Linia kolejowa nr 137

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia nr 137
Katowice – Legnica
Mapa przebiegu linii kolejowej 137
Dane podstawowe
Zarządca

PKP PLK

Numer linii

137

Długość

284,120[1] km

Rozstaw szyn

1435 mm

Sieć trakcyjna

częściowo

Prędkość maksymalna

120 km/h

Zdjęcie LK137
Fragment linii kolejowej nr 137 w Prudniku
Historia
Lata budowy

1844–1876

Rok otwarcia

otwarcie fragmentami, ostatni odcinek w 1876

Rok elektryfikacji

rozpoczęta w 1957

Portal Transport szynowy

Linia kolejowa nr 137 KatowiceLegnicapierwszorzędna (na odcinku do km 64,162 magistralna), częściowo zelektryfikowana, jedno- i dwutorowa linia kolejowa o znaczeniu państwowym[2] w południowej Polsce, łącząca Katowice z Legnicą przez Gliwice, Kędzierzyn-Koźle, Prudnik, Nysę, Świdnicę i Strzegom. Linia położona jest w granicach województw śląskiego, opolskiego i dolnośląskiego na obszarze działania PKP PLK Zakładów Linii Kolejowych w Sosnowcu, Tarnowskich Górach, Opolu, Wałbrzychu i Wrocławiu[3]. Ze względu na położenie traktu wzdłuż łańcucha górskiego Sudetów (od Prudnika do Legnicy), linia nazywana jest magistralą podsudecką[4].

Linia nr 137 była budowana i otwierana fragmentami w latach 1844–1876. Linia ta zapewniała połączenie uprzemysłowionych miast Przedgórza Sudeckiego z kopalniami Górnego Śląska. Do czasu upaństwowienia kolei, linia należała w całości do spółki Kolej Górnośląska. Od początku swojego istnienia zaliczana była do linii pierwszorzędnych o najważniejszym znaczeniu państwowym[4]. W 1957 rozpoczęto jej elektryfikację.

Na trasie znajduje się wiele ciekawych miejsc, m.in. znacznie nachylony odcinek w okolicach Radzikowic, Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej czy Sowiogórskie Muzeum Techniki w Dzierżoniowie.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Linia rozpoczyna się na stacji kolejowej Katowice – końcowym punkcie linii nr 1 Warszawa Zachodnia – Katowice i linii nr 138 Oświęcim – Katowice oraz początkowym punkcie linii nr 139 Katowice – Zwardoń. Biegnie w kierunku zachodnim, przez stacje Chorzów Batory, Świętochłowice, Rudę Śląską i Zabrze do Gliwic. Stamtąd dalej przez Gliwice Łabędy do Kędzierzyna-Koźla, gdzie początek ma linia nr 136 Kędzierzyn-Koźle – Opole Groszowice. Trasa prowadzi dalej na zachód przez Kędzierzyn-Koźle Zachodnie, Głogówek i Racławice Śląskie do Prudnika, gdzie kończy się linia nr 306 Krapkowice – Prudnik. Następnie biegnie przez Nowy Świętów, Nysę, Otmuchów, Paczków do Kamieńca Ząbkowickiego, gdzie krzyżuje się z linią nr 276 Wrocław Główny – Międzylesie. Stąd biegnie na północ przez Ząbkowice Śląskie, Piławę Górną, Dzierżoniów Śląski, Świdnicę Miasto, Jaworzynę Śląską, gdzie krzyżuje się z linią nr 274 Wrocław Świebodzki–Zgorzelec, Strzegom i Jawor. Kończy się na stacji Legnica, gdzie łączy się m.in. z linią nr 275 Wrocław Muchobór – Gubinek[5].

Linia 137 przebiega przez powiaty: Katowice, Chorzów, Świętochłowice, Ruda Śląska, Zabrze, Gliwice, gliwicki, kędzierzyńsko-kozielski, prudnicki, nyski, ząbkowicki, dzierżoniowski, świdnicki, jaworski, Legnica. Przecina się z autostradami A1 i A4, drogami krajowymi: 3, 5, 8, 35, 40, 41, 45, 46, 78, 88, 94, oraz drogami wojewódzkimi: 365, 374, 379, 382, 383, 384, 385, 395, 407, 416, 417, 423, 901, 902, 921, 925. Biegnie nad rzekami: Bytomka, Kłodnica, Odra, Osobłoga, Prudnik, Nysa Kłodzka, Bystrzyca, Strzegomka, Kaczawa.

