Dziadoszanie (plemię)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Dziadoszyce, Dziadoszanie, Dziadosicze (lat. Dadosesani, Diedesisi, Diedesi, Diedesa, Dedosize, Dedosese) – plemię słowiańskie lokalizowane na obszarze środkowego Bobru, w okolicach Szprotawy oraz Głogowa gdzie rzekomo miałby znajdować się ich gród centralny. Annały wymieniają je czterokrotnie:

  • Połowa IX wieku n.e., w spisie plemion Geografa Bawarskiego jako Dadosezani/Dadosesani[1], mieli posiadać 20 grodów, być może zależne od nich było plemię Bobrzan
  • 1000, kronika Thietmara wspomina o spotkaniu władcy polskiego Bolesława Chrobrego z cesarzem Ottonem III na granicy okręgu plemiennego Diadesisi w miejscowości Ilva, obecnej Iławie[2][3][4][5][6][7][8] mylonej niekiedy z Iłową[9][10][11]
  • 1015, kronika Thietmara wspomina o bitwie pomiędzy wojami Chrobrego a rycerstwem niemieckim w puszczy Diadesisi, lokalizowanej przez historyków na wschód od Szprotawy
  • 1086, tzw. dokument praski określający północne granice biskupstwa wymienia Dedosize[12].

Przedrostki dad, diad, ded językoznawcy tłumaczą jako dziad, a ten zaś w polskim i litewskim folklorze oznaczał umarłego. Na cześć zmarłych odbywały się wśród Słowian święta zwane właśnie dziadami. Analogia może sugerować kult Flinsa wśród Dziadoszyców, zwłaszcza że jedno ze szprotawskich podań mówi o czczeniu w dawnych czasach bożka Flinsa na wzgórzu, gdzie obecnie stoi kościół św. Andrzeja.

Według niektórych źródeł poprzez Bóbr graniczyli na zachodzie z serbołużyckim plemieniem Żarowian[13].

Z plemieniem Dziadoszan wiąże się grody w takich miejscowościach jak: Gostyń, Chobienia, Orsk, Olszany, Przedmoście, Bieńków, Grodziszcze, Obiszów, Klenica[14].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Lech Antoni Tyszkiewicz, Słowianie i Awarowie. Organiacja plemienna Słowian, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo, 2009, s. 164, ISBN 978-83-04-05023-5, OCLC 750836214.
  2. Hieronim Szczegóła: A jednak Iława szprotawska, Nadodrze 1960, nr 6
  3. Słownik starożytności słowiańskich, t. 2, Wrocław 1964
  4. Hieronim Szczegóła: Historyczna Ilua najstarszą częścią Szprotawy wSzprotawski epizod Zjazdu Gnieźnieńskiego, Szprotawa 2000 (​ISBN 83-7268-002-7​)
  5. Andrzej Wałkówski: Stosunki polsko-niemieckie do 1000 roku w Szprotawski epizod Zjazdu Gnieźnieńskiego, Szprotawa 2000 (​ISBN 83-7268-002-7​)
  6. Hieronim Szczegóła: Szprotawski epizod Zjazdu Gnieźnieńskiego w 1000 roku w Szprotawa 1000-2000. W kręgu europejskich idei zjednoczeniowych (​ISBN 83-7268-003-5​), Szprotawa 2000
  7. J.G.Worbs: Geschichte des Herzogthums Sagan, Züllichau 1795
  8. Felix Matuszkiewicz: Geschichte der Stadt Sprottau, Sprottau 1908
  9. Iława w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. III: Haag – Kępy. Warszawa 1882.
  10. Joachim Lelewel Polska wieków średnich, czyli Joachima Lelewela w dziejach narodowych polskich postrzeżenia, t. II, s. 25
  11. Wacław Aleksander Maciejowski Pierwotne dzieje Polski i Litwy, s. 380
  12. Lech Antoni Tyszkiewicz, Słowianie i Awarowie. Organiacja plemienna Słowian, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo, 2009, s. 165, ISBN 978-83-04-05023-5, OCLC 750836214.
  13. Mały atlas historyczny, PPWK, Warszawa 1980, ​ISBN 83-7000-012-6​, mapa 5, aut.Władysław Semkowicz
  14. Grodzisko plemienne w Chobieni gm. Rudna w świetle badań archeologicznych 2010 r. In: K. Chrzan/Krz. Czapla/S. Moździoch (Hrsg.), Funkcje grodów w państwach wczesnośredniowiecznej Europy Środkowej. Społeczeństwo, gospodarka, ideologia (Wrocław-Głogów 2014) 269-334.

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Matuszkiewicz F., Geschichte der Stadt Sprottau, 1908
  • Szczegóła H., Szprotawa w kręgu europejskich idei zjednoczeniowych, 2000 (​ISBN 83-7268-003-5​)
  • Towarzystwo Bory Dolnośląskie Boski Flins na Dolnym Śląsku, Łużycach i w Saksonii, 2004
  • Czapla K., Terytorium plemienne Dziadoszan w świetle źródeł archeologicznych, [w:] M. Dworaczyk, A. B. Kowalska, S. Moździoch, M. Rębkowski (red.), "Świat Słowian wczesnego średniowiecza", Szczecin-Wrocław 2006, 141-148.
  • Paternoga M., Rzeźnik P., Budownictwo obronne plemienia Dziadoszan w świetle badań grodziska w Obiszowie, [w:] XIV Śląskie spotkania archeologiczne, 19-21.05.2005 Polanica-Zdrój. Streszczenia komunikatów i referatów, Wrocław 2005, 52-54.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]