Hełm Adrian wz. 15

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Hełm wz. 15 w malowaniu francuskim z okresu I wojny światowej
Polscy żołnierze obsługujący ciężki karabin maszynowy Maxim w hełmach Adrian wz. 15, lata 20.

Hełm wz. 1915, hełm Adrianfrancuski stalowy hełm, opracowany w 1915 przez wojskową komisję pod kierownictwem naczelnego intendenta armii francuskiej płk. Louisa Adriana i jeszcze w tym samym roku wprowadzony do uzbrojenia[1]. Był pierwszym szeroko stosowanym współczesnym hełmem wojskowym. Stosowany od momentu powstania do początku lat siedemdziesiątych XX wieku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Francuskie nakrycie głowy (kepi) i mundur z 1914

Opracowanie nowej konstrukcji nakrycia głowy dla armii zostało wymuszone nowym sposobem walki, masowym użyciem ciężkiej i szybkostrzelnej artylerii na polach I wojny światowej. Odłamki, które trafiały w głowy żołnierzy powodowały trudne do wyleczenia rany, często śmiertelne. Dotychczasowe, ozdobne nakrycia nie dawały żadnej ochrony przed szrapnelami na nowym polu walki.

Hełm był wzorowany na kaskach paryskich strażaków[2]. Był wykonany z blachy stalowej o grubości 0,7 mm. Składał się z czerepu, charakterystycznego grzebienia, daszka przedniego oraz daszka tylnego. Czerep wykonany był metodą tłoczenia, daszki łączone ze sobą nitami lub zgrzewane i przymocowywane do czerepu przez walcowanie, przez co w miejscu spojenia powstawało 3 milimetrowe zgrubienie. Grzebień był przymocowywany nitami. Pod nim znajdował się podłużny otwór wentylacyjny. Na przodzie hełmu umiejscowione były dwa otworki służące do mocowania odznaki (na zdjęciu obok – francuska odznaka grenadierów). W środku znajdował się skórzany fasunek w naturalnym kolorze.

Wersja czołgowa (wz. 19)

Następnie swoje hełmy zaczęli opracowywać Brytyjczycy (hełm Brodiego) oraz Niemcy (cięższy Stahlhelm).

Odmianą francuskiego hełmu wz. 15 był hełm wz. 19, przeznaczony dla załóg wozów bojowych. Różnił się on od modelu ogólnowojskowego, brakiem przedniego daszka. Zamiast niego posiadał amortyzator, wykonany ze zwężającego się ku końcom pasa skóry. Grzebień był o 40 mm krótszy, aby można było na czole hełmu umieścić odznakę.

Hełmu używały armie wielu krajów: Belgii, Francji, Grecji, Japonii, Jugosławii, Litwy, Luksemburga, Łotwy, Maroka, Meksyku, Peru, Polski, Rosji (i ZSRR), Rumunii, Tajlandii i Włoch.

Hełmy Adrian w armii Kuomintangu, ok. 1942

W Polsce hełmy wz. 15 stanowiły podstawowy typ hełmu do czasu wprowadzenia w 1933 polskiego modelu wz. 31. W czasie kampanii wrześniowej były one na wyposażeniu załóg pojazdów pancernych, kawalerii oraz nielicznych jednostek piechoty. W Polsce malowane były na kolor khaki, natomiast we Francji z początku szaroniebieski, a następnie khaki.

Ciekawostka[edytuj | edytuj kod]

W II Rzeczypospolitej wytwarzano hełmy wz. 15 z masy papierowej, lakierowano je na kolor khaki i montowano fasunek z płótna. Były produkowane jako zabawki oraz dla młodych doboszy orkiestr wojskowych.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Włodzimierz Kwaśniewicz 1000 słów o broni białej i uzbrojeniu ochronnym, wyd. 1981, s. 53
  2. Andrzej Chwalba Samobójstwo Europy. Wielka Wojna 1914-1918, wyd. 2014, s. 407

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jacek Kijak, Hełmy Wojska Polskiego i organizacji paramilitarnych 1917 – 1991, Warszawa: Bellona, 1993, ISBN 83-11-07997-8, OCLC 69462763.