Linia podzielona jest na 16 odcinków[6]:

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dworzec w Katowicach w 1859
Dworzec w Prudniku w 1913
Dworzec w Legnicy w 1915

Pierwszy odcinek dzisiejszej linii Katowice – Legnica, prowadzący z Jaworzyny Śląskiej do Świdnicy, został oddany do użytku 21 lipca 1844 przez Kolej Wrocławsko-Świdnicko-Świebodzicką jako odgałęzienie uruchomionej w 1843 linii Wrocław Świebodzki – Świebodzice. 2 listopada 1845 Kolej Górnośląska otworzyła pierwszy wschodni odcinek dzisiejszej trasy KędzierzynGliwice, jako kontynuację trasy Opole – Kędzierzyn. 15 listopada 1845 przedłużono linię na wschód – do Świętochłowic, a 3 października 1846 do Katowic. Na zachodzie trasa została przedłużona 24 listopada 1855 do Dzierżoniowa i 16 grudnia 1856 do Legnicy. 1 listopada 1858 przedłużono ją w kierunku południowym do Ząbkowic Śląskich. 1 kwietnia 1874 Kolej Górnośląska otworzyła przedłużenie do Kamieńca Ząbkowickiego, a 28 grudnia 1874 do Goświnowic[7].

W listopadzie 1875 uruchomiono linię NysaNowy ŚwiętówGłuchołazy, która obecnie jest częścią kolei Katowice – Legnica tylko do Nowego Świętowa. Nysa i Goświnowice zostały połączone 12 czerwca 1876, jednocześnie otwarto odnogę linii Nysa – Głuchołazy z Nowego Świętowa do Prudnika. Następnie, 15 sierpnia 1876 oddano do użytku kontynuację z Prudnika do Racławic Śląskich. W tym samym roku połączono Racławice Śląskie z Kędzierzynem. Trasa została upaństwowiona i na niektórych odcinkach rozbudowana do dwutorowej[7].

Od 1922 roku, po plebiscycie na Górnym Śląsku, wschodnia końcówka linii znajdowała się w granicach Polski, natomiast jej reszta (na zachód od Chorzowa) pozostała w Republice Weimarskiej. Po zakończeniu II wojny światowej cała linia przypadła Polsce. W 1957 rozpoczęto elektryfikację, lecz proces ten zatrzymał się na odcinku Katowice – Kędzierzyn-Koźle[8]. Odcinek w okolicach Nowej Wsi Legnickiej był również zelektryfikowany, ale sieć trakcyjna została zdemontowana ze względu na pobliskie lotnisko[potrzebny przypis].

2 lipca 1945 w okolicy Polskiego Świętowa doszło do pierwszej katastrofy kolejowej w powojennej Polsce. Na pociąg przesiedleńców z Kresów Wschodnich jadących z Kędzierzyna przez Prudnik do Nysy najechał pociąg towarowy jadący z Nysy. Istnieją hipotezy, iż był to sabotaż lub pomyłka żołnierzy sowieckich, którzy wówczas kierowali transportem kolejowym w Polsce[9].

3 lutego 1985 pomiędzy Dytmarowem i Prudnikiem doszło do zderzenia parowozu Pt47 z ciągnikiem RSP Jasiona. 2 osoby zginęły na miejscu, a 1 osoba została ciężko ranna (mężczyzna trafił w śpiączkę, zmarł kilka lat później). Wypadek spowodowany był błędem dróżnika na przejeździe koło Dytmarowa, który mimo wiedzy o zbliżającym się pociągu, na prośbę pasażerów ciągnika podniósł rogatki, by mogli przejechać. Przez śnieżycę maszynista nie widział ciągnika. Skład zatrzymał się dopiero w Prudniku, gdzie na przedzie lokomotywy zauważono krew i torbę z ubraniami, która przyczepiła się do maszyny po uderzeniu[10].

W 2008 na odcinku Nysa – Kamieniec Ząbkowicki zawieszono sezonowy ruch pasażerski, który został następnie wznowiony 28 kwietnia 2018 roku[11]. Pociągi kursują w soboty i niedziele przez cały rok.

