Giełda Jedwabiu

Lonja de la Seda y Consulado de Mar de Valencia^[a]
	Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
	; Giełda Jedwabiu – ściana frontowa
Państwo	Hiszpania
Typ	kulturowy
Spełniane kryterium	I, IV
Numer ref.	782
Region	Europa i Ameryka Północna
	Historia wpisania na listę
	Położenie na mapie Walencji Lonja de la Seda y Consulado de Mar de Valencia
	Położenie na mapie Hiszpanii Lonja de la Seda y Consulado de Mar de Valencia
	Położenie na mapie Wspólnoty Walencji Lonja de la Seda y Consulado de Mar de Valencia
	39°28′27,901″N 0°22′42,398″W/39,474417 -0,378444
	Multimedia w Wikimedia Commons
	↑ Oficjalna nazwa wpisana na listę UNESCO ; ↑ Oficjalny podział dokonany przez UNESCO ;

Giełda Jedwabiu^[a] (hiszp. Lonja de la Seda, kat. Llotja de la Seda lub Llotja de Mercaders) – gotycki budynek w Walencji, w Hiszpanii; położony jest w zabytkowym centrum miasta. Symbol bogactwa złotego wieku Walencji (XV stulecie), obraz zamożności mieszkańców miasta i prestiżu walenckiej burżuazji. W 1996 roku budynek został wpisany na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO^[2]. Pełnił on rolę centrum handlu morskiego, w szczególności handlu jedwabiem, na obszarze całego wybrzeża Morza Śródziemnego.

Historia i opis

Budowę rozpoczęto w 1483 r. pod kierunkiem Pere Compte i Joana Ivarry, działających z ramienia rady miejskiej^[3]. Po śmierci Ibarry w 1486 r. prace kontynuował Pere Compte^[4]. Kompleks powstawał etapami do 1548^[5]. Inspiracją był prawdopodobnie budynek Lonja Palma na Majorce^[5].

Kompleks składa się z trzech ściśle określonych części:

Sala de Contratación (Sala Kolumnowa / Sala Handlowa, 1483–1498)
Torreón (wieża z kaplicą i dawnym więzieniem dla dłużników, 1483–1498)
Consulado del Mar (Konsulat Morza, 1499–1548)

Uzupełnia je Patio de los Naranjos (Dziedziniec Drzew Pomarańczowych).

Sala Kolumnowa

Sala Kolumnowa (Sala de Contratación) jest utrzymana w stylistyce późnego gotyku płomienistego. Jej wnętrze podzielone jest na trzy nawy, przekryte systemem sklepień krzyżowych opartych na smukłych, spiralnych kolumnach o wysokości blisko 16 metrów, które przechodzą bez kapiteli w żebra sklepień^[6]. Przy ścianach, liniach kolumn, występują elementy przyporowe, powielające wygląd kolumn.

Posadzka wykonana jest z marmuru w kilku odcieniach, ułożonego w geometryczne wzory. W górnej partii ścian biegnie łacińska inskrypcja w gotyckiej minuskule, odnosząca się do zasad prowadzenia uczciwego handlu.

Oświetlenie wnętrza zapewniają wysokie okna o bogato dekorowanych, gotyckich obramieniach^[6].

W Sali od 1407 działała Taula de Canvis – pierwsza miejska instytucja bankowa Walencji^[7].

Konsulat Morza

W bocznym skrzydle, ukończonym w 1548 roku, miał swoją siedzibę Consulado del Mar (Konsulat Morza), pełniący funkcje handlowo-prawne związane z handlem morskim oraz rozstrzyganiem sporów kupieckich. Zespół obejmuje półpiwnicę z kolebkowymi sklepieniami opartymi na masywnych filarach i dwie kondygnacje nadziemne. Bryła utrzymana jest w późnogotyckiej stylistyce.

Na parterze znajduje się dawna sala sądowa Tribunal de Comercio (Sąd Handlowy), wykorzystywana w postępowaniach handlowych. Na jej wyposażenie składa się drewniany strop z belek i z kasetonami pomiędzy nimi oraz trzy ceramiczne portrety, umieszczone w tyle sali, przedstawiające: Jakuba I Aragońskiego (w centrum), św. Wincentego Ferrera (po lewej) oraz anioła stróża Walencji (po prawej). Układ obrazów pełnił funkcję symbolicznego zaplecza ideowego w przestrzeni, w której rozstrzygano kwestie prawne i gospodarcze^[8] ^[9].

Na pierwszym piętrze znajduje się Cambra Dourada (Złota Sala), do której prowadzą zewnętrzne schody wzdłuż ściany dziedzińca, po przeciwnej stronie niż Sala Kontraktów. Jest to reprezentacyjna komnata. Wnętrze wyróżnia polichromowany, kasetonowy strop wykonany z drewna^[10]^[11] – przeniesiony z XIV-wiecznego, rozebranego miejskiego ratusza (Casa de la Ciudad) po jego rozbiórce^[12].

