Józef Skrobiński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Józef Skrobiński
Data i miejsce urodzenia 26 stycznia 1910
Wólka k. Mławy (obecnie Mława)
Data i miejsce śmierci 22 stycznia 1979
Łódź
Narodowość polska
Dziedzina sztuki malarstwo, film
Epoka realizm
Grób Józefa Skrobińskiego na Starym Cmentarzu w Łodzi

Józef Skrobiński (ur. 26 stycznia 1910 w Wólce koło Mławy (obecnie dzielnica Mławy), zm. 22 stycznia 1979 w Łodzi) – polski malarz i reżyser.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Józef Skrobiński urodził się 26 stycznia 1910 na Wólce w pobliżu Mławy.

W młodości uczęszczał do gimnazjum im. Stanisława Wyspiańskiego w Mławie. W latach 1930 - 1934 studiował na Uniwersytecie Warszawskim matematykę (bez uzyskania dyplomu). Podczas studiów, za sprawą znajomości z profesorem Władysławem Witwickim (1878 – 1948) – rozpoczął studiowanie malarstwa i rysunku. Studia te rozwinęły jego zainteresowania sztukami plastycznymi, dając im podstawy teoretyczne.

W latach 1935 – 1936 pracował w pracowni filmowej „Rysfilm” w Warszawie jako rysownik animator. Od 1937 do wybuchu II wojny światowej pracował jako, grafik w Biurze Regionalnego Planu Zabudowy Okręgu Łódzkiego. Od 1946 związany był zawodowo ze Studiem Filmów Rysunkowych a następnie z Wytwórnią Filmów Oświatowych. Rozpoczął pracę jako animator a następnie od 1951 jako reżyser III kategorii samodzielnie realizował filmy. W styczniu 1967 otrzymał tytuł reżysera II kategorii, a w marcu 1975 reżysera I kategorii. Równocześnie z pracą w Wytwórni Filmów Oświatowych poświęca się drugiej pasji – malarstwu.

Po raz pierwszy swą twórczość zaprezentował na I Wystawie ZZPAP w Łodzi. Odtąd regularnie brał udział zarówno w wystawach zbiorowych jak i indywidualnych w kraju i za granicą. Jego obrazy znajdują się obecnie w zbiorach muzealnych i prywatnych w kraju i za granicą.

W 1971 otrzymał Honorową Odznakę Miasta Łodzi, a w 1979 uhonorowany został Nagrodą Miasta Łodzi za całokształt twórczości artystycznej w dziedzinie malarstwa.

Był członkiem Stowarzyszenia Filmu Naukowego i wiceprzewodniczącym Zarządu Sekcji Filmów Oświatowych przy Stowarzyszeniu Filmowców Polskich. Był również członkiem ZAiKS i ZPAP.

Zmarł 22 stycznia 1979 i pochowany został na cmentarzu rzymskokatolickim św. Józefa w Łodzi przy ul. Ogrodowej 39 (Starym Cmentarzu w Łodzi.

Twórczość malarska[edytuj | edytuj kod]

Styl[edytuj | edytuj kod]

Twórczość malarska Józefa Skrobińskiego łączona jest z tzw. łódzką szkołą realistów. Tworzyli ją m.in.: Wiesław Garboliński, Jerzy Krawczyk, Barbara Szajdzińska – Krawczyk, Benon Liberski i Leszek Rózga. Łódzka szkoła realistów była częścią szerszej inicjatywy artystycznej – Grupy Realistów. Inicjatorami Grupy Realistów byli Juliusz i Helena Krajewscy. Celem inicjatywy było stworzenie swoistej przeciwwagi w stosunku do sztuki abstrakcyjnej i podkreślenie znaczenia sztuki figuratywnej. Należy podkreślić, że pojęcie „łódzka szkoła realistów” nie oznaczało odrębnej grupy programowej czy też „szkoły malarskiej”. Była to grupa artystów wystawiających razem, zaś surowy klimat łódzkiej architektury będący tematem wielu wczesnych obrazów członków grupy spowodował, że malarstwo tych artystów, szczególnie w pierwszym okresie, wyraźnie wyróżniało się na tle innych malarzy realistów.

