Front Wyzwolenia Mozambiku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z FRELIMO)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Front Wyzwolenia Mozambiku
Frente de Libertação de Moçambique
align=right
Państwo  Mozambik
Skrót FRELIMO
Lider Filipe Nyusi
Data założenia 25 czerwca 1962
Ideologia polityczna lewica, nacjonalizm
Członkostwo
międzynarodowe
Międzynarodówka Socjalistyczna
Młodzieżówka Organizacja Młodzieży Mozambickiej
Barwy      Czerwony 

FRELIMO (Front Wyzwolenia Mozambiku, port. Frente de Libertação de Moçambique) – partia polityczna działająca w Mozambiku; powstała 1962 w Tanganice jako organizacja narodowowyzwoleńcza. Organizacja doprowadziła do wywalczenia niepodległości przez Mozambik w 1975 roku, od tamtej pory pozostaje formacją rządową[1][2].

Partia została założona z połączenia trzech mniejszych grup niepodległościowych na emigracji w Tanganice[2]. Ruch przyjął nacjonalistyczny charakter[3]. Pierwszym przywódcą grupy został Eduardo Mondlane[2]. Pierwotnie struktury grupy działały w krajach ościennych[4]. W 1963 roku z FRELIMO wyłamał się rozłamowy Afrykański Zjednoczony Front Ludowy[5]. W 1964 roku dysponując kilkoma tysiącami bojowników armia FRELIMO rozpoczęła wojnę partyzancką z kolonizatorami portugalskimi. Front przeprowadzał swoje akcje wojskowe z opanowanych przez siebie obszarów na północy kraju[1]. Grupa zyskała poparcie zarówno państw socjalistycznych jak i Europy Zachodniej[1] (Tanzania, Szwecja, Jugosławia, Związek Radziecki, Holandia, Dania, Somalia, Jugosławia, Chiny, Kuba, Czechosłowacja, Libia, Norwegia, Algeria, Ghana, Zambia, Bułgaria, Egipt i Brazylia[6][7][8]). W 1966 roku Organizacja Jedności Afrykańskiej uznała FRELIMO za jedynego reprezentanta Mozambijczyków[5]. Także Organizacja Narodów Zjednoczonych rozpoczęła wywieranie presji na Portugalię aby ta przeprowadziła dekolonializację, reżim portugalski lekceważył jednak stanowiska organizacji międzynarodowych[9]. W 1969 roku w portugalskim zamachu bombowym zginął Mondlane, jego następcą na stanowisku lidera Frontu został Samora Machel[10]. Do 1974 roku bojownicy zdobyli większość terytoriów na północy kraju, skutecznie przeciwstawiając się, liczącemu około 70 tysięcy żołnierzy, kontyngentowi portugalskiemu. Reżim portugalski w zwalczaniu partyzantki wsparły rasistowskie białe reżimy na Południu Afryki - Rodezja i Republika Południowej Afryki[11][12]. Rodezja wysłała na pomoc Portugalczykom własne oddziały zbrojne zwalczające FRELIMO[13].

Niepodległość Mozambiku umożliwiła rewolucja goździków która odbyła się w Portugalii w 1974 roku. Rewolucyjny rząd Portugalii rok po sukcesie rewolucji przyznał Mozambikowi niepodległość. W niepodległej republice władzę objął Front Wyzwolenia Mozambiku, sprawujący pełnię władzy jako jedyna legalnie działająca partia. W nowym państwie doszło do upaństwowienia ziemi, systemu edukacji i opieki zdrowotnej, zrównano też prawa kobiet i mężczyzn. Reformy utrzymane w lewicowym stylu i jednopartyjne rządy nie spodobały się części dotychczasowych członków Frontu. Wsparci przez rząd Rodezji dysydencie utworzyli w 1976 roku Narodowy Ruch Oporu Mozambiku (RENAMO) który rozpoczął antyrządową kampanię partyzancką[1][14]. Wybuch walk jedynie zradykalizował FRELIMO które w 1977 roku oficjalnie przyjęło doktrynę marksistowską i politycznie zbliżyło się do bloku wschodniego[2].