Wieża

Trzecią część założenia stanowi trzykondygnacyjna wieża (Torreón), w której parter zajmuje kaplica pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia. Dostęp na górne poziomy prowadzi poprzez spiralne, kamienne schody wykonane bez centralnego trzonu ^[13]. Dwie górne kondygnacje służyły jako więzienie dla zbankrutowanych kupców^[14].

Sala Kolumnowa
Sala Konsulatu Morskiego.
Podziemia
Sufit w pomieszczeniu konsulatu

Uwagi

↑ Polski egzonim dodany na posiedzeniu KSNG 4 listopada 2015^[1]

Przypisy

↑ Zmiany wprowadzone na 90. posiedzeniu Komisji (4 listopada 2015 roku) [online], Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej, 4 listopada 2015, s. 1 [dostęp 2019-09-09] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-11] (pol.).
↑ La Lonja de la Seda de Valencia. UNESCO. [dostęp 2017-02-27]. (ang.).
↑ UNESCO World HeritageU.W.H. Centre UNESCO World HeritageU.W.H., La Lonja de la Seda de Valencia [online], UNESCO World Heritage Centre [dostęp 2025-12-24] (ang.).
↑ PALACIO DE LA LONJA VALENCIA [online], arteguias.com [dostęp 2025-12-24] .
↑ ^a ^b Valencia | Silk Roads Programme [online], en.unesco.org [dostęp 2025-12-24] .
↑ ^a ^b La Lonja de la Seda de Valencia. UNESCO. [dostęp 2017-02-27]. (ang.).
↑ Information about La Lonja (The Silk Exchange) [online], www.visitvalencia.com, 17 października 2025 [dostęp 2025-12-24] (ang.).
↑ Consulado del Mar [online], Valencianot [dostęp 2025-12-24] (hiszp.).
↑ Juan ManuelJ.M. Enrique Juan ManuelJ.M., Valencia a pedacitos: El Consulado de Mar de Valencia [online], Valencia a pedacitos, 2016 [dostęp 2025-12-24] .
↑ Lonja de la Seda. Museums and Monuments. [dostęp 2017-02-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-05-31)]. (ang.).
↑ La Lonja de la Seda - Sight-seeing/Attractions in Valencia, Spain. valenciavalenica.com. [dostęp 2017-02-27]. (ang.).
↑ ICOMOS (International Council on Monuments andI.(I.C.M. Sites), La Lonja de la Seda de Valencia – World Heritage List Nomination No. 782 (ICOMOS Evaluation) [online], ICOMOS / UNESCO World Heritage Centre, październik 1996 [dostęp 2025-01-24] (ang.).
↑ Lonja de la Seda. Valencia City Guide. [dostęp 2017-02-27]. (ang.).
↑ LONJA DE MERCADERES DE LA SEDA – Colegio Territorial de Arquitectos de Valencia [online] [dostęp 2025-12-24] (hiszp.).

Linki zewnętrzne

España es Cultura, Recorrido virtual por la Lonja de la Seda. españaescultura.es. [dostęp 2017-02-27]. (hiszp.).
Lonja de la Seda on-line. viajesvirtuales.es. [dostęp 2017-02-27]. (hiszp.). – prezentacja wirtualna obiektu

[1] Oficjalna nazwa wpisana na listę UNESCO

[2] Oficjalny podział dokonany przez UNESCO

[4] Polski egzonim dodany na posiedzeniu KSNG 4 listopada 2015^[1]

[KSNG-3] Zmiany wprowadzone na 90. posiedzeniu Komisji (4 listopada 2015 roku) [online], Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej, 4 listopada 2015, s. 1 [dostęp 2019-09-09] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-11] (pol.).

[5] La Lonja de la Seda de Valencia. UNESCO. [dostęp 2017-02-27]. (ang.).

[6] UNESCO World HeritageU.W.H. Centre UNESCO World HeritageU.W.H., La Lonja de la Seda de Valencia [online], UNESCO World Heritage Centre [dostęp 2025-12-24] (ang.).

[7] PALACIO DE LA LONJA VALENCIA [online], arteguias.com [dostęp 2025-12-24] .

[:0-8] Valencia | Silk Roads Programme [online], en.unesco.org [dostęp 2025-12-24] .

[:1-9] La Lonja de la Seda de Valencia. UNESCO. [dostęp 2017-02-27]. (ang.).

[10] Information about La Lonja (The Silk Exchange) [online], www.visitvalencia.com, 17 października 2025 [dostęp 2025-12-24] (ang.).

