Katedra Najświętszej Marii Panny w Sewilli

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Katedra, Alkazar i Główne Archiwum Indii w Sewilli[a]
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Ilustracja
Państwo  Hiszpania
Typ kulturowy
Spełniane kryterium I, II, III, VI
Numer ref. 383
Region[b] Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1987
na 11. sesji
Położenie na mapie Sewilli
Mapa lokalizacyjna Sewilli
Katedra Najświętszej Marii Panny w Sewilli
Katedra Najświętszej Marii Panny w Sewilli
Położenie na mapie Hiszpanii
Mapa lokalizacyjna Hiszpanii
Katedra Najświętszej Marii Panny w Sewilli
Katedra Najświętszej Marii Panny w Sewilli
Położenie na mapie Andaluzji
Mapa lokalizacyjna Andaluzji
Katedra Najświętszej Marii Panny w Sewilli
Katedra Najświętszej Marii Panny w Sewilli
Ziemia37°23′08,95″N 5°59′35,27″W/37,385820 -5,993130
Katedra w Sewilli
Wnętrze katedry
Grobowiec Krzysztofa Kolumba

Katedra Najświętszej Marii Panny w Sewilli (hiszp. Catedral de Santa María de la Sede de Sevilla) – gotycka katedra, powstała w Sewilli (Hiszpania), w miejscu meczetu zbudowanego przez muzułmańską dynastię Almohadów. Katedra jest największym i jednym z najwspanialszych kościołów gotyckich na świecie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W czasie panowania w Andaluzji Maurów w miejscu dzisiejszego sanktuarium stał duży meczet wybudowany w drugiej połowie XII wieku. 1248 r. armia króla Ferdynanda III odbiła Sewillę z rąk muzułmanów. Przez kolejne 150 lat po niewielkich adaptacjach dawny meczet był wykorzystywany jako świątynia chrześcijańska[1]. Pozostałościami meczetu są dzwonnica Giralda (dawny minaret) i Patio de los Naranjos[2]. Dopiero w 8 lipca 1401 r. kapituła katedry sewilskiej podjęła decyzję o wzniesieniu kościoła w miejscu świątyni muzułmańskiej. Większość dawnego meczetu zburzono, jego patio otoczono krużgankami, a minaret przekształcono na dzwonnicę. Budowa obiektu trwała blisko 100 lat, w 1506 r. zakończono budowę katedry, jednak pracę wykończeniowe zajęły budowniczym niemal cztery wieki. W XVI w. ukończono kopułę nad główną zakrystią, a także dodano charakterystyczne łańcuchy otaczające katedrę i uniemożliwiające handlarzom ulicznym sprzedaż towarów w bezpośrednim sąsiedztwie budynku. W 1511 r. doszło do zawalenia się głównej kopuły kościoła, odbudowę rozpoczęto w 1515 roku[1].

W 1987 r. katedra wraz ze znajdującymi się obok pałacem królewskim - Alkazarem - i Głównym Archiwum Indii została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO[3].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Seville panorama.jpg

Katedra w Sewilli składa się z pięciu naw z wyraźnie wyższymi transeptem i nawą główną. Konstrukcję spajają charakterystyczne dwuprzęsłowe łuki przyporowe, ozdobione sterczynami. Do wnętrza świątyni prowadzi 9 gotyckich, bogato zdobionych portali. Sanktuarium ma 76 m długości i 116 m szerokości[1].

Od wschodu do katedry przylega słynna dzwonnica, tzw. Giralda, będąca jednym z symboli Sewilli. Wieża mieszcząca w najwyższej kondygnacji dzwonnicę z 24 dzwonami, osiąga wysokość 100 m. Pierwotnie był to minaret wybudowany pod koniec XII w. W środkowej partii elewacji zachowały się typowe dla architektury muzułmańskiej zdobienia ornamentowe, natomiast górna nadbudowana część wykazuje cechy hiszpańskiego cechu renesansu. Dla turystów udostępniono taras widokowy na wieży[1].

We wnętrzu świątyni, podobnie jak w kilku innych katedra hiszpańskich, w obrębie nawy głównej wydzielono przestrzeń dla chóru oraz prezbiterium. Sam chór jest otoczony niezwykle ozdobnym murem (tzw. trascoro). Wewnątrz znajdują się stale, nad którymi wznoszą się ogromne, bogato zdobione podwójne organy. W prezbiterium umieszczono imponująco, uznawaną za największą na świecie, nastawę ołtarzową z wieloma polichromowamymi rzeźbami o tematyce biblijnej[1].