W 1986 roku liderem partii został Joaquim Chissano. W 1989 roku partia zrezygnowała z poglądów marksistowskich a rok później wprowadziła w kraju system wielopartyjny[2]. W parze za tymi zmianami szły reformy wolnorynkowe. W 1992 roku wypracowano porozumienie pokojowe z RENAMO. W 1994 roku odbyły się wielopartyjne wybory prezydenckie w których zwyciężył Chissano reprezentujący Front Wyzwolenia Mozambiku[1]. Przed kolejnymi wyborami, które odbyły się 1 i 2 grudnia 2004 roku dotychczasowy prezydent Chissano ogłosił, iż nie będzie kandydował. Partia wybrała wówczas na swojego kandydata Armanda Guebuzę. Wygrał on wybory i objął urząd prezydenta 2 lutego 2005 roku, a FRELIMO zdobył 160 mandatów parlamentarnych. W kolejnych wyborach w październiku 2009 Guebuza uzyskał reelekcję na stanowisku szefa państwa, a FRELIMO zdobył 191 spośród 250 miejsc w parlamencie[15][16].

Hymn FRELIMO[edytuj]

Wersja portugalska:

Avante operários camponeses
Unidos contra a exploração
Na pátria fruto do combate
Já desponta o sol do mundo novo

Somos soldados do povo
Marchando em frente
Pela paz, pelo progreso
Sempre avante unidos venceremos
Socialismo triunfará

Na certeza
Da vitória
Nossa luta continua

Nós somos a forja do homen novo
Camaradas heróis da produção
Bandeira vermelha a flutar
É a FRELIMO guia da vitória

Wersja polska:

Naprzód robotnicy, rolnicy
Zjednoczeni przeciw wyzyskowi
W ojczyźnie, owocu walki
Już wstaje słońce nowego świata

Jesteśmy żołnierzami ludu
Maszerującymi naprzód
Ku pokojowi, ku postępowi
Zawsze do przodu, zjednoczeni zwyciężymy
Socjalizm zatriumfuje

Pewni
zwycięstwa
Kontynuujemy nasz bój

Jesteśmy nowym, w stali wykutym człowiekiem
Towarzysze, bohaterowie pracy
Powiewająca czerwona flaga
To prowadzące do zwycięstwa FRELIMO

Przypisy

  1. a b c d e Frelimo (ang.). britannica.com.
  2. a b c d e Front Wyzwolenia Mozambiku (pol.). encyklopedia.pwn.pl.
  3. A Host of Devils: The History and Context of the Making of Makonde Spirit Sculpture (Studies in Visual Culture, cz. 2), s. 27
  4. T. H. Henriksen, Remarks on Mozambique, 1975, s. 11
  5. a b Mozambik. Historia (pol.). encyklopedia.pwn.pl.
  6. University of Michigan. Southern Africa: The Escalation of a Conflict, 1976, s. 99
  7. FRELIMO. Departamento de Informação e Propaganda, Mozambique revolution, s. 10
  8. Rui Mateus, In Contos Proibidos (s. 41)
  9. Westfall, William C., Jr., Major, United States Marine Corps, Mozambique-Insurgency Against Portugal, 1963–1975, 1984.
  10. Malyn Newitt, A History of Mozambique, 1995, s. 541
  11. Terror on the Tracks: A Rhodesian Story, 2011. s. 5.
  12. South Africa in Africa: A Study in Ideology and Foreign Policy, 1975. s. 173.
  13. Cann, John P, Counterinsurgency in Africa: The Portuguese Way of War, 1961–1974, Hailer Publishing, 2005
  14. Renamo (ang.). britannica.com.
  15. CNE confirms Frelimo victory (ang.). Mozambique News Agency – AIM Reports, 11 listopada 2009. [dostęp 2012-06-27].
  16. Mozambique's Guebuza re-elected in landslide: final results (ang.). AFP, 11 listopada 2009. [dostęp 2009-11-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-21)].