[11] Consulado del Mar [online], Valencianot [dostęp 2025-12-24] (hiszp.).

[12] Juan ManuelJ.M. Enrique Juan ManuelJ.M., Valencia a pedacitos: El Consulado de Mar de Valencia [online], Valencia a pedacitos, 2016 [dostęp 2025-12-24] .

[13] Lonja de la Seda. Museums and Monuments. [dostęp 2017-02-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-05-31)]. (ang.).

[14] La Lonja de la Seda - Sight-seeing/Attractions in Valencia, Spain. valenciavalenica.com. [dostęp 2017-02-27]. (ang.).

[15] ICOMOS (International Council on Monuments andI.(I.C.M. Sites), La Lonja de la Seda de Valencia – World Heritage List Nomination No. 782 (ICOMOS Evaluation) [online], ICOMOS / UNESCO World Heritage Centre, październik 1996 [dostęp 2025-01-24] (ang.).

[16] Lonja de la Seda. Valencia City Guide. [dostęp 2017-02-27]. (ang.).

[17] LONJA DE MERCADERES DE LA SEDA – Colegio Territorial de Arquitectos de Valencia [online] [dostęp 2025-12-24] (hiszp.).

[:1-18] Wspólnie z Portugalią

[:2-19] Wspólnie ze Słowenią

[:3-20] Wspólnie z Albanią, Austrią, Belgią, Bośnią i Hercegowiną, Bułgarią, Chorwacją, Czechami, Francją, Macedonią Północną, Niemcami, Polską, Rumunią, Słowacją, Słowenią, Szwajcarią, Ukrainą i Włochami

[:4-21] Wspólnie z Francją

[a]

[b]

[a]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[1]

[A]

[B]

[C]

[D]

Kulturowe	Historyczne centrum Kordoby Alhambra, Generalife i Albaicín w Grenadzie Katedra w Burgos Klasztor i pałac Eskurial pod Madrytem Dzieła Gaudiego w Barcelonie: Park Güell, Pałac Güell, Casa Milà, Casa Vicens, fasada Narodzenia Pańskiego i krypta katedry Sagrada Família, Casa Batlló i krypta w Colonia Güell Jaskinia Altamira i paleolityczna sztuka jaskiniowa północnej Hiszpanii Stare miasto i akwedukt w Segowii Zabytki Oviedo i Królestwa Asturii Stare miasto w Santiago de Compostela Stare miasto w Ávili wraz z kościołami poza murami Zabytki w stylu mudejar w Aragonii Historyczne centrum Toledo Stare miasto w Cáceres Katedra, alkazar i Główne Archiwum Indii w Sewilli Stare miasto w Salamance Klasztor w Poblet Zespół archeologiczny w Méridzie Królewski klasztor Santa Maria de Guadalupe Szlak pielgrzymkowy do Santiago de Compostela Historyczne miasto warowne Cuenca Giełda Jedwabiu w Walencji Las Médulas Pałac Muzyki Katalońskiej i szpital św. Pawła w Barcelonie Klasztory Yuso i Suso w San Millán de la Cogolla Sztuka naskalna basenu Morza Śródziemnego na Półwyspie Iberyjskim Prehistoryczna sztuka naskalna w dolinie Côa i Siega Verde^[A] Uniwersytet i dzielnica zabytkowa w Alcalá de Henares San Cristóbal de La Laguna stanowisko archeologiczne Risco Caído Stanowisko archeologiczne Atapuerca Zespół katalońskich kościołów romańskich w Vall de Boí Zespół archeologiczny Tarraco Gaj palmowy w Elche Rzymskie mury obronne w Lugo Krajobraz kulturowy Aranjuezu Renesansowe zespoły zabytkowe Úbeda i Baeza Most Biskajski Wieża Herkulesa Krajobraz kulturowy Serra de Tramuntana Kopalnie rtęci w Almadén i Idrii^[B]
Przyrodnicze	Park Narodowy Garajonay Park Narodowy Doñana Park Narodowy Teide Pradawne i pierwotne lasy bukowe Karpat i innych regionów Europy^[C]
Kulturowe i przyrodnicze	Pireneje – Mont Perdu^[D] Ibiza – różnorodność biologiczna i kulturowa
Niematerialne	Misterium w Elche Patum de Berga Trybunały Irygacyjne śródziemnomorskiego wybrzeża Hiszpanii: Rada Mędrców w Murcji i Trybunał Wodny w Walencji Język gwizdów z wyspy La Gomera Pieśń Sybilli z Majorki Flamenco Castell Dieta śródziemnomorska Święto Matki Bożej Dobrego Zdrowia w Algemesí Święto dziedzińców w Kordowie Sokolnictwo