Trześniów (województwo podkarpackie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 49°38′45″N 21°56′22″E
- błąd 39 m
WD 49°40'N, 21°55'E, 49°38'44.23"N, 21°56'16.12"E
- błąd 19425 m
Odległość 5 m
Trześniów
wieś
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat brzozowski
Gmina Haczów
Liczba ludności (2020) 1139[1]
Strefa numeracyjna 13
Kod pocztowy 36-212[2]
Tablice rejestracyjne RBR
SIMC 0351515[3]
Położenie na mapie gminy Haczów
Mapa konturowa gminy Haczów, na dole znajduje się punkt z opisem „Trześniów”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Trześniów”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Trześniów”
Położenie na mapie powiatu brzozowskiego
Mapa konturowa powiatu brzozowskiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Trześniów”
Ziemia49°38′45″N 21°56′22″E/49,645833 21,939444
Kościół parafialny w Trześniowie
Cmentarz w Trześniowie

Trześniówwieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie brzozowskim, w gminie Haczów[4][3], w dolinie Wisłoka, przy DW887.

Miejscowość siedzibą parafii rzymskokatolickiej św. Stanisława Biskupa, należącej do dekanatu Jaćmierz w archidiecezji przemyskiej.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie krośnieńskim.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Trześniów[4][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0351538 Łęg osada
0351521 Trześniówka część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś została założona pod koniec XIV wieku. W II poł. XVI wieku właściciele dóbr, w których skład wchodziła wieś Trześniów – Błońscy, zamienili kościół katolicki w Jasionowie na zbór kalwiński. W 1592 wybudowano drugi kościół dla katolików. W 1644 wyrokiem trybunału lubelskiego protestanci zmuszeni byli oddać kościół katolikom.

Do 1772 wieś należała do rodziny Grabińskich-Tarłów, następnie do hr. Ignacego Cetnera, oraz do rodziny Sikorskich. Na mocy testamentu Józefa Kalasantego Sikorskiego z 3 sierpnia 1848 i Marianny z Kołłątajów Sikorskiej z 21 marca 1853 ich majątki ziemskie w Trześniowe i Bukowie zostały zapisane na „Zakład Ciemnych i Głuchoniemych” we Lwowie[5] i sieroty z klasztoru Sacré-Cœur.

W 1869 Trześniów i okolice opisał m.in. Wincenty Pol; „Na obszarze Wisłoki uderza nas fakt inny; całą tę okolicę, którą obszar Wisłoki, Ropy, Jasły, Jasełki i średniego Wisłoka zajmuje, osiedli tak zwani Głuchoniemcy od dołów Sanockich począwszy, to jest od okolicy Komborni, Haczowa, Trześniowa aż po Grybowski dział: Gorlice, Szymbark i Ropę od wschodu na zachód, ku północy aż po ziemię Pilźniańską która jest już ziemią województwa Sandomierskiego. Cała okolica Głuchoniemców jest nowo-siedlinami Sasów; jakoż strój przechowali ten sam co węgierscy i siedmiogrodzcy Sasi. Niektóre okolice są osiadłe przez Szwedów, ale cały ten lud mówi dzisiaj na Głuchoniemcach najczystszą mową polską dijalektu małopolskiego, i lubo z postaci odmienny i aż dotąd Głuchoniemcami zwany, nie zachował ani w mowie ani w obyczajach śladów pierwotnego swego pochodzenia, tylko że rolnictwo stoi tu na wyższym stopniu, a tkactwo jest powołaniem i głównie domowem zajęciem tego rodu”[6].

W 1880 wieś liczyła 1268 mieszkańców, w tym 1232 Polaków.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Zespół dworski – Wybudowany w I poł. XIX w. przez Rafała Kołłątaja – brata Hugona. W jego skład wchodzą: drewniany dwór drewniany, pokryty gontem, konstrukcji zrębowej z trzema gankami, ściany obite gontem w tzw. rybią łuskę. i spichlerz z I poł. XIX w., murowana oficyna z II poł. XIX w., rządcówka, owczarnia oraz park krajobrazowy (m.in. platan). Po II wojnie światowej obiekty dworskie były użytkowane przez Państwowe Gospodarstwo Rolne. Modrzewiowy dwór o konstrukcji zrębowej wzniesiono w I poł. XIX wieku. Posadowiono go na kamiennym podmurowaniu. Dach pokryty jest gontem. Ściany zewnętrzne oszalowane są ozdobnie w rybią łuskę. Na południe i wschód od dworu znajdował się park krajobrazowy, w którego wschodniej części ulokowane były dwa stawy. W 1996 dwór został częściowo zniszczony przez pożar. W 1997 został wstępnie zabezpieczony. Obecnie, zrekonstruowany i odrestaurowany, znajduje się w rękach prywatnych właścicieli i jest zamieszkany. Zespół dworski znajduje się na szlaku architektury drewnianej województwa podkarpackiego.
  • Kościół pw. św. Stanisława ze Szczepanowa – murowany, neoromańskiki kościół projektu Jana Sasa-Zubrzyckiego.
  • Cmentarz – znajduje się na nim monumentalny grobowiec rodziny Grodzickich.
  • Kolekcja strażackich hełmów paradnych.

Znane osoby pochodzące ze wsi[edytuj | edytuj kod]

  • Bronisław Prugar-Ketling – polski oficer, gen. dyw., dowódca 11 Karpackiej Dyw. Piechoty
  • Józef Dukiet – dr, syn Michała i Salomei z Laskowskich, żonaty z Marią, córką Stanisława Bilińskiego, administratora dóbr Beska. W Rymanowie dr Dukiet prowadził praktykę lekarską, opiekując się również rodziną Potockich. Zmarł w 1921 w Trześniowie i tu też znajduje się jego grób.
  • Franciszek Wojnar – duchowny, katecheta, c.k. profesor gimnazjalny.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Raport o stanie gminy Haczów za 2020 rok, Gmina Haczów, Biuletyn Informacji Publicznej, 28 maja 2021, s. 4 [dostęp 2021-07-25] (pol.).
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1300 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. a b c GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. a b Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. Karol Wild: Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: 1855, s. 225.
  6. Wincenty Pol. Historyczny obszar Polski; rzecz o dijalektach mowy polskiej. Kraków 1869.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]