Gacki (województwo śląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zobacz też: Gacki w innych znaczeniach tego słowa.
Gacki
Rodzaj miejscowości kolonia wsi
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat raciborski
Gmina Rudnik
Sołectwo Grzegorzowice
Strefa numeracyjna 32
Kod pocztowy 47-411 [Grzegorzowice[1]
Tablice rejestracyjne SRC
SIMC 0220836
Położenie wsi
Położenie wsi
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Gacki
Gacki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Gacki
Gacki
Ziemia50°10′11″N 18°12′50″E/50,169722 18,213889

Gackikolonia wsi Grzegorzewice w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Rudnik[2][3]

Kolonia jest położona w północno-wschodniej części gminy. Administracyjnie kolonia jest częścią sołectwa i wsi Grzegorzowice. W kolonii bierze swój początek potok, który wpływa do Odry[4].

Geografia[edytuj]

Położenie[edytuj]

Gacki leżą w Kotlinie Raciborskiej, w południowo-zachodniej części województwa śląskiego, niedaleko rzeki Odry[5]. Kolonia położona jest na pagórkowatym terenie na lewym brzegu Odry[6].

Pod względem administracyjnym osada należy do gminy Rudnik, powiatu raciborskiego i województwa śląskiego. Kolonia znajduje się w północno-wschodniej części gminy.

Kolonia graniczy od północny z Sławikowem, od wschodu z Grzegorzowicami, od zachodu z Ponięcicami, od południowego zachodu z Czerwięcicami, a od południa z Ligotą Książęcą.

Warunki naturalne[edytuj]

Gacki otoczone są ze wszystkich stron polami uprawnymi. Jedynie na zachodzie znajduje się niewielki obszar leśny.

Warunki klimatyczne[edytuj]

W kolonii Gacki klimat jest łagodny poprzez sąsiedztwo z rzeką Odrą, kompleksy leśne województwa opolskiego położone od zachodu, a także poprzez położenie gminy Rudnik przy wylocie Bramy Morawskiej, z której napływają masy wilgotnego i ciepłego powietrza[7][5][6]. Średnia roczna temperatura waha się między 7 °C a 8 °C. W lipcu, który jest najcieplejszym miesiącem temperatura waha się między 17 °C a 18 °C, a w najzimniejszym – styczniu waha się między - 2 °C a - 3 °C. Czas trwania okresu wegetacyjnego wynosi od ok. 210 do 230 dni, a przymrozki trwają od 60 do 100 dni w ciągu roku, pokrywa śnieżna natomiast zalega od 60 do 90 dni. Opad śródroczny oscyluje wokół 600–900 mm[7][5]. Wiatry są przeważnie słabe[6], ok. 42% wieje z kierunku zachodniego i południowo-zachodniego przynosząc ciepłe masy powietrza z Europy Zachodniej i basenu Morza Śródziemnego. Średnia prędkość wiatru w ciągu roku wynosi ok. 2,2 m/s[7][5].

Historia[edytuj]

Osada Gacki składała się tylko z kilku gospodarstw i położona była niedaleko wsi Ganiowice. Wiadomo, że znajdował tu się młyn, bowiem źródła podają, że przed 1725 r. w wyniku powodzi został zniszczony, a następnie odbudowany. Podczas odbudowy młyna wzniesiona została gospoda, w której rocznie sprzedawano czternaście achteli piwa oraz pół wiadra wódki. Źródła także podają liczbę osób zamieszkujących osadę w tych czasach, a było to siedmiu gospodarzy, dwóch zagrodników i czterech chałupników. Pod koniec XVIII wieku z folwarku i osady utworzono jeden obwód dominialny, który dzierżawił pan o nazwisku Stokłosa. Dodatkowo kanonicy raciborscy otrzymywali z tych ziem dwadzieścia jeden szefli zboża, a wikarzy i słudzy kościelni sześć i pół. Stokłosa natomiast płacił opłatę z dzierżawy w wysokości 1270 guldenów, z czego 980 guldenów wędrowało do króla pruskiego[8]. Pod koniec XIX wieku była już kolonią i należała do wsi Ganiowice[9]. Po I wojnie światowej osada została przyłączona do wsi Grzegorzowice[10][7]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Komunikacja[edytuj]

Do Gacek prowadzi jedna droga powiatowa z Czerwięcic o długości 6,6 km, która rozpoczyna się z połączenia z drogą krajową nr 45. Wspomniana droga powiatowa z Gacek wiedzie do drogi wojewódzkiej nr 421 i łączy kolonię z Grzegorzowicami i Sławikowem.Oprócz tego sieć dróg gminnych łączy wieś z miejscowościami: Sławików, Ponięcice, Łubowice, Ligota Książęca oraz Błażejowice.

