Wojna domowa w Mozambiku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wojna domowa w Mozambiku
ilustracja
Czas 1977 - 1992
Miejsce  Mozambik
Wynik zwycięstwo rządu FRELIMO
Strony konfliktu
 Mozambik (siły rządowe)

Wsparcie polityczne:
 Zambia
 Zimbabwe

Flag of RENAMO (1st version).png RENAMO

Wsparcie:
 Południowa Afryka
 Rodezja

Siły
~ 100 000[1] ~ 20 000[1]
brak współrzędnych

Wojna domowa w Mozambiku – długotrwały konflikt pomiędzy rządem Mozambiku a opozycyjną partyzantką Narodowego Ruchu Oporu Mozambiku wspartą przez Rodezję i RPA. Konflikt zakończył się zwycięstwem sił rządowych w 1992 roku i podpisaniem traktatu pokojowego na mocy którego RENAMO przekształcone zostało w partię polityczną[2].

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Flaga FRELIMO

Uzyskanie niepodległości przez Mozambik w 1975 roku zakwestionowało zasadę mniejszości biały w południowej Afryce. Władzę w nowo powstałej republice objął Front Wyzwolenia Mozambiku (FRELIMO). Rząd od początku rozpoczął wspieranie ruchów wyzwoleńczych czarnej ludności w sąsiednich krajach - Afrykańskiego Narodowego Związku Zimbabwe w Rodezji Południowej i Afrykańskiego Kongresu Narodowego w RPA[3]. Istotny wpływ na rozwój sytuacji w kraju miały socjalistyczne reformy rządu i prezydenta Samora Machela w Mozambiku. Zmiany wzbudziły sprzeciw części przedstawicieli FRELIMO którzy byli nastawieni prawicowo. Ich niezadowolenie wykorzystali oficerowie Rodezji Południowej którzy w 1976 roku zwerbowali ich i utworzyli Narodowy Ruch Oporu Mozambiku. Istotnego wsparcia partyzantce udzielił też apartheidowski rząd Republiki Południowej Afryki[2][4].

Przebieg wojny[edytuj | edytuj kod]

Flaga RENAMO

Siły partyzanckie w walce z rządem stosowały początkowo sabotaż gospodarczy i ataki na infrastrukturę, z czasem rozpoczęły ataki na miasta i wsie. Metodą zastraszenia społeczeństwa stosowaną przez RENAMO stały się masakry cywilów które stały się powszechne[2]. Nie cieszące się większym poparciem oddział opozycji siłą włączały do swoich szeregów nieletnich[5].

W konflikcie strona rządowa wsparta została przez rządy Zambii, Zimbabwe (którego obszar RENAMO bezskutecznie atakowało w odwecie[6]) i Tanzanii[2].

W 1984 roku rząd FRELIMO zrezygnował z popierania ruchów wyzwoleńczych w państwach ościennych na gruncie ugody Nkomati z rządem Republiki Południowej Afryki, która zobowiązała się w zamian wycofać swoje poparcie wobec RENAMO[3]. Do końca lat 80. działania RENAMO doprowadziły do co najmniej 100 tysięcy ofiar w ludziach i ucieczki z kraju miliona uchodźców[2]. Po transformacji ustrojowej Mozambiku w system wielopartyjny o wolnorynkowej gospodarce, RENAMO rozpoczęło z rządem rozmowy pokojowe. Porozumienie pokojowe podpisano w Rzymie pod egidą ONZ w 1992. Na jego mocy RENAMO przekształciło się w partię polityczną z Alfonsem Dhlakamą na czele. W 1994 lider partii wziął udział w pierwszych wolnych wyborach prezydenckich w Mozambiku. Przegrał jednak z kandydatem FRELIMO, Joaquimem Chissano (53,3% głosów), zdobywając 33,7% głosów poparcia[7][7].

Następstwa[edytuj | edytuj kod]

21 października 2013 RENAMO wypowiedziało układ pokojowy z 1992, po tym jak według RENAMO siły rządowe ostrzelały i zajęły bazę Sathunjira w regionie Gorongosa w prowincji Sofala, ok. 600 km na północ od stołecznego Maputo. W bazie przebywał lider ugrupowania Afonso Dhakama, lecz zdołał uciec spod ostrzału. Już wcześniej, bo w kwietniu i czerwcu 2013 dochodziło do starć między armią a RENAMO, a w atakach bojówki zginęło 11 żołnierzy i policjantów oraz sześciu cywilów[8]. Układ pokojowy wznowiono w 2014 roku[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Key actors in the war and peace process, Conciliation Resources [dostęp 2018-04-04] [zarchiwizowane z adresu 2011-11-29] (ang.).
  2. a b c d e f Renamo (ang.). britannica.com.
  3. a b Samora Machel (ang.). britannica.com.
  4. AFONSO MARCETA MACACHO DHLAKAMA (ang.). BBC News, 27 października 2009. [dostęp 2009-10-28].
  5. RENAMO and the LRA: The History and Futures of African Child Soldiers (ang.). newhistories.group.shef.ac.uk.
  6. Audrey Kalley, Jacqueline. Southern African Political History: a chronological of key political events from independence to Mid-1997, 1999. s. 739.
  7. a b Elections in Mozambique (ang.). African Elections Database. [dostęp 2009-10-28].
  8. Mozambik: opozycja wypowiada porozumienie pokojowe (pol.). wp.pl, 21 października 2013. [dostęp 2013-10-28].