Z całej grupy – Józef Skrobiński pozostał do końca wierny realizmowi, choć i u niego wyróżniamy różne okresy twórczości, a nawet pojedyncze przykłady malarstwa abstrakcyjnego.

Pierwszą wystawą, w której uczestniczy Józef Skrobiński jest I Wystawa ZZPAP w roku 1945 (początkowo był to ZZPAP - Związek Zawodowy Polskich Artystów Plastyków, przekształcony w 1949 w ZPAP). Skrobiński regularnie bierze udział w Wystawach Malarzy Realistów począwszy od pierwszej wystawy w 1962 roku aż do XI wystawy – „W kręgu realizmu” realizowanych w warszawskiej Galerii Zachęta.

Tematyka[edytuj | edytuj kod]

Artysta używał różnych technik malarskich. Szerokiej publiczności znane są obrazy olejne i akwarele.

W przypadku akwarel artysta tworzył całe grupy obrazów w tej technice, których tematem były: Łódź i okolice, Ziemia Kłodzka, Gdańsk i okolice, Mazury, Kazimierz, Wólka, Sulejów, Wieluń, Bełchatów. Na uwagę zasługują również akwarele z byłej Jugosławii, Węgier i Bułgarii (Soczi). Zbiory akwarel związane z Gdańskiem i Ziemią Kłodzką znajdują się w zbiorach muzeów w Kłodzku (10 akwarel) i Gdańsku (65 akwarel). Cechą charakterystyczną akwarel Józefa Skrobińskiego są nasycone światło oraz żywe kolory niespotykane u innych akwarelistów.

Obrazy malowane techniką olejną ewoluowały jeśli chodzi o formę i tematykę przez ponad 30 lat twórczości artystycznej. Początkowo miały charakter typowo realistyczny, a faktura obrazu była gruba. Z czasem artysta zaczął stosować charakterystyczny dla siebie ciemny kontur. Oddzielną kategorię stanowią obrazy bezkonturowe, niejednokrotnie malowane płaszczyznami, o frywolnej, często humorystycznej tematyce. Prawdopodobnie obrazy z tej grupy stanowiły nawiązanie do doświadczeń reżyserskich w animacji.

Szerokiej publiczności najlepiej znane są pejzaże z Łodzi i okolic, będące często wizytówką twórczości Skrobińskiego. W łódzkim środowisku artystycznym Skrobiński nazywany był „łódzkim Utrillo”. Początkowo są to łódzkie weduty, tworzone z zachowaniem wierności detali, często malowane z dalszej perspektywy. Stopniowo artysta odchodzi od „typograficznych” pejzaży na rzecz widoków starych fabryk, zaułków czy uliczek. Obrazy te malowane są w sposób uproszczony, oszczędniej jeśli chodzi o szczegóły - artyście chodzi bowiem nie o wierne oddanie szczegółów ale o oddanie atmosfery łódzkich przedmieść i zaułków. Wydaje się, że obrazy te malowane są z pamięci, dominują spokojne często przygaszone i „brudne” barwy oddające klimat portretowanego miasta. Perspektywa tych obrazów również jest inna, niższa i bliższa.

Na przełomie lat 60-tych i 70-tych szerzej pojawia się tematyka związana z egzystencją człowieka i problematyką społeczną. Obrazy z tej grupy tematycznej są malowane z reguły na dużym formacie. Stylistycznie charakteryzują się nieco przygaszonymi barwami, charakterystycznym ciemnym konturem i często lekką deformacją (wydłużenie postaci i budynków).

Józef Skrobiński był również autorem kilku obrazów o tematyce czysto religijnej.

Najmniej ciekawą grupę obrazów stanowią prace malowane na oficjalne wystawy związane z: Ludowym Wojskiem Polskim, ruchem robotniczym, okupacją i martyrologią narodu polskiego, choć i w tej kategorii można znaleźć interesujące prace.