Dzięki kilku inwestycjom przywrócono prędkość maksymalną niektórych odcinków do 100 km/h:

Punkty eksploatacyjne[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość Nazwa Rodzaj Liczba
krawędzi
peronowych
Infrastruktura Zdjęcie
Katowice Katowice stacja kolejowa 9 dworzec kolejowy[22],
przejście podziemne[23],
zadaszenie[23],
urządzenia nagłaśniające[23]
Katowice Train Station.jpg
Katowice Załęże przystanek osobowy 2 przejście podziemne[23],
zadaszenie[23]
Katowice Załęże przyst. 12.15 071.JPG
Chorzów Chorzów Batory stacja kolejowa 4 dworzec kolejowy[22],
przejście podziemne[23],
zadaszenie[23],
urządzenia nagłaśniające[23]
Chorzow Batory train station.jpg
Świętochłowice Świętochłowice przystanek osobowy 2 przejście podziemne[23],
zadaszenie[23],
urządzenia nagłaśniające[23]
Świętochłowice, Przystanek kolejowy Świętochłowice - fotopolska.eu (278100).jpg
Ruda Śląska Ruda Chebzie stacja kolejowa 2 dworzec kolejowy[22],
przejście podziemne[23],
zadaszenie[23],
urządzenia nagłaśniające[23]
Ruda Śląska dworzec Ruda Chebzie 27 01 2012 DSC 6689.jpg
Ruda Śląska przystanek osobowy 2 dworzec kolejowy[22],
przejście podziemne[23],
zadaszenie[23],
urządzenia nagłaśniające[23]
Ruda Śląska, Ruda, Ruda Śląska railway station, station building.jpg
Zabrze Zabrze stacja kolejowa 2 dworzec kolejowy[22],
przejście podziemne[23],
zadaszenie[23],
urządzenia nagłaśniające[23]
Zabrze dworzec PKP 22 08 2011 IMG 0920.JPG
Gliwice Gliwice stacja kolejowa 8 dworzec kolejowy[22],
przejście podziemne[23],
zadaszenie[23],
urządzenia nagłaśniające[23]
Gliwice train station - main entrance 2.jpg
Szobiszowice posterunek odgałęźny
Gliwice Łabędy stacja kolejowa 4 zadaszenie[23],
urządzenia nagłaśniające[23]
Stacja Gliwice Łabędy (5).jpg
Rzeczyce Rzeczyce Śląskie przystanek osobowy 2 wiata[23] 16.VIII.2006 r. Rzeczyce Sl. 211.jpg
Taciszów Taciszów stacja kolejowa 2 wiata[23],
urządzenia nagłaśniające[23]
TaciszówStacjaKolejowa (3).jpg
Rudziniec Rudziniec Gliwicki stacja kolejowa 2 urządzenia nagłaśniające[23] RudziniecGliwickiStacjaKolejowa (1).jpg
Kędzierzyn-Koźle Sławięcice stacja kolejowa 3 dworzec kolejowy[22],
przejście podziemne[23],
wiata[23],
urządzenia nagłaśniające[23]
Sławięcice station.jpg
Nowa Wieś posterunek odgałęźny
Kędzierzyn-Koźle stacja kolejowa 9 dworzec kolejowy[22],
przejście podziemne[23],
zadaszenie[23],
urządzenia nagłaśniające[23]
Kędzierzyn-Koźle train station building.jpg
Kędzierzyn-Koźle Przystanek przystanek osobowy 2 Kędzierzyn-Koźle Przystanek train stop.jpg
Kędzierzyn-Koźle Zachodnie posterunek odgałęźny 2 dworzec kolejowy[22],
zadaszenie[23],
urządzenia nagłaśniające[23]
Koźle station.jpg
Pokrzywnica Pokrzywnica przystanek osobowy Pokrzywnica, przystanek kolejowy (5).jpg
Twardawa Twardawa stacja kolejowa 2 Twardawa station.jpg
Głogówek Głogówek stacja kolejowa 4 dworzec kolejowy[22],
urządzenia nagłaśniające[23]
Głogówek station.jpg
Racławice Śląskie Racławice Śląskie dworzec kolejowy[22],
stacja kolejowa
3 zadaszenie[23],
urządzenia nagłaśniające[23]
Stacja kolejowa Raclawice Slaskie 1008493 Fotopolska-Eu.jpg
Dytmarów Dytmarów przystanek osobowy 2 Train station in Dytmarów, 2018.03.19 (03).jpg
Dytmarów Osadkowski bocznica szlakowa
Prudnik Prudnik stacja kolejowa 4 dworzec kolejowy[22],
zadaszenie[23],
urządzenia nagłaśniające[23]
Prudnik - dworzec PKP.jpg
Szybowice Szybowice przystanek osobowy 2 Szybowice stop.jpg
