znaczącego drogi, przyjmującego pomorską postać darże- (droższy), zaś człon drugi pochodzi od czasownika *lubiti[5][6].

Formy nazwy stosowane do czasu odzyskania przez Polskę niepodległości po I wojnie światowej:

  • Darsolubie (1300)[5]
  • Darselube, Darsilube, Darsollub (1333)[5]
  • Darselub (1342)[5]
  • Daczelub (1534)[5]
  • Darliup (1570)[5]
  • Darzlub (1627)[5]
  • Darzlubie (1682)[5]
  • Darzlub (1789)[5]
  • Darzlubie, Darszlub (1879)[5]
  • Darzlub (1880)[7]
  • niem. Darslub (1893[8], 1914[9])

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości nazwa miejscowości funkcjonowała zarówno w zapisie Darzlubie, jak i Darżlubie. W wykazie nazw miejscowości opublikowanym przez Główny Urząd Statystyczny po spisie powszechnym z 1921 roku miejscowość widnieje pod nazwą Darzlubie[10]. Ta sama nazwa wymieniona została w wykazie miejscowości opracowanym w latach 30. pod kierunkiem Tadeusza Bystrzyckiego[11]. Na mapach topograficznych Wojskowego Instytutu Geograficznego początkowo także stosowany był zapis Darzlubie – nazwa w tej postaci znalazła się na mapach z 1923[12][13] i 1927 roku[14], jednak na mapach późniejszych stosowano zapis Darżlubie – nazwa w tej postaci znalazła się na mapach z lat 1931[15], 1934[16], 1936[17], 1937[18][19] i 1938[20].

Po wybuchu II wojny światowej miejscowości przywrócono dawną nazwę niemiecką Darslub, którą w roku 1942 lub 1943 zmieniono na Darpstedt[21]. Po zakończeniu wojny w dalszym ciągu istnieje dualizm nazewniczy. W 1980 roku nazwa w formie Darzlubie została potwierdzona jako urzędowa[22], w tej formie powtórzona została w Wykazie urzędowych nazw miejscowości i ich części z 2012 roku[23], a wcześniej pojawiła się w Spisie miejscowości PRL z 1967 roku[24]. Nazwa w formie Darżlubie wymieniona za to została w wykazie Nazwy geograficzne Rzeczypospolitej Polskiej z 1991 roku, opracowanym przez Komisję Ustalania Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych[25], pojawia również na mapach topograficznych wydawanych przez Głównego Geodetę Kraju (1:10 000[26], 1:25 000[27], 1:50 000[28], 1:100 000[29]), a także na topograficznych mapach wojskowych (np. 1:50 000 z 1987 roku[30], 1:100 000 z 1994 roku[31] i 1:200 000 z 1995 roku[32]), na mapach turystycznych (np. mapie PPWK z 2004 roku[33]) i w innych publikacjach (np. w Polsko-kaszubskim słowniku nazw miejscowych i fizjograficznych z 2006 roku[1]).

Od nazwy miejscowości nazwane zostały lasy: Puszcza Darżlubska (Puszcza Darzlubska) i Lasy Oliwsko-Darżlubskie, a także rezerwat przyrody Darzlubskie Buki i Darżlubskie Źródliska.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Zabytki Darzlubia to:[34]

  • Przydrożna kapliczka św. Rozalii (patronki Darzlubia) z I poł. XIX wieku
  • Kilka domów o konstrukcji szkieletowej

Inne[edytuj | edytuj kod]

