Iskrzynia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Iskrzynia
Zapora na Wisłoku w Iskrzyni
Zapora na Wisłoku w Iskrzyni
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat krośnieński
Gmina Korczyna
Liczba ludności (2011) 1222[1][2]
Strefa numeracyjna 13
Kod pocztowy 38-422[3]
Tablice rejestracyjne RKR
SIMC 0354608
Położenie na mapie gminy Korczyna
Mapa lokalizacyjna gminy Korczyna
Iskrzynia
Iskrzynia
Położenie na mapie powiatu krośnieńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu krośnieńskiego
Iskrzynia
Iskrzynia
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Iskrzynia
Iskrzynia
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Iskrzynia
Iskrzynia
Ziemia49°41′01″N 21°51′21″E/49,683611 21,855833
Zbiorowa mogiła z I wojny światowej w Iskrzyni

Iskrzyniawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Korczyna[4][5]. Leży nad rzeką Wisłok. Miejscowość graniczy od zachodu z Krościenkiem Wyżnym, od północy – z Kombornią, od wschodu – z Jabłonicą Polską (przysiółek Budzyń) i Haczowem oraz od południa – z Pustynami.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Iskrzynia[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0354614 Na Górce część wsi
0354637 Siciny część wsi
0354643 Wygoda część wsi
0354666 Zagórze przysiółek
0354650 Zamorwana część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś lokowana na prawie magdeburskim w 1352 roku, dokumentem wystawionym w Sanoku przez Kazimierza Wielkiego, na miejscu wczesnopiastowskiej osady Obrwinowo (Obrwynowo, Obrwinów?). Zasadźcą i pierwszym sołtysem wsi był Jakub Iskra, od którego nazwiska pochodzi nazwa miejscowości. Król Zygmunt I Stary potwierdza ten przywilej Adamowi Mysłowskiemu w 1530 r.

W Iskrzyni w XVI wieku na dworze Krzysztofa Boboli (1517-1559) i Elżbiety z Wielopolskich h. Starykoń (1520–1615), gościli jadący do Lwowa Jezuici, tacy jak; Stanisław Hozjusz, czy Piotr Skarga[6]. Następnie Iskrzynię dziedziczył syn Krzysztofa Boboli; Andrzej Bobola (podkomorzy).

Położona przy historycznym Trakcie Węgierskim, z Przemyśla na Przełęcz Dukielską, zbudowanym w latach 1782–1784, a więc niedługo po I rozbiorze Polski, w wyniku którego Iskrzynia stała się częścią Imperium Habsburgów. W ciągu tej drogi znajdował się unikatowy kryty most na rzece Wisłok, niszczony następnie podczas wojen światowych przez wycofujące się wojska. W 1849 r. traktem tym maszerowały na Węgry rosyjskie wojska feldmarszałka Iwana Paskiewicza, idące z pomocą dla żołnierzy Franciszka Józefa I dławiących powstanie węgierskie podczas Wiosny Ludów.

W XIX w. Iskrzynia była własnością Urbańskich. W czasie powstania krakowskiego w 21 lutego 1846 r., w momencie napaści podburzonych poddanych na dwór powstańczy w Kombornii, żonę Feliksa Urbańskiego uratowali chłopi z Iskrzyni; Ignacy Fakadej (Takadaj) i Pelc, którzy przenieśli ją na plecach do swojej miejscowości i tu wójt ukrył Emilię Urbańską. Najpierw w małym domku, dając straż z 20 chłopów, potem w chacie Piotra Stepka. Gdy dowiedział się, że chłopi w Sanoku uradzili by ją uwięzić, odstawił Urbańską w przebraniu do Dukli.

W 1863 r. w Iskrzyni mieszkało 760 osób.

W roku 1878, samorząd wiejski zakupił budynek dawnego dworu i parcelę o powierzchni 67 arów z przeznaczeniem na szkołę. OSP w Iskrzyni założona została w 1912 roku. W tym roku wybudowano również prowizoryczną remizę.

W czasie I wojny światowej toczyły się tu walki nacierających wojsk w kierunku przemyskiej twierdzy, czego dowodem jest zbiorowa mogiła żołnierska.

Najważniejszym dziełem, które opisuje dzieje Iskrzyni jest kronika napisana w 2002 r. przez Józefa Lorensa.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Przez wieś przebiega Droga Krajowa nr 19 łącząca Barwinek na granicy ze Słowacją z Kuźnicą Białostocką na granicy z Białorusią (trasa międzynarodowa E371). Międzynarodowy charakter drogi powoduje duży ruch tranzytowy, którego znaczną część stanowią samochody ciężarowe z różnych państw (Bałkany, Węgry, państwa bałtyckie, a ostatnio także Rosja). W najbliższych latach DK19 ma zostać zastąpiona drogą ekspresową S19 wchodzącą w skład tzw. Via Carpathia. Odcinek Rzeszów Południe – Barwinek ma już wydaną decyzję środowiskową, trwa wykonanie koncepcji programowej (termin realizacji – lata 2019–2020). Trasa planowanej drogi ekspresowej przebiega pomiędzy Iskrzynią i Haczowem. W południowej części wsi planuje się węzeł Iskrzynia (jeden z dwóch przeznaczonych do obsługi miasta Krosna), natomiast w północnej – Miejsce Obsługi Podróżnych „Zagórze”.

Poza DK19 na sieć drogową wsi składa się droga powiatowa Iskrzynia-Haczów-Trześniów, a także szereg dróg gminnych. Położenie Iskrzyni nad dwoma rzekami wymusiło budowę mostów – najważniejszy to most na Wisłoku w ciągu drogi krajowej, zbudowany w latach 70. XX wieku, tuż obok historycznej przeprawy Traktu Węgierskiego. Ponadto istnieje most na Morwawie w ciągu drogi powiatowej oraz wiszący most linowy na Wisłoku (tzw. kładka).

Najbliższa stacja kolejowa – Targowiska (4 km).

Miejscowość jest obsługiwana przez kilku prywatnych przewoźników, wykonujących kursy na trasie KrosnoBrzozów. Kursuje także autobus PKS Rzeszów relacji Rzeszów-Dukla.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Portal polskawliczbach.pl.
  2. GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-03-04].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  4. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT.
  5. a b Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
  6. Wspomina o tym, ks. Jan Poplatek w Błogosławiony Andrzej Bobola.
  7. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2013-01-24].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia powszechna, 1863 – t. 12, s. 748

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]