Bagrationowsk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Iławka (miasto))
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bagrationowosk
Багратионовск
Ilustracja
Wjazd do miasta od strony granicy z Polską (1995)
Herb
Herb
Państwo  Rosja
Obwód kaliningradzki
Powierzchnia 10,7 km²
Populacja 
• liczba ludności
• gęstość

6579
615 os./km²
Kod pocztowy 238420
Położenie na mapie obwodu kaliningradzkiego
Mapa lokalizacyjna obwodu kaliningradzkiego
Bagrationowosk
Bagrationowosk
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Bagrationowosk
Bagrationowosk
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Bagrationowosk
Bagrationowosk
Ziemia 54°23′11″N 20°38′24″E/54,386389 20,640000
Portal Portal Rosja

Bagrationowsk[1], Iława Pruska[2], Iławka (ros. Багратионовск, niem. Preußisch Eylau) – miasto w obwodzie kaliningradzkim w Rosji (6,9 tys. mieszkańców w 2005), położone przy granicy z Polską. Centrum rejonu bagrationowskiego.

Historia[edytuj]

Bitwa pod Eylau (Bagrationowsk) w 1807
Polskie Zamki Gotyckie

W roku 1325 roku wielki mistrz krzyżacki Werner von Orseln założył w Natangii, ziemi Prusów, zamek wokół którego powstała później osada. Nazwa zamku w 1326 Yle, w 1379 Eylaw, w 1400 Prussche Ylow pochodzi z języka pruskiego i oznacza miejsce wśród błot. Budową kierował Arnolph von Eylenstein i na ponad 200 lat stał się siedzibą szpitalników, m.in. Konrada von Wallenroda. W 1348 komtur bałgijski lokował osadę. Zamek został zniszczony przez pożar w 1455; później odbudowany. Osada była dwukrotnie zniszczona podczas bezskutecznego oblężenia zamku przez Polaków w 1520 i 1525. W 1521 zamek dostał pod zastaw Fabian von Lehndorff. W 1585 książę Jerzy Fryderyk Hohenzollern nadał Iławie pełne prawa miejskie oraz herb. W 1802 miasto zniszczył wielki pożar.

7 i 8 lutego 1807 roku w pobliżu miasta rozegrała się krwawa bitwa pomiędzy wojskami francuskimi pod wodzą Napoleona, a armią rosyjską, dowodzoną przez generała Bennigsena, wspomaganą przez kontyngent pruski. Jednym z dowodzących bitwą był generał rosyjski Piotr Bagration, od którego nazwiska wzięła się obecna, rosyjska nazwa miasta.

W 1814 zrujnowany zamek nabywa rodzina Valentini i wznosi obok dwór. Po pruskiej reformie administracyjnej od 1819 siedziba powiatu (Landkreis). W 1866 do miasta dotarła linia kolei KrólewiecEłk.

Podczas I wojny światowej miasto zostało zajęte przez Rosjan.

W 1939 miasto liczyło 7485 mieszkańców. 10 lutego 1945 miasto zostało zdobyte przez wojska 3 Frontu Białoruskiego i poważnie ucierpiało w czasie walk.

Początkowo linia demarkacyjna pomiędzy Polską i ZSRR przechodziła 1 km na północ od miasta, które podlegało polskiej administracji. W dniu 27 czerwca 1945 roku komendant wojenny mjr Małachow złożył polskiemu staroście powiatowemu Piotrowi Gagatko akt zdawczo-odbiorczy i przekazał mu miasto. Wówczas została ustalona urzędowa polska nazwa miasta Iławka[3]. Jednak 16 października radziecki dowódca wojsk pogranicznych płk Gołowkin powiadomił starostę o przesunięciu granicy kilometr na południe od Pruskiej Iławki. Mimo protestów strony polskiej 17 października Gołowkin zamknął granicę. W dniu 12 grudnia 1945 roku polski burmistrz Pruskiej Iławki zdał miasto administracji radzieckiej i włączono ją do ZSRR[4].

Obecnie siedziba rejonu bagrationowskiego.

Zabytki[edytuj]

  • gotycki kościół z XIV wieku, przebudowany w XVII/XVIII wieku, zniszczony w czasie bitwy w 1807, uszkodzony w 1945; po wojnie użytkowany jako magazyn, w 1964 gruntownie przebudowany na halę fabryczną
  • dom Napoleona, w którym Napoleon Bonaparte zatrzymał się po bitwie, ocalałe skrzydło przy ul. Centralnej (Landsbergerstrasse 19)
  • ruiny zamku z XIV wieku, zachowane przyziemie w części południowo-zachodniej, zarysy murów, zachowane stajnia i spichlerz na przedzamczu
  • płaskorzeźba rycerza na rynku pochodząca z zamku, tzw. baba pruska
  • pomnik bitwy pod Pruską Iławą, odsłonięty 20 listopada 1856

Miasta partnerskie[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Nazewnictwo geograficzne świata
  2. egzonim wariantowy przyjęty na 79. posiedzeniu KSNG [1]
  3. Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 44, poz. 85)
  4. http://historia-wyzynaelblaska.pl/granica-polsko-radziecka-w-b.-prusach-wschodnich.html

Bibliografia[edytuj]

  • Georg Dehio, Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler, neu bearb. von Ernst Gall, Deutschordensland Preussen, unter Mitw. von Bernhard Schmid und Grete Tiemann, München; Berlin, Deutscher Kunstverlag, 1952
  • Handbuch der historischen Stätten, Ost- und Westpreussen, hrsg. von Erich Weise, Stuttgart, Kröner, 1981, ISBN 3-520-31701-X (unveränd. Nachdr. d. 1. Aufl. 1966)
  • Andrzej Rzempołuch, Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn, Remix, 1992, ISBN 83-900155-1-X
  • Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler West- und Ostpreussen. Die ehemaligen Provinzen West- und Ostpreussen (Deutschordensland Preussen) mit Bütower und Lauenburger Land, bearb. von Michael Antoni, München; Berlin, Dt. Kunstverl., 1993, ISBN 3-422-03025-5
  • Juri Iwanow, Königsberg und Umgebung, Dülmen, Laumann-Verl., 1994, ISBN 3-87466-185-7
  • Anatolij Bachtin, Gerhard Doliesen, Vergessene Kultur. Kirchen in Nord-Ostpreussen. Eine Dokumentation, 2. Aufl., Husum, Husum, 1998, ISBN 3-88042-849-2
  • Jarosław Komorowski, Pruska Iława. Spotkania z Zabytkami, Nr 7/2007 ISSN 0137-222X
  • Vadim Jur'evič Kurpakov, Kaliningradskaja oblast. Putevoditel, Kaliningrad, Terra Baltika, 2007, ISBN 978-5-98777-012-2