To jest dobry artykuł

Gliwice (stacja kolejowa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gliwice
Wejście główne na dworzec
Wejście główne na dworzec
Państwo  Polska
Miejscowość Gliwice
Lokalizacja Śródmieście
Zarządca PKP (dworzec)
PKP PLK (stacja)
Data otwarcia 1845
Poprzednie nazwy Gleiwitz (1845-1884)[1]
Gleiwitz Staatsbahnhof (1885-1920)[1]
Gleiwitz (1921-1930)[1]
Gleiwitz Hauptbahnhof (1931-1945)[1]
Rodzaj stacja kolejowa
Liczba pasażerów 5,7 mln[2]
Dane techniczne
Liczba peronów 4
Liczba krawędzi
peronowych
8
Kasy T
Linie kolejowe
Położenie na mapie Gliwic
Mapa lokalizacyjna Gliwic
Gliwice
Gliwice
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Gliwice
Gliwice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Gliwice
Gliwice
Ziemia50°18′05″N 18°40′38″E/50,301389 18,677222
Portal Portal Transport szynowy

Gliwicewęzłowa stacja kolejowa w Śródmieściu Gliwic przy ul. Bohaterów Getta Warszawskiego 12. Dworzec kolejowy w Gliwicach jest drugim pod względem wielkości dworcem kolejowym konurbacji górnośląskiej. Stacja kolejowa została otwarta 2 października 1845 wraz z otwarciem linii kolejowej z Wrocławia. W latach 2015–2016 dworzec i perony zostały gruntownie przebudowane. Według klasyfikacji PKP stacja ma najwyższą kategorię Premium.

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Zobacz więcej w artykule Transport kolejowy w Gliwicach, w sekcji Historia.

2 października 1845 otwarto linię kolejową łączącą Wrocław z Gliwicami, wraz z którą wybudowano gliwicki dworzec. Budowę linii zakończono ostatecznie 3 października 1846 w Mysłowicach. Linia liczyła 196,3 km, a otwarcia dokonał król pruski Fryderyk Wilhelm IV[3].

Po raz pierwszy budynek dworca rozbudowano w 1873 roku. W 1913 roku powstał projekt rozbudowy dworca do obecnych rozmiarów, który został kilkukrotnie zmodyfikowany zanim doczekał się realizacji. Po przerwie spowodowanej I wojną światową, w 1923 roku podjęto przebudowę otoczenia dworca, a budowę samego dworca rozpoczęto 24 kwietnia. Obiekt oddano do użytku 9 grudnia 1925[3].

1 czerwca 1957 zakończono elektryfikację linii kolejowej do Warszawy Wschodniej, wraz z którą zelektryfikowano stację Gliwice[4]. Elektryfikacja kolejnych linii trwała do 23 grudnia 1980 , kiedy to jako ostatnią zelektryfikowano linię do Bytomia. Tym samym wszystkie linie kolejowe przebiegające przez stację Gliwice zostały zelektryfikowane[5].

W 1993 roku rozbudowano dworzec poprzez dobudowę czwartego peronu. Zbudowano go rozbierając wcześniej trzeci peron bagażowy[3].

1 października 2011 w Gliwicach zadebiutowały pociągi Kolei Śląskich na trasie Gliwice – Częstochowa[6].

Stacja podczas remontu w 2015 roku
Tymczasowy dworzec kontenerowy

23 września 2013 PKP podpisało umowę na opracowanie dokumentacji projektowej i technicznej przebudowy kompleksu dworcowego z pracownią PAS Projekt Archi Studio[7], a 29 grudnia 2014 z konsorcjum firm Aldesa Construcciones Polska oraz Aldesa Construcciones już na samą przebudowę kompleksu (dworca, tuneli, peronów i torów w obrębie stacji)[8]. Właściwe prace remontowe rozpoczęły się w połowie stycznia 2015[9], a 3 marca obsługa podróżnych została przeniesiona do tymczasowego dworca kontenerowego[10]. 4 marca PKP podpisało z Centrum Unijnych Projektów Transportowych umowę na dofinansowanie inwestycji w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na kwotę 81 mln zł (z czego 57 mln zł pochodzi od Unii Europejskiej), przy całkowitych kosztach wynoszących 157 mln zł[11]. Według pierwotnych planów remont dworca oraz 3 pierwszych peronów miał zakończyć się pod koniec 2015 roku, a 4. peronu w 2016 roku[8], jednakże dopiero 22 lipca 2016 udostępniono podróżnym halę główną dworca i zamknięto dworzec tymczasowy[12]. We wrześniu 2016 natomiast dostępne były oba przejścia podziemne[13]. Sam remont zakończył się pod koniec listopada[14]. W ramach przebudowy dworzec został dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych, powstał korytarz łączący obie hale, obiekt został wyposażony w nowy system informacji dla podróżnych, system monitoringu został rozbudowany. Perony zyskały schody ruchome, windy, całkowicie nową nawierzchnię oraz nowe zadaszenie z przeszkleniami[8]. 14 grudnia odbyło się oficjalne otwarcie[15].

