Józef Rybicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Józef Roman Rybicki
Andrzej, Maciej[1]
Ilustracja
kapitan kapitan
Data i miejsce urodzenia 18 grudnia 1901
Kołomyja
Data i miejsce śmierci 9 maja 1986
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 1920
od 1939 do 1945
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki Małopolskie Oddziały Armii Ochotniczej
Służbie Zwycięstwu Polski
Tajnej Organizacji Wojskowej
AK
Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj
Wolność i Niezawisłość
Stanowiska dowódca Kedywu Okręgu Warszawskiego AK
Główne wojny i bitwy wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
powstanie warszawskie,
powstanie antykomunistyczne w Polsce 1944–1953
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie) Srebrny Krzyż Zasługi
Kpt. Józef Rybicki „Andrzej” (z przodu po prawej) podczas powstania warszawskiego bezpośrednio po akcji opanowania kościoła św. Krzyża i Komendy Policji dnia 23 sierpnia, na terenie posesji Komendy Policji.
Grób Józefa Rybickiego na cmentarzu w Milanówku

Józef Roman Rybicki, ps. „Andrzej” (ur. 18 grudnia 1901 w Kołomyi, zm. 9 maja 1986 w Warszawie) – polski filolog klasyczny, nauczyciel, oficer Armii Krajowej w stopniu kapitana, dowódca Kedywu Okręgu Warszawa, uczestnik powstania warszawskiego, członek Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, więzień polityczny okresu stalinowskiego w latach 1945–1954, działacz środowisk abstynenckich, współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników i Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR”, kawaler Krzyża Srebrnego Orderu Wojennego Virtuti Militari[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Olgi, z zawodu nauczycielki i Zygmunta (1863–1915) – sędziego. Młodszy brat Stanisława, prezydenta Częstochowy. Józef Rybicki we wczesnej młodości mieszkał w Brzeżanach, a później we Lwowie. Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej jako żołnierz w Małopolskich Oddziałach Armii Ochotniczej[3]. Ranny 16 sierpnia 1920 w bitwie pod Rakobutami.

2 lipca 1927 poślubił Stefanię Neuman. W tym samym roku ukończył filologię klasyczną na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, w latach 1928–1931 był tam asystentem, a w 1930 uzyskał doktorat na podstawie rozprawy De Foricoeniorum Cochanovii fontibus antiquis. W latach 1931–1934 był nauczycielem w Państwowym Gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Wilnie, 1934–1937 p.o. dyrektora Państwowego Gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Nowogródku, 1937–1939 dyrektorem Państwowego Gimnazjum i Liceum im. Bartosza Głowackiego w Tomaszowie Lubelskim.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Od 1939 działał w polskim podziemiu zbrojnym: najpierw w Służbie Zwycięstwu Polski, od lutego 1940 w Tajnej Organizacji Wojskowej, od marca 1943 w AK. Ranny w powstaniu warszawskim. W styczniu 1945 został mianowany, z przekroczeniem jednego stopnia, kapitanem czasu wojny.

Działalność powojenna[edytuj | edytuj kod]

W 1945 był członkiem Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj, a we wrześniu tego roku współzałożycielem zrzeszenia Wolność i Niezawisłość. Ratował wraz z innymi dokumenty Kedywu Okręgu Warszawa AK. Zostały one ukryte w 1945 pod Warszawą. Obecnie znajdują się w zbiorach Biblioteki Narodowej i Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego. Aresztowany w grudniu 1945, skazany w lutym 1947 w procesie I Zarządu WiN.