Wybrane wystawy[edytuj | edytuj kod]

Rok Wystawa Miejsce
1945 – 1978 Doroczne Wystawy Okręgowe ZZPAP i ZPAP Łódź
1946 II Salon Zimowy Radom
1952 II Ogólnopolska Wystawa Plastyki Warszawa
1953 III Ogólnopolska Wystawa Plastyki Warszawa
1958 Indywidualna Wystawa Malarstwa Łódź
Wystawa Malarstwa Członków ZPAP Łódź i Słupsk
1959 Indywidualna Wystawa Malarstwa Łódź
Wystawa „Ziemia łódzka w plastyce” Łódź
1960 Indywidualna Wystawa Malarstwa Łódź
1961 Wystawa Malarstwa „Polskie Dzieło Plastyczne w XV-lecie PRL” Warszawa
1962 I Festiwal Polskiego Malarstwa Współczesnego Szczecin
Martyrologia i Walka Narodu Polskiego 1939 – 1945 Lublin
Wystawa Prac 25 Malarzy Realistów Warszawa
Wystawa Malarstwa i Grafiki Okręgu łódzkiego ZPAP Warszawa
Pokonkursowa Wystawa pt. „Łódź w malarstwie” Łódź
1963 Wystawa pt. „Cztery konkursy” Łódź
Ogólnopolska wystawa „XV-lecie Ludowego Wojska Polskiego w Twórczości Plastycznej” Warszawa
IV Ogólnopolska Wystawa Marynistyczna Warszawa
1-Maja Wystawa Malarstwa, Grafiki, Rzeźby Łódź
Wystawa Prac 30 Malarzy Realistów Warszawa, Sopot
1964 Wystawa Pokonkursowa Konkursu Okręgu Łódzkiego ZPAP w Łodzi na obraz sztalugowy Łódź
II Festiwal Malarstwa Współczesnego Szczecin
Ogólnopolska Wystawa Marynistyczna Warszawa
1965 III Wystawa Prac 30 Malarzy Realistów Warszawa
Wystawa Malarstwa „20 lat PRL w Twórczości Plastycznej” Warszawa
Wystawa „XX – lecia Polski Ludowej w Plastyce” Łódź
Indywidualna Wystawa Akwarel Działoszyn
1966 IV Wystawa Prac Malarzy Realistów Warszawa
Ogólnopolska Wystawa pt. „Temat muzyczny w polskiej sztuce współczesnej” Bydgoszcz
Wystawa Współczesnego Malarstwa Polskiego Moskwa
Współczesne Malarstwo Polskie Bukareszt
1967 Indywidualna Wystawa Szkiców z Jugosławii Łódź, Zgierz, Aleksandrów
V Wystawa Prac Malarzy Realistów Warszawa
Wystawa pokonkursowa „Człowiek i praca w Polsce Ludowej” Warszawa
Wystawa Malarstwa i Grafiki poświęcona 50 rocznicy Rewolucji Październikowej Warszawa
1968 VI Wystawa Prac Malarzy Realistów Warszawa
1969 III Biennale Sztuki Państw Nadbałtyckich Rostock
„Człowiek i Praca w Polsce Ludowej” – rzeźba, malarstwo, grafika Warszawa
Temat muzyczny we współczesnym malarstwie i grafice krajów Europy Środkowej i Wschodniej Bydgoszcz, Toruń, Grudziądz
1970 V Jubileuszowy Festiwal Polskiego Malarstwa Współczesnego Szczecin
VIII Wystawa Prac Malarzy Realistów Warszawa
Wystawa Malarstwa Batalistycznego Okręgu Łódzkiego ZPAP Warszawa
1971 Wystawa Malarstwa Grupy Realistów Dania: Vallekilde, Roskole
Ogólnopolska wystawa malarstwa, rzeźby i grafiki „Portret człowieka” Warszawa
1972 IX Wystawa Prac Malarzy Realistów Warszawa
VI Festiwal Malarstwa Współczesnego Szczecin
Wystawa Malarstwa, Grafiki i Rzeźby Okręgu Łódzkiego ZPAP Lipsk
Ogólnopolska Wystawa Plastyki „Przeciw wojnie” Lublin
Ogólnopolska Wystawa Malarstwa „Kopernik – Kosmos” Toruń
Międzynarodowa Wystawa Malarstwa Koszyce
1973 Ogólnopolska Wystawa „30 lat Ludowego Wojska Polskiego w twórczości plastycznej” Warszawa
Wystawa malarstwa i grafiki z okazji 550-ej Rocznicy Nadania Praw Miejskich Łodzi Łódź
1974 Tendencje w Sztuce Łódzkiej – Panorama 30-lecia PRL Łódź, Ziemia łódzka, Warszawa
Współczesna Sztuka Polska Zaangażowana Politycznie i Społecznie Łódź
1975 Ogólnopolska Wystawa „Przeciw wojnie” Lublin
30 Rocznica Zwycięstwa nad Faszyzmem w Twórczości Plastycznej Warszawa, Budapeszt
1976 Pokonkursowa Wystawa Malarstwa „Pejzaż łódzki” Łódź
VI Festiwal Sztuk Pięknych Warszawa
Jubileuszowa Wystawa Malarstwa Łódź
Wystawa „W kręgu realizmu” Warszawa
1977 Indywidualna Wystawa Malarstwa i Rysunku Sieradz, Toruń
Pokonkursowa Wystawa Malarstwa „Pejzaż łódzki” Łódź
Ogólnopolska Wystawa „Tematy muzyczne w plastyce” Wrocław
1978 Ogólnopolska Wystawa na tematy wojskowe Warszawa
1979 Ogólnopolska Wystawa Malarstwa pt. „Dziecko w malarstwie” Warszawa
Wystawa „Łódzka Szkoła Realizmu” Londyn
1980 Dziecko – Kulisy zbrodni II Wojny Światowej Warszawa
Indywidualna Wystawa Malarstwa Łódź