Nowy Las Nowy Las przystanek osobowy 2
Nowy Świętów Nowy Świętów stacja kolejowa 3 zadaszenie[23],
urządzenia nagłaśniające[23]
Nowy Swietow SA103-013 to Kedzierzyn Kozle.jpg
Przełęk Przełęk przystanek osobowy 2
Nysa Nysa stacja kolejowa 4 dworzec kolejowy[22],
przejście podziemne[23],
zadaszenie[23],
urządzenia nagłaśniające[23]
WK15 Nysa (31) Lichen99.jpg
Radzikowice Radzikowice przystanek osobowy 1
Goświnowice Goświnowice stacja kolejowa 2 Goświnowice station.jpg
Otmuchów Wójcice przystanek osobowy 2
Otmuchów stacja kolejowa 4 dworzec kolejowy[22],
zadaszenie[23]
Railway station Ottmachau.jpg
Otmuchów Jezioro przystanek osobowy
Paczków Paczków stacja kolejowa 4 dworzec kolejowy[22],
zadaszenie[23]
Paczków station.jpg
Pomianów Górny Doboszowice bocznica szlakowa
przystanek osobowy
2 Doboszowice, Stacja kolejowa Doboszowice - fotopolska.eu (271704).jpg
Kamieniec Ząbkowicki Kamieniec Ząbkowicki stacja kolejowa 7 dworzec kolejowy[22],
przejście podziemne[23],
zadaszenie[23],
urządzenia nagłaśniające[23]
Kamieniec Ząbkowicki, nádražní koleje.jpg
Ząbkowice Śląskie Ząbkowice Śląskie stacja kolejowa 3 dworzec kolejowy[22],
wiata[23],
urządzenia nagłaśniające[23]
Railway Station Ząbkowice Śląskie (Poland, December 2010).jpg
Piława Górna Piława Górna stacja kolejowa 5 przejście podziemne[23],
zadaszenie[23],
urządzenia nagłaśniające[23]
Railway Station in Piława Górna (Poland, January 2013).jpg
Piława Górna ZPKŁ posterunek bocznicowy
Dzierżoniów Dzierżoniów Śląski stacja kolejowa 3 przejście podziemne[23],
zadaszenie[23],
urządzenia nagłaśniające[23]
Dzierzoniow Slaski train station.jpg
Mościsko Mościsko Dzierżoniowskie stacja kolejowa 2 urządzenia nagłaśniające[23] Moscisko Dzierzoniowskie - stacja 4.jpg
Krzyżowa Krzyżowa przystanek osobowy 1
Świdnica Świdnica Miasto stacja kolejowa 5 dworzec kolejowy[22],
przejście podziemne[23],
wiata[23],
zadaszenie[23],
urządzenia nagłaśniające[23]
Świdnica, stacja kolejowa Świdnica Miasto (1).jpg
Ciepłownia Zawiszów bocznica szlakowa
Bolesławice Bolesławice Świdnickie przystanek osobowy 2
Jaworzyna Śląska Jaworzyna Śląska stacja kolejowa 6 dworzec kolejowy[22],
przejście podziemne[23],
zadaszenie[23],
urządzenia nagłaśniające[23]
WK15 Jaworzyna Śląska (21) Lichen99.jpg
Stanowice Stanowice przystanek osobowy 2 Stanowice train stop 2015 P02.JPG
Strzegom Strzegom stacja kolejowa 3 dworzec kolejowy[22],
zadaszenie[23],
urządzenia nagłaśniające[23]
Strzegom, Stacja kolejowa Strzegom - fotopolska.eu (142823).jpg
Goczałków Goczałków przystanek osobowy 1 Goczałków - train station 03.jpg
Rogoźnica Rogoźnica stacja kolejowa 3 MOs810, WG 2015 16, Dolnoslaskie Zakamarki (Rogoznica).JPG
Jawor Jawor stacja kolejowa 4 dworzec kolejowy[22],
przejście podziemne[23],
wiata[23],
zadaszenie[23],
urządzenia nagłaśniające[23]
MOs810, WG 2015 16, Dolnoslaskie Zakamarki (Jawor rail station) (11).JPG
Jawor Cukrownia bocznica szlakowa
Stary Jawor przystanek osobowy 1
Brachów Brachów przystanek osobowy 1
Przybyłowice Przybyłowice przystanek osobowy 1
Legnica Nowa Wieś Legnicka bocznica szlakowa
przystanek osobowy
1 urządzenia nagłaśniające[23]
Legnica Piekary przystanek osobowy 1 wiata[23],
urządzenia nagłaśniające[23]
Legnica Piekary.jpg
Legnica Wschód posterunek odgałęźny
Legnica stacja kolejowa 8 dworzec kolejowy[22],
przejście podziemne[23],
zadaszenie[23],
urządzenia nagłaśniające[23]
Legnica, budynek dworca (1).jpg