Linie kolejowe[edytuj | edytuj kod]

Przez gliwicką stację kolejową przebiega linia kolejowa nr 137, będąca częścią europejskiej linii kolejowej E 30. Dodatkowo od gliwickiej stacji rozpoczynają się linie w kierunku zachodnim – 168 oraz wschodnim 141, 147 i 200[5]. Wszystkie linie są normalnotorowe i zelektryfikowane[5].

W ruchu pasażerskim wykorzystywane są linie 137 (Katowice, Kędzierzyn-Koźle, Lubliniec, Opole) oraz 147 (Bytom)[5]. Pozostałe linie wykorzystywane są jedynie w ruchu towarowym[5].

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Budynek dworca[edytuj | edytuj kod]

Poczekalnia dworca kolejowego

Budynek dworca usytuowany jest na poziomie ulicy, torowisko zaś na wyższym poziomie, dzięki czemu nie ma konieczności dwukrotnego pokonywania schodów. W budynku są 2 połączone hole oraz 2 ogólnodostępne przejścia podziemne prowadzące na perony[3][13]. Pierwsze przejście podziemne, łączące główną halę dworca z peronami, posiada schody ruchome prowadzące na perony i zakończone jest pochylnią i schodami prowadzącymi do ul. Tarnogórskiej po przeciwnej stronie torów w pobliżu Centrum Handlowego Forum[3][16][17]. Drugie łączy drugą halę dworca z peronami i wyposażone jest w windy prowadzące na perony[3][16][17]. Oprócz tego istnieją jeszcze przejścia podziemne na wschodnim i zachodnim krańcu peronów, niedostępne dla podróżnych (dawniej były to odpowiednio tunel bagażowy i tunel pocztowy, połączone z powierzchnią peronów windami)[3]. Powierzchnia całkowita obiektu wynosi 9810 m², powierzchnia użytkowa 5284 m², łączna wysokość 21 m (licząc wszystkie poziomy), a kubatura wynosi ponad 36 222 m³[18][17].

Na dworcu znajdują się kasy PKP Intercity[19], Kolei Śląskich[20] i punkt sprzedaży międzynarodowych biletów autobusowych GTV oraz automaty biletowe Kolei Śląskich[21].

Według kategoryzacji PKP obiekt posiada najwyższą dworcową kategorięPremium[15].

Perony[edytuj | edytuj kod]

Perony po remoncie

Na stacji Gliwice znajdują się 4 przelotowe, wyspowe perony pasażerskie o wysokości 76 cm nad poziomem główki szyny i długości 284 m – 373 m[22]. Perony posiadają wspólne zadaszenie oraz wyposażane w wyświetlacze elektroniczne i urządzenie nagłaśniające[22][23][17].

Pomiędzy peronami pasażerskimi dawniej znajdowały się dwa niskie (o wysokości 30 cm nad poziomem główki szyny) perony służbowe, niedostępne dla pasażerów, a wykorzystywane przy naprawach i przeglądach lokomotyw i wagonów[24][3], które używane były także jako perony bagażowe i pocztowe[3].

Nastawnie[edytuj | edytuj kod]

Ruch kolejowy na stacji Gliwice jest sterowany przy pomocy 3 nastawni dysponujących: GLA, GLB i GLC oraz 3 nastawni wykonawczych GL11, GL2 i GL23[5].

Wieże ciśnień[edytuj | edytuj kod]

W bezpośrednim sąsiednie pasażerskiej części stacji, od strony ul. Kolberga, znajduje się żelbetowa wieża ciśnień, która dawniej zaopatrywała w wodę cały obiekt dworcowy wraz z instalacjami zasilającymi wodą parowozy przejeżdżające przez Gliwice[25].

Na terenie zakładów taborowych znajdują się jeszcze 2 ceglane wieże ciśnień, które obsługiwały pobliskie obiekty kolejowe, głównie pobliską parowozownię i kolejowe zakłady naprawcze[26][27].

Bocznice[edytuj | edytuj kod]

Gliwicka Fabryka Wagonów

Stacja Gliwice posiada bocznice do firm[28]:

Baza Kolei Śląskich[edytuj | edytuj kod]

Koleje Śląskie wynajmują od PKP 15 torów grupy dojazdowej gdzie stacjonować może 18 pojazdów. Stacjonują tutaj pojazdy serii 27WEb, 35WE, EN71AKŚ, EN57AKŚ, EN57, SA138 i 14WE. Pojazdy objęte są całodobową ochroną[29].

