Pomnik króla Jana III Sobieskiego w Gdańsku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pomnik króla Jana III Sobieskiego
w Gdańsku
Pomnik w Gdańsku (stan obecny)
Pomnik w Gdańsku (stan obecny)
Państwo  Polska
Miejscowość Gdańsk
Miejsce Targ Drzewny
Typ pomnika pomnik konny
Projektant Tadeusz Barącz
Fundator miasto Lwów
Całkowita wysokość ponad 8 m
Odsłonięto 20 listopada 1898 (we Lwowie),
26 czerwca 1965 (w Gdańsku)[1]
Położenie na mapie Gdańska
Mapa lokalizacyjna Gdańska
Pomnik króla Jana III Sobieskiegow Gdańsku
Pomnik króla Jana III Sobieskiego
w Gdańsku
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Pomnik króla Jana III Sobieskiegow Gdańsku
Pomnik króla Jana III Sobieskiego
w Gdańsku
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pomnik króla Jana III Sobieskiegow Gdańsku
Pomnik króla Jana III Sobieskiego
w Gdańsku
Ziemia54°21′07,6″N 18°38′54,5″E/54,352111 18,648472

Pomnik króla Jana III Sobieskiegopomnik konny w Gdańsku, jeden z najstarszych pomników miasta.

Historia[edytuj]

Pomnik we Lwowie, ok. 1900

Został ufundowany przez miasto Lwów i odsłonięty 20 listopada 1898 roku. Jest dziełem lwowskiego rzeźbiarza Tadeusza Barącza, odlanym w brązie, w wiedeńskiej firmie Artura Kruppa. Podstawę pomnika, z szarego piaskowca trembowelskiego, wykonała pracownia rzeźbiarska Juliana Markowskiego ze Lwowa. Do postaci króla pozował lwowski przedsiębiorca Marian Stipal. Pomnik stanął we Lwowie na skwerze w Wałach Hetmańskich, w najbardziej reprezentacyjnym spacerowym ciągu Lwowa. Dziś miejsce to zajmowane jest przez pomnik Tarasa Szewczenki.

Jedyny król polski, pochodzący z najbliższych okolic Lwowa (urodzony w Olesku, często przebywający w Żółkwi, posiadający kamienicę we Lwowie i często odwiedzający to miasto) przedstawiony został w narodowym stroju, w żupanie i kontuszu, na wspiętym rumaku, przeskakującym obalone działo, kosz faszynowy i strzaskaną lawetę. Postać króla była zwrócona twarzą na południowy wschód, skąd najczęściej nadchodziło niebezpieczeństwo dla Lwowa.

Praca Barącza przypomina swą stylistyką wcześniejszy pomnik Sobieskiego w warszawskich Łazienkach z 1787 roku, zwłaszcza że w obu przypadkach wątpliwość wzbudzają proporcje między sylwetką konia i jeźdźca.

Gdy w lipcu 1944 roku Lwów został ponownie zajęty przez ZSRR, powstał projekt, by Sobieskiego przerobić na Bohdana Chmielnickiego. W roku 1950 przekazano jednak pomnik władzom polskim. Przez 16 lat stał w parku w Wilanowie, po czym przewieziono go do Gdańska. Pomnik, atrakcyjny w swojej formie, starały się pozyskać Kraków i Wrocław. Ustawiono go na jednym z głównych placów Starego Miasta - Targu Drzewnym (w miejscu usuniętego monumentalnego niemieckiego pomnika) i 26 czerwca 1965 roku ponownie odsłonięto. Pomnik usytuowano tak, że król zwrócony jest w kierunku zachodnim. Oryginalna tablica z tekstem "Królowi Janowi III miasto Lwów" została ukryta i zamontowana dopiero po 1989 roku.

Oryginalnych, brązowych tablic kartusza nigdy nie zamontowano z powrotem. Najprawdopodobniej zostały zabetonowane w skrzyniach wewnątrz pomnika. Obecne tablice zostały wykonane w latach dziewięćdziesiątych z piaskowca przez rzeźbiarza Czesława Gajdę, który uprzednio w latach osiemdziesiątych dokonał rekonstrukcji innych części kartusza. W latach 1999-2000 pomnik otrzymał iluminację.

Pomnik waży ponad siedem ton i mierzy ponad osiem metrów wysokości[2].

Galeria[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy