Elżbieta z Turyngii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Święta
Elżbieta Węgierska
Elżbieta z Turyngii
Bratyslawa Elzbieta Wegierska.jpg
Mozaika na fasadzie Niebieskiego kościółka w Bratysławie przedstawiająca Elżbietę Węgierską
Data urodzenia 07.07.1207
Pozsony, Slowacja lub w Sárospatak, Węgry
Data śmierci 17.11.1231
Marburg, Niemcy
Kościół/
wyznanie
rzymskokatolicki
Data kanonizacji 27 maja 1235
przez Grzegorza IX
Wspomnienie 17 listopada
Patronka elżbietanek
Święta Elżbieta
Figura świętej w Nysie
Figura świętej w Nysie

Elżbieta z Turyngii, Elżbieta Węgierska[1] (ur. 1207 w Pożoniu lub w Sárospatak, zm. 17 listopada 1231 w Marburgu) − księżniczka węgierska, tercjarka franciszkańska[2], święta Kościoła katolickiego.

Relikwiarz św. Elżbiety w kościele w Marburgu

Elżbieta Węgierska była trzecim dzieckiem króla Węgier Andrzeja II z dynastii Arpadów i Gertrudy z Meran (siostry św. Jadwigi Śląskiej i Agnieszki, królowej Francji).

W wieku 4 lat ówczesnym zwyczajem została zaręczona z Ludwikiem IV, synem Hermana, hrabiego-palatyna saskiego i landgrafa Turyngii. Udała się wtedy do Turyngii i zamieszkała na zamku w Wartburgu. Ślub obojga odbył się dopiero 10 lat potem, kiedy Elżbieta miała zaledwie 14 lat. W następnych latach urodziła troje dzieci: Hermana, Zofię i Gertrudę. Po 6 latach w 1227 r. jej mąż zmarł podczas wyprawy krzyżowej do Ziemi Świętej. Elżbieta została odsunięta od życia dworskiego przez regenta jej małoletniego syna, Henryka Raspe, opuściła zamek w Wartburgu, przeniosła się do Eisenach.

Od 1225 roku, zgodnie z życzeniem męża, spowiednikiem i kierownikiem duchowym Elżbiety został Konrad z Marburga, kaznodzieja i inkwizytor. Duchowny, z jednej strony kładł pewne granice uczynkom miłosierdzia świętej. Obawiał się także jej praktyk ubóstwa, inspirowanych życiem współczesnych jej świętych Franciszka i Klary. Przypominały mu jednak zbytnio ascezę grup heretyckich (gnostyckich). Z drugiej strony oczekiwał, że nie będzie jadła potraw dworskich, pochodzących z niepewnego źródła, tzn. z danin niesprawiedliwie ściąganych od chłopów. Elżbieta praktykowała z tego powodu wiele postów. Blisko zamku zbudowała szpital, w ktòrym sama usługiwała chorym i ubogim, często spłacając ich długi[3].

Po śmierci męża, z obawy przed rozrzutną wdową, próbowano pozbyć się jej z zamku, nie było dla niej i jej dzieci miejsca także w Wartburgu. Dopiero, gdy towarzysze męża wrócili z wyprawy krzyżowej, ujęli się za nią. Rodzina proponowała jej nowe, korzystne małżeństwo. Elżbieta jednak w Wielki Piątek 1229 r. w kaplicy zamku w Wartburgu, do którego wróciła na jakiś czas, złożyła na ręce franciszkanów ślub wyrzeczenia się własnej woli, w służbie ubogich i chorych. Następnie, wbrew woli Konrada, przeniosła się do Marburga, gdzie zbudowała nowy szpital, pod wezwaniem św. Franciszka, niedawno kanonizowanego. Konrad próbował wprowadzić ład w jej żywiołową posługę, ograniczając ilość rozdawanej jałmużny i liczbę chorych, którym sama usługiwała. Chciał ją uchronić przed zarażeniem, co niestety stało się faktem, wcześniej niż myślał. 17 listopada 1231 zmarła w wieku zaledwie 24 lat. Jej ostatnie słowa przed śmiercią, gdy zbliżała się północ, brzmiały: "Oto godzina, kiedy Dziewica porodziła swe Dzeciątko!"[4].

Za sugestią Konrada, i z polecenia papieskiego, przeprowadzono badania tych, ktrzy zostali uzdrowieni przy jej grobie pomiędzy sierpniem 1232 r. i styczniem 1235 r. Wyniki badań zostały uzupełnione  krótkim żywotem przyszłej świętej i świadectwami służebnic i towarzyszek Elżbiety ( Libellus de dictis quatuor ancillarum s. Elizabeth confectus). Została kanonizowana przez papieża Grzegorza IX.

Jej ciało zlożono w złotym grobowcu, zachowanym do dziś dnia w Marburgu w kościele pod jej wezwaniem. W okresie Reformacji, jej własny potomek, Landgraf Filip I  "Wielkoduszny" z Hesji wyjął i rozrzucił jej doczesne szczątki. Elizabeth Kirche jest obecnie kościołem protestanckim, kaplica Elżbiety z relikwiarzem jest dostępna dla modlitwy katolickiej.

Marburg stał się centrum Zakonu krzyżackiego, który przyjął Świętą za swą drugorzędną patronkę. Został rozwiązany za czasów Napoleona w 1810 r.


W 1228 r. złożyła śluby jako jedna z pierwszych tercjarek franciszkańskich. Oddała się całkowicie modlitwie, pokucie i uczynkom miłosierdzia. Sprowadziła z rodzinnych Węgier do Turyngii zakonników św. Łazarza. W Marburgu ufundowała przytułek dla opuszczonych, gdzie codziennie posługiwała ubogim, prowadząc jednocześnie bardzo surowy tryb życia.

Została ogłoszona świętą przez papieża Grzegorza IX 27 maja 1235 r.

Patronka zgromadzenia elżbietanek oraz elżbietanek cieszyńskich.

Kult po śmierci[edytuj | edytuj kod]

Na jej grobie Zakon Krzyżacki wzniósł Kościół św. Elżbiety w Marburgu, który jest jednym z najstarszych gotyckich kościołów w Niemczech. Sława jej świętości była tak wielka, że jej grób zaraz po jej śmierci stał się celem licznych pielgrzymek. W związku z tym, że Marburg stał się miastem protestanckim, w XIX wieku szczątki św. Elżbiety przeniesiono do Andechsa w katolickiej Bawarii.

Przypisy

  1. H. Fros, F. Sowa, Księga imion i świętych, t. 2, Kraków 1997, kolumna 143.
  2. Lázaro Iriarte OFMCap, Józef Salezy Kafel OFMCap, Andrzej Józef Zębik OFMCap, Krystyna Kuklińska OSC: Historia franciszkanizmu. Kraków: Bracia Mniejsi Kapucyni, 1998, s. 569. ISBN 83-910410-0-X.
  3. Por. A.M.Sicari, Santa Elisabetta d'Ungheria (1207-1231) w Il nono libro dei ritratti di santi, Milano: Jaca Books, 2006, ISBN 88-16-30427-8, s.17-19.
  4. Por. A.M.Sicari, Santa Elisabetta d'Ungheria (1207-1231), s.20-23.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]