Ruch pociągów[edytuj | edytuj kod]

27WEb Elf Kolei Śląskich przy peronach stacji Gliwice

Pociągi regionalne[edytuj | edytuj kod]

Dworzec w Gliwicach jest główną stacją początkową i końcową pociągów łączących województwo śląskie z opolskim. W rozkładzie jazdy 2012/2013 (po korekcie z 1 czerwca) ze stacji odjeżdżają pociągi osobowe relacji Gliwice – Częstochowa i Gliwice – Lubliniec obsługiwanej przez Koleje Śląskie oraz Gliwice – Kędzierzyn-Koźle i Gliwice – Opole obsługiwane przez Przewozy Regionalne[30].

Pociągi dalekobieżne[edytuj | edytuj kod]

Z gliwickiego dworca odjeżdżają pociągi dalekobieżne (Express InterCity Premium, Express InterCity, InterCity i TLK) do większości największych miast Polski. Pociągi te są obsługiwane przez PKP Intercity i Przewozy Regionalne[30].

Komunikacja z dworcem[edytuj | edytuj kod]

Dawny dworzec autobusowy

KZK GOP[edytuj | edytuj kod]

W pobliżu dworca znajduje się przystanek autobusowy Gliwice Dworzec PKP obsługiwany przez autobusy kursujące na zlecenie KZK GOP[31].

Do dworca można również dotrzeć wysiadając na przystanku Gliwice Plac Piastów, który jest głównym węzłem przesiadkowym na terenie miasta i znajduje się w odległości około 300 metrów[31].

MZK Tychy[edytuj | edytuj kod]

Autobusy MZK Tychy zatrzymują się na pobliskim przystanku Gliwice Plac Piastów[32].

Gliwicki Rower Miejski[edytuj | edytuj kod]

Stacja GRM

Przed głównym wejściem na dworzec znajduje się stacja Gliwickiego Roweru Miejskiego[33].

Planowane centrum przesiadkowe[edytuj | edytuj kod]

Miasto planuje w rejonie dworca kolejowego budowę centrum przesiadkowego, w którym ma znaleźć się poza obecnie istniejącym dworcem kolejowym: zespół przystanków autobusowych, dworzec autobusowy, postoje taxi, zespoły parkingowe z podziałem na postoje krótkoterminowe i długoterminowe w systemie park&ride, parkingi dla rowerów oraz budynek dworcowy północny z pomieszczeniami obsługi podróżnych[34].