Po wyjściu na wolność w 1954 mieszkał w Milanówku, następnie w Warszawie. W latach 1959–1971 pracował jako redaktor słowników i encyklopedii filologicznych w wydawnictwie Księgarnia św. Wojciecha w Poznaniu[4]. W grudniu 1975 był sygnatariuszem Listu 59[5]. We wrześniu 1976 był jednym z czternastu członków-założycieli Komitetu Obrony Robotników. W 1977 wszedł w skład Komisji Redakcyjnej KOR[4]. Działał również w Komitecie Samoobrony Społecznej KOR. Od 1977 do 1978 należał do Rady Funduszu Samoobrony Społecznej. Na przełomie 1975 i 1976 jeden ze współtwórców Polskiego Porozumienia Niepodległościowego. 18 września 1977 sygnatariusz Deklaracji Ruchu Demokratycznego[4].

W styczniu 1982 wysłał na adres gen. Wojciecha Jaruzelskiego tzw. List 7, zawierający protest przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego oraz żądanie wypuszczenia wszystkich internowanych i aresztowanych. Oprócz niego list podpisały osoby, które osobiście o to poprosił: ks. Jan Zieja, Marian Brandys, Zofia Kuratowska, Stanisław Broniewski, Daniel Olbrychski i Stefan Kieniewicz. 13 października 1983 był współautorem listu w obronie więzionych byłych członków KSS KOR: Jacka Kuronia, Adama Michnika, Zbigniewa Romaszewskiego, Henryka Wujca[4]. W kwietniu 1984 był uczestnikiem rozmów przedstawicieli władz PRL i Episkopatu Polski w sprawie warunków zwolnienia więźniów politycznych. 12 lutego 1984 został sygnatariuszem wspólnego oświadczenia działaczy Karty 77, byłych członków KSS KOR i działaczy podziemia ws. przestrzegania praw człowieka i przeciw więzieniu działaczy opozycji w Polsce i Czechosłowacji[4].

Został pochowany na cmentarzu w Milanówku. Przemawiając podczas pogrzebu Stanisław Broniewski powiedział: Składamy dzisiaj do grobu sumienie Armii Krajowej.

W 2001 Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego opublikowały jego wspomnienia Notatki szefa warszawskiego Kedywu (II wydanie – 2003).

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Był odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi (1938), Krzyżem Srebrnym Orderem Virtuti Militari, dwukrotnie Krzyżem Walecznych. 3 maja 1983 został odznaczony przez prezydenta RP na uchodźstwie Edwarda Raczyńskiego Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[6].

Pośmiertnie, postanowieniem prezydenta Lecha Kaczyńskiego z 21 września 2006, „za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, za działalność na rzecz przemian demokratycznych w kraju”, został odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski[7], który przekazany został 23 września tego roku, w czasie uroczystości z okazji 30. rocznicy powstania Komitetu Obrony Robotników[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. http://zakladajciekomitety.pl/o-kor/jozef-rybicki-1901-1986/ Józef Rybicki (1901-1986)Adam Leszczyński.
  2. Kryptonim „Gracze”. Służba Bezpieczeństwa wobec Komitetu Obrony robotników i Komitetu Samoobrony społecznej „KOR” 1976-1981, wybór, wstęp i opracowanie Łukasz Kamiński i Grzegorz Waligóra, Warszawa 2010, s. 56.
  3. O tych oddziałach zob. Artur Leiwand, Obrona Lwowa w 1920 roku. lwow.home.pl. [dostęp 14 kwietnia 2012].
  4. a b c d e Włodzimierz Domagalski, Józef Rybicki, Encyklopedia Solidarności [dostęp 2019-12-23].
  5. Kultura 1976/01/340 – 02/341 Paryż 1976, s. 236.
  6. Komunikat o nadaniu Orderu Odrodzenia Polski. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 32, nr 4 z 31 grudnia 1983. 
  7. M.P. z 2006 r. nr 84, poz. 848.
  8. „Spotkanie po latach” – uroczystości z okazji 30-lecia KOR w Pałacu Prezydenckim (pol.). prezydent.pl, 2006-09-23. [dostęp 2012-05-11].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej K. Kunert, Józef Roman Rybicki, w: Polski Słownik Biograficzny, t. XXXII, s. 308–311.