Henryków Lubański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie dolnośląskim. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Henryków Lubański
Kościół św. Mikołaja
Kościół św. Mikołaja
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat lubański
Gmina Lubań
Liczba ludności (2011) 816[1]
Strefa numeracyjna (+48) 75
Tablice rejestracyjne DLB
SIMC 0190302
Położenie na mapie gminy wiejskiej Lubań
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Lubań
Henryków Lubański
Henryków Lubański
Położenie na mapie powiatu lubańskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu lubańskiego
Henryków Lubański
Henryków Lubański
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Henryków Lubański
Henryków Lubański
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Henryków Lubański
Henryków Lubański
Ziemia51°10′02″N 15°16′28″E/51,167222 15,274444
Cis Henrykowski w Henrykowie Lubańskim

Henryków Lubański (niem. Katholisch Hennersdorf, 1937-39 Hennersdorf, 1939-45 Ziethen-Hennersdorf[2]) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie lubańskim, w gminie Lubań.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Henryków Lubański położony jest na Wysoczyźnie Siekierczyńskiej[2]. Przez wieś płynie niewielka rzeka[2]. Miejscowość leży około 4 km na północ od Lubania, około 20 km na wschód od granicy polsko-niemieckiej[2].

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Po II wojnie wieś została włączona do Polski. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa jeleniogórskiego.

Charakter osady[edytuj | edytuj kod]

Henryków Lubański to duża wieś, ciągnąca się na przestrzeni około 3,7 km[2], licząca ponad 200 domów, zamieszkana w roku 2011 przez 816 mieszkańców[1]. W osadzie znajdują się m.in.: sklepy, siedziba Ochotniczej Straży Pożarnej, kościół pw. św. Mikołaja oraz cmentarz.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Oś osady stanowi ulica, krzyżująca się z drogą wojewódzką nr 296[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś powstała prawdopodobnie na przełomie XII i XIII wieku i stanowiła własność klasztoru magdalenek z pobliskiego Lubania[2]. Zależność ta spowodowała, iż mieszkańcy wsi w większości pozostali wierni katolicyzmowi także wtedy, gdy mieszkańcy innych okolicznych miejscowości przyjęli luteranizm (stąd aż do 1937 r. osada nosiła nazwę Katholisch Hennersdorf - niem., "Henryków Katolicki")[2].

W 1432 r. wieś została zniszczona przez pożar. W XVI i XVII wieku osada słynęła z produkcji wysokiej jakości przędzy, z której wyrabiano adamaszek.

10 stycznia 1649 r. w pobliżu Henrykowa została rozegrana bitwa między wojskami cesarza Ferdynanda III Habsburga a oddziałami szwedzkimi. Inna, znacznie większa i ważniejsza bitwa miała miejsce w trakcie II wojny śląskiej – 23 listopada 1745 r., w trakcie której oddziały pruskie, dowodzone przez generała Hansa Joachima von Ziethena zaskoczyły i rozbiły stacjonujących w osadzie żołnierzy saskich. Po bitwie zwycięskie wojska pruskie splądrowały opanowaną wieś. Także w czasie II wojny światowej doszło do walk w pobliżu wsi, między Wehrmachtem a Armią Czerwoną. Miały one miejsce w dniach od 20 lutego do 4 marca 1945 r.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty[3]:

  • kościół parafialny pw. św. Mikołaja, zabytkowy, zbudowany został prawdopodobnie w XVII lub na początku XVIII wieku. Zastąpił on świątynię z 1220 r. Obecny wygląd kościoła dość znacznie odbiega od wyglądu pierwotnego, co związane jest z wielokrotnymi przebudowami (największe w latach 1754 i 1904) i naprawami (ostatnie po zniszczeniach wojennych w latach 1947–1950. Przy kościele znajdują się zabytkowe krużganki i kilka kapliczek
  • plebania, zabytkowa z końca XVII w., 1776 r.
  • dom mieszkalny nr 213, z początku XIX-XX w.

Inne zabytki:

Droga świętego Jakuba[edytuj | edytuj kod]

Przez wieś przebiega Dolnośląska Droga św. Jakuba, odcinek szlaku pielgrzymkowego do grobu św. Jakuba w Santiago de Compostela w Hiszpanii.

Cis Henrykowski[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Cis Henrykowski.

Na terenie Henrykowa Lubańskiego rośnie najstarsze drzewo w Polsce – cis, którego wiek szacuje się na około 1280 lat[a][4][5]. Drzewo to jest starsze od Państwa Polskiego i zostało objęte ochroną poprzez uznanie za pomnik przyrody[2].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W 1987 jego wiek oszacowano na około 1250 lat.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. a b c d e f g h i Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 2: Pogórze Izerskie. Cz. 1: A-Ł. Wrocław: Wydawnictwo I-BiS, 2003, s. 281-286. ISBN 83-85773-60-6.
  3. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 10.9.2012]. s. 101.
  4. Włodzimierz Seneta: Dendrologia. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 38. ISBN 83-01-07011-0.
  5. Towarzystwo Najstarszych Drzew w Polsce. [dostęp 06-12-2011].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]