Nagrody i wyróżnienia w dziedzinie malarstwa[edytuj | edytuj kod]

  • 1961 - Okręgowy Konkurs pt. „Łódź w malarstwie” – III nagroda
  • 1962 - Okręgowy Konkurs na obraz sztalugowy, Łódź - II nagroda
  • 1964 - Okręgowy Konkurs na obraz sztalugowy, Łódź - III nagroda
  • 1965
    • Okręgowy Konkurs na obraz sztalugowy i grafikę pt. „Człowiek współczesny”, Łódź - wyróżnienie
    • Ogólnopolska Wystawa pt. „20 lat PRL w Twórczości Plastycznej”, Warszawa - nagroda Ministra Kultury i Sztuki
  • 1967
    • Okręgowy Konkurs na obraz sztalugowy pt. „50 lat Wielkiej Socjalistycznej Rewolucji Październikowej”, Łódź - II nagroda, wyróżnienie
    • Ogólnopolski Konkurs pt. „Człowiek i praca w Polsce Ludowej”, Warszawa – wyróżnienie
  • 1969 - Ogólnopolski Konkurs pt. „Człowiek i praca w Polsce Ludowej”, Warszawa – wyróżnienie
  • 1971 - Okręgowy Konkurs na obraz, Łódź - wyróżnienie
  • 1975 - Ogólnopolska Wystawa Plastyki „Przeciw wojnie”, Lublin – nagroda w dziale malarstwa
  • 1976
    • Okręgowy Konkurs pt. „Pejzaż łódzki”, Łódź - II nagroda
    • VI Festiwal Sztuk Pięknych, Warszawa - nagroda w dziale malarstwa
  • 1977 - Okręgowy Konkurs pt. „Pejzaż łódzki”, Łódź - nagroda Prezydenta Miasta Łodzi, oraz wyróżnienie Muzeum Historii Miasta Łodzi
  • 1979
    • Nagroda Miasta Łodzi – za całokształt twórczości artystycznej w dziedzinie malarstwa
    • Ogólnopolska Wystawa „Dziecko w malarstwie” – wyróżnienie honorowe

Muzea i galerie, mające w zbiorach obrazy Józefa Skrobińskiego[edytuj | edytuj kod]

Twórczość filmowa[edytuj | edytuj kod]

Tematyka filmowa w większości obejmuje filmy oświatowe z zakresu: matematyki, fizyki i astronomii.

