Wojna domowa w Mozambiku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wojna domowa w Mozambiku
ilustracja
Czas 1977 - 1992
Miejsce  Mozambik
Wynik zwycięstwo rządu FRELIMO
Strony konfliktu
 Mozambik Flag of RENAMO (1st version).png RENAMO

Wojna domowa w Mozambiku – długotrwały konflikt pomiędzy rządem Mozambiku a opozycyjną partyzantką Narodowego Ruchu Oporu Mozambiku wspartą przez Rodezję i RPA. Konflikt zakończył się zwycięstwem sił rządowych w 1992 roku i podpisaniem traktatu pokojowego na mocy którego RENAMO przekształcone zostało w partię polityczną[1].

Geneza[edytuj]

Flaga FRELIMO

Uzyskanie niepodległości przez Mozambik w 1975 roku zakwestionowało zasadę mniejszości biały w południowej Afryce. Władzę w nowo powstałej republice objął Front Wyzwolenia Mozambiku (FRELIMO). Rząd od początku rozpoczął wspieranie ruchów wyzwoleńczych czarnej ludności w sąsiednich krajach - Afrykańskiego Narodowego Związku Zimbabwe w Rodezji Południowej i Afrykańskiego Kongresu Narodowego w RPA[2]. Istotny wpływ na rozwój sytuacji w kraju miały socjalistyczne reformy rządu i prezydenta Samora Machela w Mozambiku. Zmiany wzbudziły sprzeciw części przedstawicieli FRELIMO którzy byli nastawieni prawicowo. Ich niezadowolenie wykorzystali oficerowie Rodezji Południowej którzy w 1976 roku zwerbowali ich i utworzyli Narodowy Ruch Oporu Mozambiku. Istotnego wsparcia partyzantce udzielił też apartheidowski rząd Republiki Południowej Afryki[1][3].

Przebieg wojny[edytuj]

Flaga RENAMO

Siły partyzanckie w walce z rządem stosowały początkowo sabotaż gospodarczy i ataki na infrastrukturę, z czasem rozpoczęły ataki na miasta i wsie. Metodą zastraszenia społeczeństwa stosowaną przez RENAMO stały się masakry cywilów które stały się powszechne[1]. Nie cieszące się większym poparciem oddział opozycji siłą włączały do swoich szeregów nieletnich[4].

W konflikcie strona rządowa wsparta została przez rządy Zambii, Zimbabwe (którego obszar RENAMO bezskutecznie atakowało w odwecie[5]) i Tanzanii[1].

W 1984 roku rząd FRELIMO zrezygnował z popierania ruchów wyzwoleńczych w państwach ościennych na gruncie ugody Nkomati z rządem Republiki Południowej Afryki, która zobowiązała się w zamian wycofać swoje poparcie wobec RENAMO[2]. Do końca lat 80. działania RENAMO doprowadziły do co najmniej 100 tysięcy ofiar w ludziach i ucieczki z kraju miliona uchodźców[1]. Po transformacji ustrojowej Mozambiku w system wielopartyjny o wolnorynkowej gospodarce, RENAMO rozpoczęło z rządem rozmowy pokojowe. Porozumienie pokojowe podpisano w Rzymie pod egidą ONZ w 1992. Na jego mocy RENAMO przekształciło się w partię polityczną z Alfonsem Dhlakamą na czele. W 1994 lider partii wziął udział w pierwszych wolnych wyborach prezydenckich w Mozambiku. Przegrał jednak z kandydatem FRELIMO, Joaquimem Chissano (53,3% głosów), zdobywając 33,7% głosów poparcia[6][6].

Następstwa[edytuj]

21 października 2013 RENAMO wypowiedziało układ pokojowy z 1992, po tym jak według RENAMO siły rządowe ostrzelały i zajęły bazę Sathunjira w regionie Gorongosa w prowincji Sofala, ok. 600 km na północ od stołecznego Maputo. W bazie przebywał lider ugrupowania Afonso Dhakama, lecz zdołał uciec spod ostrzału. Już wcześniej, bo w kwietniu i czerwcu 2013 dochodziło do starć między armią a RENAMO, a w atakach bojówki zginęło 11 żołnierzy i policjantów oraz sześciu cywilów[7]. Układ pokojowy wznowiono w 2014 roku[1].

Przypisy

  1. a b c d e f Renamo (ang.). britannica.com.
  2. a b Samora Machel (ang.). britannica.com.
  3. AFONSO MARCETA MACACHO DHLAKAMA (ang.). BBC News, 27 października 2009. [dostęp 2009-10-28].
  4. RENAMO and the LRA: The History and Futures of African Child Soldiers (ang.). newhistories.group.shef.ac.uk.
  5. Audrey Kalley, Jacqueline. Southern African Political History: a chronological of key political events from independence to Mid-1997, 1999. s. 739.
  6. a b Elections in Mozambique (ang.). African Elections Database. [dostęp 2009-10-28].
  7. Mozambik: opozycja wypowiada porozumienie pokojowe (pol.). wp.pl, 21 października 2013. [dostęp 2013-10-28].