Front Zachodni (1941)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy radzieckiego frontu z okresu II wojny światowej. Zobacz też: inne fronty zachodnie.

Front Zachodni – jedno z wielkich operacyjno-strategicznych ugrupowań wojsk Armii Czerwonej o kompetencjach administracyjnych i operacyjnych na zachodnim terytorium ZSRR, działający podczas wojny z Niemcami w czasie II wojny światowej.

Utworzony 22 czerwca 1941 na głównym kierunku niemieckiej ofensywy. Powstał w wyniku przemianowania Zachodniego Specjalnego Okręgu Wojskowego w składzie: 3, 4, 10 i 13 Armie.

Dowódcy Frontu:

Rozwinął się na linii: Augustów, Ostrołęka, Brześć nad Bugiem, Włodawa przeciw niemieckim Grupom Armii „Środek” i „Północ”. 25 czerwca zagrożony okrążeniem, rozpoczął na rozkaz Stawki Najwyższego Naczelnego Dowództwa odwrót z Białorusi, tocząc walki obronne.

Praktycznie rozbity w ciągu dwóch tygodni, został ponownie odbudowany w oparciu o armie tzw. II rzutu strategicznego (skład na początku lipca: 13 Armia, 16 Armia, 19 Armia, 20 Armia, 21 Armia i 22 Armia). 24 lipca ze składu Frontu wydzielono Front Centralny. Ponownie pobity, zmuszony został do odwrotu na wschód od Smoleńska, gdzie od sierpnia wraz z Frontem Odwodowym powstrzymywał wojska niemieckiej Grupy Armii „Środek”.

Na początku października 1941 w trakcie niemieckiej operacji „Tajfun” połowa jego wojsk uległa likwidacji w rejonie Wiaźmy (16 Armia, 19 Armia i 20 Armia), a druga połowa (22 Armia, 29 Armia i 30 Armia) została odrzucona na północny wschód i od 19 października 1941 przejęta przez nowo powstały Front Kaliniński. W okresie 30 września – 13 listopada wraz z Frontem Odwodowym, Północno-Zachodnim i Briańskim toczył walki obronne na dalekich przedpolach Moskwy. Od końca października do grudnia 1941 w skład Frontu weszły całkowicie nowe armie z rezerwy Naczelnego Dowództwa. 10 października w skład Frontu włączono Front Odwodowy, a prawe skrzydło Frontu przeszło do Frontu Kalinińskiego.

Od 9 grudnia 1941 wraz z Frontem Kalinińskim i Południowo-Zachodnim wykonał udaną kontrofensywę pod Moskwą (skład Frontu: 1 Armia Uderzeniowa, 5 Armia, 10 Armia, 16 Armia, 20 Armia, 33 Armia, 43 Armia, 49 Armia i 50 Armia). Od stycznia do kwietnia 1942 prowadził działania zaczepne w celu rozbicia Grupy Armii „Środek”. Próba rozwinięcia tej ofensywy w tzw. operacji rżewsko-wiaziemskiej zakończyła się jednak niepowodzeniem i Front przeszedł do obrony (zobacz kontrofensywy sowieckie 1941/1942). W lipcu przeprowadził operację w kierunku Briańska, a w lipcu – sierpniu 1942 w kierunku Soczewki. Nie powiodła się również ofensywa z zimy 1942/1943, mimo zaangażowania dużych wojsk (Armie: 5, 10, 16, 20, 29, 30, 31, 33, 49, 50, 61 oraz 1 Armia Lotnicza). Od końca listopada do końca grudnia 1942 Front Zachodni stracił wielką liczbę żołnierzy nie uzyskując powodzenia (operacja Mars). Dopiero w marcu 1943 wraz z Frontem Kalinińskim wykonał operację rżewsko-wiaziemską przeciw niemieckiej 9 Armii. Lewe skrzydło Frontu w lipcu – sierpniu wzięło udział wraz z Frontem Briańskim i Centralnym w operacji orłowskiej prowadzonej przez te fronty w ramach bitwy pod Kurskiem.

Między sierpniem a październikiem 1943 wykonał z powodzeniem kilka uderzeń w ramach operacji smoleńskiej mającej za cel odzyskania Smoleńska, który odbił z rąk niemieckich w końcu września. W operacji smoleńskiej w składzie Frontu walczyła 1 Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki tocząc 12–13 października bitwę pod Lenino. Próby opanowania Witebska i Orszy nie powiodły się, a Front przeszedł do defensywy. Po koniec października 1943 prowadził walki obronne na linii: Newel, Witebsk, Gorki. Trwał w niej do 24 kwietnia 1944 kiedy został zreorganizowany i przemianowany na 3 Front Białoruski. W tym czasie składał się z: 5, 31, 33, 39 i 49 Armii oraz 1 Armii Lotniczej.

Bibliografia[edytuj]

  • Путеводитель в двух томах, том I, red. Л.В.Двойных, Т.Ф.Каряева, М.В.Стеганцев, 1991.
  • Военная история Государства Российского, Великая Отечественная Действующая армия 1941-1945 гг., red. В. А. Золотарева.
  • Bolszaja Sowietskaja Encykłopedija Moskwa 1978.
  • Kazimierz Sobczak [red.]: Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975, s. 147.
  • Mała Encyklopedia Wojskowa MON 1971.