Filmy w dużej mierze oparte były na rysunkach, animacjach i trikach autorstwa Józefa Skrobińskiego. W niektórych przypadkach (film: Kwark – budowa materii. Jedna z hipotez) są to tematy związane z najnowszymi odkryciami współczesnej twórcom fizyki (hipoteza kwarków wysunięta w 1964 roku, film z 1970). Na uwagę zasługuje fakt, że w wielu filmach Józef Skrobiński umiejętnie łączył zagadnienia z nauk ścisłych z przykładami zastosowania jej w sztuce i ornamentyce (cykl filmów dydaktycznych o rzutach i symetrii). Z całej twórczości wyróżnia się film z 1959 roku – Magazyn osobliwy – novum w produkcji WFO (film rysunkowy), niebędący ani filmem naukowo dydaktycznym ani typowym filmem dla dzieci.

W dorobku reżysera są również pojedyncze filmy rysunkowe dla dzieci.

W opracowaniu „Historia Filmu Polskiego” przy okazji omawiana filmów oświatowych i dydaktycznych znajdują się liczne pozytywne odwołania do twórczości Józefa Skrobińskiego.

Udział w festiwalach[edytuj | edytuj kod]

Filmy reżyserowane lub realizowane przez Józefa Skrobińskiego prezentowane były na licznych festiwalach filmów naukowo – dydaktycznych w kraju i za granicą, jak np.:

  • XIV Międzynarodowy Festiwal Filmów Naukowo–Dydaktycznych; Padwa 1970 - "Kwark – budowa materii. Jedna z hipotez"
  • XI Międzynarodowy Przegląd Filmów Naukowo–Technicznych „Techfilm 73”; Pardubice 1973 - "Granice fantazji"
  • Międzynarodowy Festiwal Filmów Oświatowych i Dydaktycznych; Lazio 1974 - "Granice fantazji"
  • XVII Międzynarodowy Festiwal Filmów Naukowo–Dydaktycznych; Padwa 1973 - "Śladami myśli Kopernika"

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Filmografia Józefa Skrobińskiego[1][2][3][4]
Rok Tytuł filmu Wkład Skrobińskiego Realizacja
1976 Jeden , dwa, trzy - film prezentujący różne systemy zapisu liczb od czasów sumeryjskich aż po system dwójkowy, Reżyseria, Scenariusz Wytwórnia Filmów Oświatowych - WFO
1975 Pole i ładunki Tricki WFO
1974 W poszukiwaniu źródeł energii Realizacja, Scenariusz WFO
Energia jądrowa Realizacja, Scenariusz WFO
Energia Realizacja, Scenariusz WFO
1973 Śladami myśli Kopernika Realizacja, Scenariusz WFO
1972 Granice fantazji Reżyseria, Scenariusz, Komentarz WFO
1970 Zapalenie wysiękowe Reżyseria, Scenariusz WFO
Rakieta – środek napędowy statków kosmicznych Reżyseria, Scenariusz WFO
Materia i antymateria Reżyseria, Scenariusz WFO
Kwark – budowa materii. Jedna z hipotez Reżyseria, Scenariusz WFO
Cztery warianty wyprawy na księżyc Realizacja, Scenariusz WFO
1969 W kierunku księżyca Realizacja, Scenariusz WFO
Rzuty brył Reżyseria, Scenariusz WFO
Droga na Wenus Reżyseria, Scenariusz WFO
1968 Sonda V Reżyseria, Scenariusz, Zdjęcia WFO
Laser – światło XX wieku Animacja, Rysunki WFO
1967 Rzuty punktu Reżyseria, Scenariusz WFO
Rzuty odcinka Reżyseria, Scenariusz WFO
Rzuty figur płaskich Reżyseria, Scenariusz WFO
1966 Przesunięcie równoległe - film pokazuje również zastosowanie symetrii osiowej w sztuce, Reżyseria, Scenariusz WFO
Jednokładność Reżyseria, Scenariusz WFO
1965 Powódź w serialu Zaczarowany ołówek Realizacja Se-Ma-For
Symetria środkowa i obrót - film pokazuje również zastosowanie symetrii osiowej w ornamentyce i sztuce Reżyseria, Scenariusz, Zdjęcia WFO
Symetria osiowa - film pokazuje również zastosowanie symetrii osiowej w ornamentyce i sztuce Reżyseria, Scenariusz WFO
Pojęcie przekształcenia geometrycznego Reżyseria, Scenariusz WFO
1964 Spotkanie z kolorem Reżyseria, Scenariusz WFO
Półprzewodniki Reżyseria, Scenariusz WFO
Barwy w przyrodzie Reżyseria, Scenariusz WFO
1963 Zaloty - film rysunkowy Reżyseria, Scenariusz, Scenografia Se-Ma-For
Na jagody - film rysunkowy, adaptacja utworu Marii Konopnickiej Reżyseria WFO
1962 Śląska ballada - baśń filmowa, Reżyseria Se-Ma-For
Sztuczne planety i księżyce Reżyseria WFO
O ruchach planet i księżyców Reżyseria, Scenariusz WFO
1960 Romanse - dwie nowelki, których tematem przewodnim jest miłość Reżyseria, Scenariusz, Scenografia Se-Ma-For
Funkcje trygonometryczne Reżyseria, Scenariusz WFO
1959 Wędrówki atomów Reżyseria WFO
Polaryzacja światła Reżyseria, Scenariusz WFO
Dwójłomność kryształów i skręcanie płaszczyzny polaryzacji światła Reżyseria, Scenariusz WFO
Magazyn osobliwy - żartobliwy film o przywarach kobiecych, każdy z tematów skomentowany przez fraszkę J. Sztaudyngera Reżyseria, Scenariusz WFO
Grunwald – rok 1410. Zakon Krzyżacki napada na Polskę Tricki WFO
1958 Koniec czy początek Zdjęcia kombinowane Wytwórnia Filmów Dokumentalnych - WDF
Chłodnictwo absorbcyjne Reżyseria WFO
1957 Silnik elektryczny Reżyseria WFO
Chłodnictwo Reżyseria WFO
1955 Życie gwiazd Reżyseria WFO

