Józef Rybicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Józef Roman Rybicki
Andrzej, Maciej[1]
Ilustracja
kapitan kapitan
Data i miejsce urodzenia 18 grudnia 1901
Kołomyja
Data i miejsce śmierci 9 maja 1986
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 1920
od 1939 do 1945
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki Małopolskie Oddziały Armii Ochotniczej
Służbie Zwycięstwu Polski
Tajnej Organizacji Wojskowej
AK
Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj
Wolność i Niezawisłość
Stanowiska dowódca Kedywu Okręgu Warszawskiego AK
Główne wojny i bitwy wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
powstanie warszawskie,
powstanie antykomunistyczne w Polsce 1944–1953
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie) Srebrny Krzyż Zasługi
Kpt. Józef Rybicki "Andrzej" (z przodu po prawej) podczas powstania warszawskiego bezpośrednio po akcji opanowania kościoła św. Krzyża i Komendy Policji dnia 23 sierpnia, na terenie posesji Komendy Policji.

Józef Roman Rybicki (ur. 18 grudnia 1901 w Kołomyi, zm. 9 maja 1986 w Warszawie) – polski filolog klasyczny, nauczyciel, żołnierz AK ps. Andrzej – dowódca Kedywu Okręgu Warszawa, uczestnik powstania warszawskiego, członek WiN, więzień polityczny w latach 1945-1954, działacz środowisk abstynenckich, współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników i Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR”[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Olgi, z zawodu nauczycielki i Zygmunta (1863–1915) - sędziego. Młodszy brat Stanisława, prezydenta Częstochowy. Józef Rybicki we wczesnej młodości mieszkał w Brzeżanach, a później we Lwowie. Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej jako żołnierz w Małopolskich Oddziałach Armii Ochotniczej[3]. Ranny 16 sierpnia 1920 w bitwie pod Rakobutami.

2 lipca 1927 poślubił Stefanię Neuman. W tym samym roku ukończył filologię klasyczną na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, w latach 1928–1931 był tam asystentem, a w 1930 uzyskał doktorat na podstawie rozprawy De Foricoeniorum Cochanovii fontibus antiquis. W latach 1931–1934 był nauczycielem w Państwowym Gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Wilnie, 1934–1937 p.o. dyrektora Państwowego Gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Nowogródku, 1937–1939 dyrektorem Państwowego Gimnazjum i Liceum im. Bartosza Głowackiego w Tomaszowie Lubelskim.

Od 1939 działał w polskim podziemiu zbrojnym: najpierw w Służbie Zwycięstwu Polski, od lutego 1940 w Tajnej Organizacji Wojskowej, od marca 1943 w AK. Ranny w powstaniu warszawskim. W styczniu 1945 został mianowany, z przekroczeniem jednego stopnia, kapitanem czasu wojny.

W 1945 był członkiem Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj, a we wrześniu tego roku współzałożycielem zrzeszenia Wolność i Niezawisłość. Ratował wraz z innymi dokumenty Kedywu Okręgu Warszawa AK. Zostały one ukryte w 1945 r. pod Warszawą. Obecnie znajdują się w zbiorach Biblioteki Narodowej i Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego. Aresztowany w grudniu 1945, skazany w lutym 1947 w procesie I Zarządu WiN.

Po wyjściu z więzienia w 1954 mieszkał w Milanówku, następnie w Warszawie. We wrześniu 1976 był jednym z czternastu członków-założycieli Komitetu Obrony Robotników. W styczniu 1982 wysłał na adres generała Wojciecha Jaruzelskiego tzw. list siedmiu, zawierający protest przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego oraz żądanie wypuszczenia wszystkich internowanych i aresztowanych. Oprócz niego list podpisały osoby, które osobiście o to poprosił: ks. Jan Zieja, Marian Brandys, Zofia Kuratowska, Stanisław Broniewski, Daniel Olbrychski i Stefan Kieniewicz.

Został pochowany na cmentarzu w Milanówku. Przemawiając podczas pogrzebu Stanisław Broniewski-Orsza powiedział: Składamy dzisiaj do grobu sumienie Armii Krajowej.

W 2001 Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego opublikowały jego wspomnienia Notatki szefa warszawskiego Kedywu (II wydanie - 2003).

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Był odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi (1938), Krzyżem Srebrnym Orderem Virtuti Militari, dwukrotnie Krzyżem Walecznych. 3 maja 1983 został odznaczony przez prezydenta RP na uchodźstwie Edwarda Raczyńskiego Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[4].

Pośmiertnie, postanowieniem prezydenta Lecha Kaczyńskiego z 21 września 2006, "za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, za działalność na rzecz przemian demokratycznych w kraju", został odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski[5], który przekazany został 23 września tego roku, w czasie uroczystości z okazji 30. rocznicy powstania Komitetu Obrony Robotników[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. http://zakladajciekomitety.pl/o-kor/jozef-rybicki-1901-1986/ Józef Rybicki (1901-1986)Adam Leszczyński
  2. Kryptonim "Gracze". Służba Bezpieczeństwa wobec Komitetu Obrony robotników i Komitetu Samoobrony społecznej „KOR” 1976-1981, wybór, wstęp i opracowanie Łukasz Kamiński i Grzegorz Waligóra, Warszawa 2010, s. 56.
  3. O tych oddziałach zob. Artur Leiwand, Obrona Lwowa w 1920 roku. http://www.lwow.home.pl.+[dostęp 14 kwietnia 2012]..
  4. Komunikat o nadaniu Orderu Odrodzenia Polski. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 32, Nr 4 z 31 grudnia 1983. 
  5. M.P. z 2006 r. Nr 84, poz. 848
  6. „Spotkanie po latach” - uroczystości z okazji 30-lecia KOR w Pałacu Prezydenckim (pol.). prezydent.pl, 2006-09-23. [dostęp 2012-05-11].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej K. Kunert, Józef Roman Rybicki, w: Polski Słownik Biograficzny, t. XXXII, s. 308-311.