Interesującym dziełem sztuki jest pochodząca z XVI w. czterometrowa monstrancja procesyjna[1].

Warto zobaczyć[edytuj | edytuj kod]

  • Prezbiterium – zbudowane (zgodnie z pozostawioną inskrypcją na tronie królewskim) w 1478 przez Nufro Sáncheza. 117 stalli wykonanych zostało z dębu i jodły w stylu łączącym elementy gotyku, mudejaru i plateresco. Na oparciach stalli dolnych umieszczony jest wizerunek Giraldy w formie, w jakiej była jeszcze minaretem. Zagłówki natomiast zdobią reliefy przedstawiające sceny biblijne. Całe prezbiterium przykryte jest baldachimem, delikatnie rzeźbionym, z wieloma filigranowymi figurkami.
  • Capilla Mayor, w kaplicy znajduje się główny ołtarz, największy w Hiszpanii (18,2 m szerokości i 27,8 m wysokości). Budowa rozpoczęta w 1482 przez flamandzkiego rzeźbiarza Pietera Dancarta zakończono została dopiero pod koniec XVI wieku. Nastawa ołtarzowa (Retabulum Mayor) ołtarza wykonana z drewna orzechowca, modrzewia i kasztanowca w formie tryptyku zwieńczonego baldachimem i wzmocnionego belka poprzeczna. Wewnątrz znajduje się 45 grup figur drewnianych, w centralnej część przedstawiające sceny z życia Marii i Jezusa, na skrzydłach bocznych natomiast sceny z biblijnej historii stworzenia świata.
  • Capilla Real, kaplica królewska, zbudowana w latach 1551 - 1558, podczas panowania Karola V, a poświęcona zdobywcy Sewilli Ferdynandowi III Świętemu. Kaplica zbudowana jest na planie kwadratu, przykryta kasetonową kopułą. Szczątki Ferdynanda złożone są w srebrnym relikwiarzu z XVIII wieku. W środkowej niszy znajduje się wykonana z drewna modrzewia figura Niepokalanej Dziewicy bogato ozdobiona klejnotami. Jej głowa i ręce mogą się poruszać dzięki wbudowanemu mechanizmowi.
  • Grobowiec Krzysztofa Kolumba.
  • Sacristia Mayor, zbudowana w latach 1528 - 1543.
  • Capilla de San Andrés, wewnątrz, pod czerwonym baldachimem, eksponowane jest jedno z najcenniejszych dzieł sztuki w katedrze, krucyfiks wykonany w 1603 roku przez Juan Martíneza Montañésa, zwanego hiszpańskim Michałem Aniołem

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Na szczycie wieży znajduję się czterometrowa figura (tzw. Giraldillo) przedstawiająca kobietę z palmą i półokrągłym sztandarem w rękach, będącą alegorią triumfu wiary chrześcijańskiej nad islamem. Posąg może się obracać pod wpływem podmuchów wiatru, pełniąc tym samym funkcję wiatrowskazu[1].
  • Do ozdobienia ołtarza wykorzystano 3 tony złota[1].
  • Innym przyciągającym obiektem jest grobowiec Krzysztofa Kolumba - trumnę podróżnika postacie uosabiające cztery wielkie królestwa: Kastylii, Leónu, Nawarry i Aragonii[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h Paweł Wojtyczka: Skarby cywilizacji. Katedry i kościoły świata. Poznań: Horyzonty, 2018, s. 136, seria: Skarby Cywilizacji. ISBN 978-83-66136-71-7.
  2. Przewodniki Wiedzy i Życia Sewilla i Andaluzja wyd. 2008, s. 78-79.
  3. a b UNESCO: Cathedral, Alcázar and Archivo de Indias in Seville. 1 czerwiec 2009. [dostęp 2020-03-09].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Brigitte Hintzen-Bohlen: Sztuka i Architektura - Andaluzja. Warszawa: Wydawnictwo Philip Wilson, 2008, s. 29-47. ISBN 978-3-8331-5106-4.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]