Pracownia projektowa An Archi Group na zlecenie miasta opracowała 3 koncepcje architektoniczne centrum przesiadkowego[35]. W czerwcu 2016 wybrana została jedna z nich, a pod koniec września ogłoszono przetarg na dokumentację budowlaną[36].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Indeks stacji, przystanków osobowych, posterunków kolejowych z nazwami aktualnymi i wcześniejszymi. W: Ryszard Stankiewicz, Marcin Stiasny: Atlas Linii Kolejowych Polski 2011. Wyd. pierwsze. Rybnik: Eurosprinter, 2011. ISBN 978-83-931006-4-4.
  2. Kolejny dworzec do przebudowy. Teraz czas na Gliwice. katowice.gazeta.pl, 2013-02-03. [dostęp 2013-02-04].
  3. a b c d e f g h i Przemysław Nadolski, Tomasz Roszak, Krzysztof Soida, Edward Wieczorek: Węzeł Kolejowy Gliwice. Wyd. pierwsze. Rybnik: Eurosprinter, 2010. ISBN 978-83-931006-1-3.
  4. Paweł Terszczyński, Krzysztof Zintel. Zespoły trakcyjne serii EN56. „Świat Kolei”. 2/2011, s. 14-23. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  5. a b c d e f Ryszard Stankiewicz, Marcin Stiasny: Atlas Linii Kolejowych Polski 2011. Wyd. pierwsze. Rybnik: Eurosprinter, 2011. ISBN 978-83-931006-4-4.
  6. Pociągi nowego przewoźnika – Kolei Śląskich – wyjechały na tory. gazetaprawna.pl, 2011-10-01. [dostęp 2011-10-03].
  7. Polska-Warszawa: Usługi architektoniczne, budowlane, inżynieryjne i kontrolne 2013/S 191-330011 Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia Usługi. ted.europa.eu, 2013-09-30. [dostęp 2013-10-30].
  8. a b c Umowa na przebudowę dworca w Gliwicach podpisana. rynek-kolejowy.pl, 2014-12-30. [dostęp 2014-12-30].
  9. Rozpoczął się remont dworca kolejowego w Gliwicach. rynek-kolejowy.pl, 2015-01-19. [dostęp 2015-01-20].
  10. Dworzec tymczasowy już działa. Ale nie obyło się bez problemów. gliwice.gazeta.pl, 2015-03-03. [dostęp 2015-03-03].
  11. Rejestr umów o dofinansowanie zawartych przez CUPT. cupt.gov.pl, 2015-03-06. [dostęp 2015-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-08)].
  12. Gotowa hala główna gliwickiego dworca, kończą się prace przy 4 peronie. kurierkolejowy.eu, 2016-07-22. [dostęp 2016-07-22].
  13. a b Dworzec i stacja w Gliwicach ukończone. rynek-kolejowy.pl, 2016-12-14. [dostęp 2016-12-19].
  14. Remont dworca PKP w Gliwicach dobiegł końca. gliwice.wyborcza.pl, 2016-12-01. [dostęp 2016-12-02].
  15. a b Dworzec kolejowy w Gliwicach otwarty. Klasa premium WIDEO 360. dziennikzachodni.pl, 2016-12-14. [dostęp 2016-12-19].
  16. a b GLIWICE. Samochodowy Plan Miasta. Katowice: Wydawnictwo Witański, 2008. ISBN 978-83-87502-58-4.
  17. a b c d Tu stacja Gliwice! Po ponad 700 dniach oczekiwań dworzec oficjalnie otwarty. dzisiajwgliwicach.pl, 2016-12-14. [dostęp 2016-12-19].
  18. Co oprócz kas?. gliwice.eu, 2016-12-07. [dostęp 2016-12-08].
  19. Wyszukiwarka kas i biletomatów. intercity.pl. [dostęp 2014-07-09].
  20. Dworce kolejowe z kasami biletowymi Kolei Śląskich. kolejeslaskie.com. [dostęp 2016-08-27].
  21. Lokalizacje automatów biletowych uruchamianych przez Koleje Śląskie na stacjach. kolejeslaskie.com. [dostęp 2016-08-27].
  22. a b Wykaz peronów. plk-sa.pl, 2016-11-29. [dostęp 2016-12-19].
  23. Naprawiono przeciekający dach na stacji Gliwice. rynek-kolejowy.pl, 2016-12-20. [dostęp 2016-09-08].
  24. Wykaz peronów. plk-sa.pl, 2014-04-30. [dostęp 2014-07-09].
  25. Krzysztof Królczyk: Wieża ciśnień w Gliwicach. wiezecisnien.eu. [dostęp 2013-03-18].
  26. Krzysztof Królczyk: Wieża ciśnień w Gliwicach. wiezecisnien.eu. [dostęp 2013-03-18].
  27. Krzysztof Królczyk: Wieża ciśnień w Gliwicach. wiezecisnien.eu. [dostęp 2013-03-18].
  28. Wykaz odległości do terminali towarowych, punktów zaopatrzenia w paliwo, torów postojowych i punktów utrzymania pojazdów kolejowych. plk-sa.pl, 2014-06-26. [dostęp 2014-07-09].
  29. Załącznik nr 10 do SIWZ. kolejeslaskie.com, 2014-10-28. [dostęp 2014-10-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-10-31)].
  30. a b Internetowy rozkład jazdy dla stacji Gliwice (odjazdy)
  31. a b Mapa, System Informacji pasażerskiej KZK GOP. [dostęp 2016-12-20].
  32. Mapa – plan sieci. [dostęp 2013-03-25].
  33. Dziś rusza Gliwicki Rower Miejski. dzisiajwgliwicach.pl, 2017-03-28. [dostęp 2017-03-28].
  34. Krok w stronę budowy nowego centrum miasta. Przetarg na koncepcję centrum przesiadkowego. gliwice.gazeta.pl, 2015-03-04. [dostęp 2015-03-08].
  35. Pomysły na nowe centrum. gliwice.eu, 2016-02-05. [dostęp 2016-06-30].
  36. Gliwice. Przetarg na zaprojektowanie Centrum Przesiadkowego. portalsamorzadowy.pl, 2016-09-29. [dostęp 2016-12-20].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Gliwice
Linia 137 KatowiceLegnica (27,100 km)
BSicon KBHFaq.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
Zabrze
odległość: 8,174 km
BSicon BHFq.svg
odległość: 5,885 km
Linia 141 Katowice Ligota – Gliwice (25,564 km)
BSicon KBHFaq.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
Gliwice Sośnica
odległość: 4,314 km
BSicon KBHFeq.svg
Linia 147 Zabrze Biskupice – Gliwice (13,063 km)
BSicon eKBHFaq.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
Zabrze Północ
odległość: 9,012 km
BSicon KBHFeq.svg
Linia 168 Gliwice – Gliwice Łabędy (0,501 km)
BSicon KBHFaq.svg
odległość: 5,384 km
Linia 200 Gliwice – Gliwice Sośnica (0,400 km)
BSicon KBHFaq.svg
odległość: 3,937 km