Emmy Noether

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Emmy Noether
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 23 marca 1882
Erlangen
Data i miejsce śmierci 14 kwietnia 1935
Bryn Mawr
Zawód matematyczka, fizyczka
Narodowość Niemcy niemiecka
Alma Mater Uniwersytet w Erlangen
Rodzice Max Noether

Amalie Emmy Noether (ur. 23 marca 1882 w Erlangen, zm. 14 kwietnia 1935 w Bryn Mawr w stanie Pensylwania) – niemiecka matematyk i fizyk, znana głównie dzięki osiągnięciom w teorii pierścieni i rozwinięciu nowej gałęzi matematyki – algebry abstrakcyjnej. Określana nawet jako „najważniejsza kobieta w historii matematyki[1]”. Einstein pisał o niej: „Panna Noether stale służy mi radą przy opracowywaniu moich projektów i (...) to w istocie dzięki niej stałem się osobą kompetentną w tej dziedzinie[2].

W 1907 roku doktoryzowała się na Uniwersytecie w Erlangen. W 1918 r. udowodniła fundamentalne twierdzenie, tzw. twierdzenie Noether, które wiąże symetrie (niezmienniczości) praw ruchu z zachowaniem pewnych wielkości fizycznych. W latach 1922–1933 była profesorem Uniwersytetu w Getyndze, skąd została usunięta przez hitlerowców z powodu żydowskiego pochodzenia. Uczyła studentów nielegalnie, potajemnie przyjmując ich we własnym mieszkaniu[2]. Później wykładała na Bryn Mawr College oraz Institute for Advanced Study w Princeton.

W algebrze od jej nazwiska pochodzi nazwa pojęcia pierścienia noetherowskiego oraz nazwa twierdzenia Laskera–Noether.

Po jej niespodziewanej śmierci (zmarła w trakcie rekonwalescencji po operacji usunięcia nowotworu) Einstein napisał do „New York Timesa”: „Panna Noerher była najwybitniejszym kreatywnym geniuszem matematycznym, jaki pojawił się od czasu udostępnienia kobietom wyższej edukacji[2].

Bibliografia[edytuj]

Przypisy

  1. Emmy Noether – Według Einsteina "Najważniejsza kobieta w historii matematyki". Uhonorowana przez Google (pol.). [dostęp 2015-03-23].
  2. a b c RachelR. Swaby RachelR., Upór i przekora. 52 kobiety, które odmieniły naukę i świat, 2017.