W Gackach nie ma przystanka autobusowego, a miejscowa ludność korzysta z przestanków znajdujących się w Grzegorzowicach. Grzegorzowice łączy z Raciborzem, Rudnikiem, Łanami oraz Sławikowem duża liczba kursów autobusów i busów. Oprócz tego Grzegorzowice posiadają jeszcze połączenie z Lasakami[11].

Najbliższe stacje kolejowe to: Racibórz (9 km), Racibórz Markowice (8 km) oraz Nędza (7 km).

Infrastruktura i Gospodarka[edytuj]

W Gackach nie ma remizy Ochotniczej Straży Pożarnej ani żadnej placówki oświatowej. Najbliższy ośrodek zdrowia znajduje się w Rudniku oraz Łubowicach, a w Szonowicach jest oprócz tego punkt lekarski. Punkty apteczne mieszczą się w Rudniku oraz Łubowicach. Najbliższy urząd pocztowy znajduje się w Rudniku (kod 47-411), a ponadto w Łubowicach jest agencja pocztowa[7].

Kolonia korzysta z ujęcia wody podziemnej zlokalizowanej pod Rudnikiem, a obsługiwanej przez Zakład Wodociągów i Usług Komunalnych w Rudniku. Gacki nie posiadają sieci kanalizacyjnej. Kolonia związana jest z telefoniczną strefą numeracyjną Raciborza (32). Gacki nie są objęte siecią gazu rozdzielczego, a braki z tym związane zaspokajane są gazem z butli propan-butan[7].

Kultura i oświata[edytuj]

W Gackach brak jest remizy Ochotniczej Straży Pożarnej oraz Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Niemców, tzw. DFK, co w znaczny sposób ogranicza życie kulturalne w miejscowości[7].

We wsi nie ma żadnej placówki oświatowej, a uczniowie chodzą do szkół w pobliskich miejscowościach. Najbliższe przedszkola znajdują się w Grzegorzowicach oraz Brzeźnicy, a szkoły podstawowe w Brzeźnicy, i Grzegorzowicach. Natomiast najbliżej położone szkoły gimnazjalne są w Grzegorzowicach, Rudniku oraz Szonowicach, a szkoły ponadgimnazjalne w Kuźni Raciborskiej oraz Raciborzu.

Religia[edytuj]

Gacki należą do parafii Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Łubowicach, która należy do dekanatu Racibórz w diecezji opolskiej[12].

Zabytki[edytuj]

  • kapliczka z 1938 r. – posiada zdobioną wieżyczkę z przeźroczami, a w bocznych ścianach półkoliste zamknięte okienka z witrażami[13][14].

Zobacz też[edytuj]

  • inne znaczenia słowa Gacki



Przypisy

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. GUS. Rejestr TERYT
  4. Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 20. ISBN 83-89802-09-0.
  5. a b c d Urząd Gminy Rudnik: Położenie geograficzne - Gmina Rudnik (pol.). [dostęp 30 września 2008].
  6. a b c Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 4. ISBN 83-89802-09-0.
  7. a b c d e f g Urząd Gminy Rudnik: Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Rudnik na lata 2004-2006 (pol.). [dostęp 1 stycznia 2010].
  8. Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 18. ISBN 83-89802-09-0.
  9. Gacki w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. II: Derenek – Gżack. Warszawa 1881.
  10. Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 17. ISBN 83-89802-09-0.
  11. Krajowa Izba Gospodarcza Transportu Krajowego i Specycji: Rozkład jazdy (pol.). [dostęp 1 stycznia 2010].
  12. Diecezja Opolska: Diecezja Opolska – Parafie (pol.). [dostęp 1 stycznia 2010].
  13. Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 19. ISBN 83-89802-09-0.
  14. Grzegorz Wawoczny: Zabytki powiatu raciborskiego. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2007, s. 101. ISBN 978-83-89802-36-1.


Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]