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Katalogi Wytwórni Filmów Oświatowych w Łodzi od 1946 do 1985
  2. Katalog Filmów dla Dzieci i Młodzieży
  3. Historia Filmu Polskiego, pod redakcją prof. J. Toeplitza (tom: 3, 4, 5, 6)
  4. filmpolski.pl

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • „Historia Filmu Polskiego” pod redakcją Jerzego Toeplitza, (tom: 3, 4, 5, 6)
  • „Katalogi Wytwórni Filmów Oświatowych w Łodzi” od 1946 do 1985
  • „Katalog Filmów dla Dzieci i Młodzieży”
  • „Józef Skrobiński 1910 – 1979”, Biuro Wystaw Artystycznych w Łodzi, Związek Polskich Artystów Plastyków, styczeń – luty 1981, Ośrodek Propagandy Sztuki Łódź, park im. H. Sienkiewicza
  • „Józef Skrobiński”, Biuro Wystaw Artystycznych w Łodzi, Związek Polskich Artystów Plastyków, październik 1976, Wystawa Jubileuszowa.
  • „W kręgu realizmu: XI krajowa wystawa prac Grupy Realistów”, grudzień 1976-styczeń 1977, CBWA
  • „Katalogi z Wystaw Malarzy (Grupy) Realistów”. Wystawy: I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII, IX, X, XI. Lata: 1962 - 1977, CBWA
  • „Twórcy 1945 – 1980” – ZPAP, BWA w Łodzi, 1981
  • „ZZPAP i ZPAP w Łodzi – Katalogi Wystaw”:
(I Wystawa 1945, III Wystawa 1947, IV Wystawa 1948, V Wystawa 1949, IX Wystawa 1954, XII Wystawa 1957, XV-lecie ZPAP)
  • „Gdańsk w obrazach J. Skrobińskiego” – Spółdzielnia Wydawnictw Artystycznych i Użytkowych – „Poziom” w Łodzi, 1954
  • „Wystawa Krajobrazów Józefa Skrobińskiego" - CBWA, 1954
  • „Katalog Wystawy Zbiorowej Prac Malarskich: Eugeniusza Pisarka, Józefa Skrobińskiego, Jerzego Tyblewskiego - 1947”
  • „Wiadomości Archidiecezjalne Łódzkie” – lipiec – sierpień 1995, nr 7-8, (PL ISSN 0860-5289)
  • „Prace i Materiały Historyczne Archiwum Archidiecezjalnego w Łodzi i Muzeum Archidiecezji Łódzkiej” – tom VI, 2009 rok

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]