Helena Rasiowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Helena Rasiowa (ur. 20 czerwca 1917 w Wiedniu, zm. 9 sierpnia 1994 w Warszawie) – polska matematyk, profesor Uniwersytetu Warszawskiego i Polskiej Akademii Nauk; zajmowała się logiką, algebrą (w tym algebrami Boole’a), teorią mnogości oraz informatyką teoretyczną. Autorka książki Wstęp do matematyki współczesnej, omawiającej zagadnienia z zakresu podstaw logiki i teorii mnogości.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Helena Rasiowa urodziła się w Wiedniu w rodzinie pochodzenia polskiego. Do Polski przyjechała niedługo po odzyskaniu niepodległości w roku 1918. W roku 1938 rozpoczęła studia matematyczne na Uniwersytecie Warszawskim, które zmuszona była przerwać po rozpoczęciu II wojny światowej. Po roku spędzonym wraz z rodziną we Lwowie powróciła do Warszawy, gdzie podjęła edukację na tajnych studiach, zorganizowanych przez wykładowców UW (m.in. Karola Borsuka, Jana Łukasiewicza, Andrzeja Mostowskiego). Jej pierwsza praca magisterska, pisana pod kierunkiem Jana Łukasiewicza i Bolesława Sobocińskiego, spłonęła podczas powstania warszawskiego, zaś sama Rasiowa przeżyła je, ukrywając się w podziemiach budynków. Po wojnie krótko pracowała jako nauczycielka matematyki, by za namową Mostowskiego powrócić na studia. Napisała drugą pracę magisterską, tym razem pod kierunkiem Andrzeja Mostowskiego, którą obroniła w roku 1945. W następnym roku rozpoczęła pracę jako asystent na Uniwersytecie Warszawskim. W roku 1950 obroniła rozprawę doktorską, pisaną także pod kierunkiem Andrzeja Mostowskiego. Praca dotyczyła metod algebraicznych w logice.

W roku 1956 zdobyła drugi stopień naukowy doktor nauk (odpowiednik doktora habilitowanego). Rok później rozpoczęła pracę jako profesor nadzwyczajny na Uniwersytecie Warszawskim, zaś w roku 1967 Rada Państwa nadała jej tytuł profesora zwyczajnego. W badaniach naukowych koncentrowała się na algebraicznych aspektach logiki, logice, algebrze, w późniejszym okresie – informatycznych aspektach matematyki, algorytmiki oraz sztucznej inteligencji.

Helena Rasiowa działała w Polskim Towarzystwie Matematycznym, w latach 1955-1957 była jego sekretarzem, zaś w latach 1958-1959 wiceprezesem.

Przez piętnaście lat była dziekanem Wydziału Matematyki, Mechaniki i Informatyki Uniwersytetu Warszawskiego (1958–1960, 1962–1966, 1968–1978), który w tym czasie zmieniał swoje nazwy. Najpierw Wydziału Matematyki i Fizyki UW, a potem, po zmianie nazwy, Wydziału Matematyki i Mechaniki UW oraz od 1975 Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki UW. Była delegatem Rady Wydziału do Senatu UW, sekretarzem naukowym Komitetu Nauk Matematycznych PAN, a następnie członkiem Prezydium tego Komitetu.

Helena Rasiowa była akademickim nauczycielem wielu generacji studentów oraz akademickich naukowców. Wypromowała około 20 doktorów. Większość z nich później została nauczycielami akademickim w Polsce i za granicą. W szczególności, jej doktorantami byli:

  • Michael Bleicher (1961),
  • Vladimir G. Kirin (1966),
  • Andrzej Salwicki (1969),
  • Nguen Cat Ho (1971),
  • Cecylia Rauszer (1971),
  • Ewa Orłowska (1971),
  • Grażyna Mirkowska (1972),
  • Maria Semeniuk-Polkowska (1972),
  • Wiktor Bartol (1973),
  • Antoni Kreczmar (1973),
  • Jerzy Tiuryn (1975),
  • Lech Banachowski (1975),
  • Anita Wasilewska (1975),
  • Michał Krynicki (1976),
  • Bolesław Szymańnski (1976),
  • Dimiter Vakarelov (1977),
  • Bogdan Sabalski (1977),
  • Halina Przymusińska (1979),
  • Leszek Rudak (1986).

Publikacje książkowe[edytuj | edytuj kod]

  • Mathematics of metamathematics (wspólnie z R. Sikorskim), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1963, s. 519
  • Wstęp do matematyki współczesnej. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2003. ​ISBN 83-01-13949-8​.
  • Algorithmic logic: lectures notes Simon Fraser University, Canada. „Prace IPI PAN”, tom 281. Instytut Podstaw Informatyki Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 1977.
  • An algebraic approach to non-classical logics. „Studies in Logic and the Foundations of Mathematics”, tom 78. Wyd. Naukowe PWN – North-Holland, Warszawa – Amsterdam 1974.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]