  • Na zachód od Darzlubia znajduje się śródleśny rezerwat przyrody Darżlubskie Buki.
  • Od nazwy Darzlubie wzięły nazwę nocne marsze na orientację "Darżlub" organizowane od roku 1976 przez Studenckie Koło Przewodników Turystycznych[3]
  • W 1880 roku odkryto na terenie Darzlubia grób skrzynkowy z IV wieku p.n.e.[3]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Andrzej Chludziński (red.): Polsko-kaszubski słownik nazw miejscowych i fizjograficznych. Gdańsk: Region, 2006, s. 27. ISBN 978-83-87258-86-3.
  2. Mapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w. : rozmieszczenie własności ziemskiej, sieć parafialna / Marian Biskup, Andrzej Tomczak. Toruń 1955, s. 103.
  3. a b c Franciszek Mamuszka, Ziemia Pucka, Warszawa, PTTk "Kraj", 1989, ​ISBN 83-7005-170-7
  4. według dr. F. Lorentza "Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem" (​ISBN 83-60437-22-X​) (​ISBN 978-83-60437-22-3​)
  5. a b c d e f g h i j Kazimierz Rymut (red.): Nazwy miejscowe Polski. Historia, pochodzenie, zmiany. T. II: C-D. Kraków: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, 1997. ISBN 83-85579-64-8.
  6. Maria Malec: Słownik etymologiczny nazw geograficznych Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003. ISBN 83-01-13857-2.
  7. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 1. Warszawa: 1880, s. 907.
  8. Karte des Deutschen Reiches 1:100 000 - Generalstabskarte – 046 Neustadt a. d. Rheda; Königlich-Preussische Landesaufnahme 1893
  9. Übersichtskarte von Mitteleuropa 1:300 000 – P55 Stolp; Königlich-Preussische Landesaufnahme 1914
  10. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 11: Województwo pomorskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1926, s. 40.
  11. Tadeusz Bystrzycki (red.): Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorialnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych. Przemyśl: Książnica Naukowa, 1933, s. 309.
  12. Mapa Operacyjna Polski 1:300 000, 33 Stolp (Slupsk), Wojskowy Instytut Geograficzny, 1923
  13. Mapa Taktyczna Polski 1:100 000, Pas 30 Słup 26 Wejherowo; Wojskowy Instytut Geograficzny, 1923
  14. Mapa Taktyczna Polski 1:100 000, Pas 30 Słup 27 Gdynia; Wojskowy Instytut Geograficzny, 1927
  15. Mapa Taktyczna Polski 1:100 000, Pas 29,30 Słup 27 Gdynia; Wojskowy Instytut Geograficzny, Warszawa 1931
  16. Mapa Operacyjna Polski 1:300 000, 34 Gdynia-Gdańsk, Wojskowy Instytut Geograficzny, 1934
  17. Mapa Operacyjna Polski 1:300 000, 33 Wejherowo-Słupsk, Wojskowy Instytut Geograficzny, 1936
  18. Mapa Taktyczna Polski 1:100 000, Pas 30 Słup 26 Wejherowo; Wojskowy Instytut Geograficzny, Warszawa 1937
  19. Mapa Szczegółowa Polski 1:25 000, Pas 30-Słup 26-C Darżlubie, Wojskowy Instytut Geograficzny, Warszawa 1937
  20. Mapa Taktyczna Polski 1:100 000, Pas 29,30 Słup 27 Gdynia; Wojskowy Instytut Geograficzny, Warszawa 1938
  21. Andrzej Marcinkiewicz: Słownik niemieckich nazw miejscowości Drugiej Rzeczypospolitej pod kontrolą III Rzeszy (1939-1945). Warszawa: Oficyna Naukowa, 2003, s. 73. ISBN 83-88164-69-4.
  22. Wykaz urzędowych nazw miejscowości w Polsce. T. 1: A-J. Warszawa: Ministerstwo Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska, Główny Urząd Statystyczny, 1980, s. 298.
  23. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części Dz.U. z 2013 r. poz. 200
  24. Spis miejscowości Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1967, s. 198.
  25. Nazwy geograficzne Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa, Wrocław: Ministerstwo Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa. Główny Geodeta Kraju. Urząd Rady Ministrów. Komisja Ustalania Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych, Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych imienia Eugeniusza Romera, 1991, s. 175. ISBN 83-7000-071-1.
  26. Mapa topograficzna Polski 1:10 000, ark. N-34-37-D-c-4 Połczyno, Główny Geodeta Kraju, Warszawa 2000
  27. Mapa topograficzna Polski 1:25 000, ark. 305.33 Puck, Główny Geodeta Kraju, Warszawa 1983
  28. Mapa topograficzna Polski 1:50 000, ark. N-34-37-D Puck, Główny Geodeta Kraju, Warszawa 2001
  29. Mapa topograficzna Polski 1:100 000, ark. 81.05.1 Gdynia, Główny Geodeta Kraju, Warszawa 1981
  30. Mapa topograficzna Polski 1:50 000, ark. N-34-37-D Puck, Sztab Generalny Wojska Polskiego, 1987
  31. Mapa topograficzna Polski 1:100 000, ark. N-34-37/38 Władysławowo, Zarząd Topograficzny Sztabu Generalnego, Państwowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne, Wojskowe Zakłady Kartograficzne, Warszawa 1994
  32. Mapa topograficzna Polski 1:200 000, ark. N-34-VII/VIII Puck i Gdańsk, Sztab Generalny Wojska Polskiego, Warszawa 1995
  33. Ziemia Kaszubska. Mapa turystyczna 1:100 000, Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, Warszawa 2004
  34. Darzlubie w portalu PrzedSiebie.pl

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]