Ruch pociągów[edytuj | edytuj kod]

Linia została zakwalifikowana przez Biuro Eksploatacji spółki PKP Polskie Linie Kolejowe jako „linia o priorytecie towarowym”[24].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Id-12 (D29) Wykaz linii. plk-sa.pl, 2020-07-27. [dostęp 2020-09-14]. (pol.).
  2. Dz.U. z 2019 r. poz. 552
  3. Linie kolejowe wg obszarów działania zakładów linii kolejowych, plk-sa.pl [dostęp 2022-04-24].
  4. a b O linii 137 – Magistrala Podsudecka, kolejpodsudecka.pl [dostęp 2022-04-23].
  5. Linia kolejowa 137 (PL) • Katowice – Legnica / Atlas Kolejowy Polski, Czech, Słowacji i Podkarpackiej Rusi, www.atlaskolejowy.net [dostęp 2022-04-24].
  6. Wykaz linii Id-12 (D-29). plk-sa.pl, 2016-12-30. s. 77. [dostęp 2022-04-22].
  7. a b Historia Magistrali Podsudeckiej, kolejpodsudecka.pl [dostęp 2022-04-24].
  8. Martyn Janduła, Magistrala podsudecka czeka na elektryfikację i pasażerów, www.rynek-kolejowy.pl, 28 sierpnia 2017 [dostęp 2022-04-24] (pol.).
  9. Krzysztof Strauchmann, Dwie nysanki ujawniły przemilczane fakty z powojennej historii, Nowa Trybuna Opolska, 2 lipca 2014 [dostęp 2022-04-23] (pol.).
  10. Stanisław Stadnicki, Mija 30 lat od tragedii na przejeździe kolejowym w Dytmarowie, kolejpodsudecka.pl, 2 lutego 2015 [dostęp 2021-05-01] (pol.).
  11. Powrót połączeń regionalnych między Nysą a Kłodzkiem. rynek-kolejowy.pl. [dostęp 2020-02-07]. (pol.).
  12. Śląskie: Pięciu chętnych na modernizację trasy z Gliwic Łabęd do Sosnowca Jęzora. inforail.pl, 2013-03-15. [dostęp 2015-04-07]. (pol.).
  13. Roboty budowlane – 130900-2013. ted.europa.eu, 2013-04-18. [dostęp 2015-04-08]. (pol.).
  14. Szybsza podróż, wygodniejsza obsługa na śląskich torach. plk-sa.pl, 2014-02-18. [dostęp 2015-04-08]. (pol.).
  15. Roboty budowlane – 80937-2014. ted.europa.eu, 2014-03-04. [dostęp 2015-04-08]. (pol.).
  16. W przyszłym roku na torach znów czekają nas remonty. katowice.gazeta.pl, 2014-11-10. [dostęp 2015-04-08]. (pol.).
  17. Śląska kolej przyspieszy. ekonomia.rp.pl, 2014-12-15. [dostęp 2015-04-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-12-16)]. (pol.).
  18. ZUE zmodernizuje linię kolejową 137 na Śląsku. rynek-kolejowy.pl, 2015-03-30. [dostęp 2015-04-07]. (pol.).
  19. Od środy zmiany dla pasażerów. Remont torów między Katowicami i Chorzowem. gliwice.gazeta.pl, 2015-04-07. [dostęp 2015-04-07]. (pol.).
  20. Roboty budowlane – 113854-2015. ted.europa.eu, 2015-03-30. [dostęp 2015-04-08]. (pol.).
  21. PLK chwali się modernizacją śląskiej linii średnicowej. rynek-kolejowy.pl, 2016-01-07. [dostęp 2016-01-09]. (pol.).
  22. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v Dworce czynne na 31.03.2022. pkp.pl, 2022-04-22. [dostęp 2022-04-23].
  23. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au av aw ax ay az ba bb bc bd be bf bg bh bi bj bk bl bm bn bo bp bq br bs bt bu bv bw bx by bz ca cb Wykaz peronów. plk-sa.pl, 2016-07-05. [dostęp 2022-04-23].
  24. Biuro Eksploatacji PKP PLK: mapa sieci kolejowej, dostęp 2014-08-05.