Samuel Eilenberg

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Samuel Eilenberg
Ilustracja
Fotografia z 1970
Data i miejsce urodzenia 30 września 1913
Warszawa
Data i miejsce śmierci 30 stycznia 1998
Nowy Jork
profesor nauk matematycznych
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Doktorat 1936
Polska Akademia Nauk
Status członek zagraniczny
Uczelnia Uniwersytet Warszawski
Uniwersytet Michigan

Samuel Eilenberg (ur. 30 września 1913 w Warszawie, zm. 30 stycznia 1998 w Nowym Jorku) – polski i amerykański matematyk żydowskiego pochodzenia, jeden z czołowych przedstawicieli warszawskiej szkoły matematycznej.

W roku akademickim 1930/1931 rozpoczął studia matematyczne na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Warszawskiego. W 1936 obronił pracę doktorską O zastosowaniach topologicznych odwzorowań na okrąg koła. 12 kwietnia 1939 wypłynął z Gdyni statkiem do Wielkiej Brytanii a następnie do USA, zabierając całe swoje matematyczne archiwum. Eilenberg zrezygnował z obywatelstwa polskiego w 1948 roku i przyjął obywatelstwo USA.[1] Topolog, współtwórca teorii kategorii, algebry homologicznej[2]  i nowoczesnej (aksjomatycznej) topologii algebraicznej[3][4]. Miał zasadniczy wpływ na rozwój i język matematyki XX wieku. Wniósł wkład do teorii automatów[5]. Był pierwszym i przez dłuższy czas jedynym niefrancuskim uczestnikiem słynnej grupy matematyków, publikującej pod pseudonimem Nicolas Bourbaki. 17 maja 1991 został powołany na członka zagranicznego PAN. W W 1996 roku Eilenberg doznał udaru mózgu,po kolejnym udarze 2 lata później zmarł w Nowym Jorku.

Samuel Eilenberg był również znawcą i kolekcjonerem dzieł sztuki, zwłaszcza dalekowschodnich (azjatyckich). O ile w świecie matematyków był znany jako Sammy, to w świecie sztuki był znany jako Profesor.

Z nazwiskiem Eilenberga związane są między innymi przestrzenie Eilenberga-McLane’a[6][7], ścisła definicja homologii singularnej, ciągi spektralne Eilenberga-Moore'a, twierdzenie o przeszkodach (metoda), aksjomatyka Eilenberga-Steenroda teorii homologicznych i kohomologicznych, wyniki z topologicznej teorii wymiaru, z teorii węzłów.

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stefan Jackowski Samuel Eilenberg – wielki matematyk z Warszawy [w:] "Wiadomości Matematyczne" wyd. 2013 s.1-23
  2. Henry Cartan and Samuel Eilenberg, Homological Algebra, Princeton University Press, 1956.
  3. Samuel Eilenberg & Norman E. Steenrod, Axiomatic approach to homology theory, Proc. Nat. Acad. Sci. U. S. A. 31, (1945). 117--120.
  4. Samuel Eilenberg & Norman E. Steenrod, Foundations of algebraic topology, Princeton University Press, Princeton, New Jersey, 1952. xv+328 pp.
  5. Samuel Eilenberg, Automata, Languages and Machines, New York,: Academic Press, 1974, ISBN 0-12-234001-9, OCLC 915666.
  6. Samuel Eilenberg & Saunders Mac Lane, „Relations between homology and homotopy groups of spaces”, Annals of Mathematics 46 (1945), 480–509.
  7. Samuel Eilenberg & Saunders Mac Lane, „Relations between homology and homotopy groups of spaces. II”, Annals of Mathematics 51 (1950), 514–533.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]