Se-ma-for

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Na mapach: 51°46′01,045″N 19°28′11,071″E/51,766957 19,469742

Studio Filmowe Semafor
Studio Małych Form Filmowych Se-ma-for
Se-ma-for Produkcja Filmowa
Data założenia 1947, 1999
Siedziba Łódź
Numer KRS 0000190640
Dyrektor Zbigniew Żmudzki
Branża filmowa
Produkty filmy animowane lalkowe i rysunkowe
brak współrzędnych
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Se-ma-for Produkcja Filmowa – powstała w grudniu 1999 roku polska wytwórnia filmowa z siedzibą w Łodzi, z założenia kontynuująca tradycję zlikwidowanego w tym samym roku państwowego Studia Filmowego Semafor. Zajmuje się głównie produkcją animowanych filmów lalkowych i rysunkowych dla dzieci i dla dorosłych.

Przez ponad 60 lat w Se-ma-forze powstało ponad 1400 filmów (w tym około 800 lalkowych), które zdobyły na całym świecie ponad 300 nagród i wyróżnień na czele z nagrodą Oscara za film Tango Zbigniewa Rybczyńskiego w roku 1983 i za Piotrusia i wilka Suzie Templeton 25 lat później.

Oprócz wielu reżyserów i animatorów, w różnych okresach istnienia Studia współpracowali z nim polscy artyści i twórcy różnych dziedzin sztuki: kompozytorzy – Krzysztof Penderecki, Krzysztof Komeda, Michał Urbaniak, Piotr Hertel, Janusz Hajdun, Marek Wilczyński, Jerzy Matuszkiewicz, Piotr Marczewski, Waldemar Kazanecki, Zofia Stanczewa, Andrzej Rokicki, Adam Walaciński, Jan Kanty Pawluśkiewicz, Wojciech Lemański; scenarzyści Sławomir Grabowski, Antoni Bańkowski, Adam Ochocki, Czesław Janczarski, Marek Nejman, Maria Kossakowska; scenografowie: Zbigniew Rychlicki, Adam Kilian, Karol Baraniecki, Edward Lutczyn, Eryk Lipiński.

Oprócz animacji w studio powstają inne gatunki – np. poetycki film dokumentalny Z głębokości wołam... zrealizowany na podstawie pamiętników dzieci z łódzkiego getta czy trzy filmy dokumentalne o światowym pionierze animacji lalkowej Władysławie Starewiczu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki – 1947–1960[edytuj | edytuj kod]

Początki Se-ma-fora sięgają roku 1947, kiedy to w prywatnym mieszkaniu w Łodzi przy ul. Radwańskiej plastyk Zenon Wasilewski przy pomocy przyjaciół – entuzjastów animacji zrealizował pierwszy lalkowy film animowany Za króla Krakusa. Premiera miała miejsce na jesieni 1947 r. W ten sposób powstało Studio Filmów Kukiełkowych "Filmu Polskiego".

Kolejnym etapem rozwoju Studia było utworzenie Oddziału Kukiełkowego w ramach łódzkiej Wytwórni Filmów Fabularnych. Jego siedzibą była najpierw piwnica pod halą zdjęciową a później hala pofabryczna. W styczniu 1950 r. został uruchomiony w WFF Oddział Filmów Rysunkowych.

W 1956 r. Oddział Filmów Kukiełkowych został przekształcony w samodzielne Studio Filmów Lalkowych z siedzibą w Tuszynie k. Łodzi.

Główni twórcy, którzy debiutowali w tym okresie, to Zenon Wasilewski, Włodzimierz Haupe, Halina Bielińska, Edward Sturlis, Jerzy Kotowski, Lidia Hornicka, Janina Hartwig.

W 1959 roku zrealizowali swoje pierwsze filmy Tadeusz Wilkosz (późniejszy twórca Colargola i Pik-Poka), Lucjan Dembiński (późniejszy główny realizator serialu z Misiem Uszatkiem) i Wacław Kondek.

Studio Małych Form Filmowych – 1960–1990[edytuj | edytuj kod]

W 1960 roku ówczesny dyrektor Ryszard Brudzyński wprowadził w życie szerokie plany realizacji w studio filmów krótkometrażowych, nie tylko animowanych. Proponował pracę młodym absolwentom łódzkiej Szkoły Filmowej, którzy mieli szansę na debiut. Zmieniono nazwę wytwórni na Studio Małych Form Filmowych Se-ma-for i rozpoczęły pracę łódzkie oddziały przy ulicy Pabianickiej i Bednarskiej. W tym samym roku powstają pierwsze filmy wycinankowe i rysunkowe.

W latach 60-tych debiutowali między innymi w animacji: Zofia Ołdak, Daniel Szczechura, Kazimierz Urbański, Alina Kotowska, Andrzej Piliczewski, Ryszard Brudzyński, Katarzyna Latałło, Zbigniew Czernelecki, Stefan Schabenbeck, Henryk Ryszka, Ludwik Kronic, Stanisław Lenartowicz

Debiuty w innych gatunkach (filmy aktorskie, eksperymentalne i dokumentalne): Roman Polański (film Ssaki), Jadwiga Kędzierzawska, Janusz Nasfeter, Janusz Morgenstern, Janusz Majewski, Andrzej Kondratiuk, Jerzy Antczak, Stefan Matyjaszkiewicz, Jerzy Passendorfer, Marek Nowicki, Piotr Andrejew, Andrzej Brzozowski, Janusz Kubik, Jan Laskowski, Wadim Berestowski, Władysław Ślesicki, Wojciech Marczewski.

W latach 60-tych rozpoczęto realizację seriali: lalkowy Miś Colargol, rysunkowy Zaczarowany ołówek czy aktorski, dla dorosłych Klub Profesora Tutki. Seriale dla dzieci powstawały także w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiatych: lalkowe Miś Uszatek, Trzy misie, Pingwin Pik-Pok, Muminki rysunkowe Kot Filemon i Przygód kilka wróbla Ćwirka, plastelinowe Plastelinki i aktorskie np. Przyjaciel wesołego diabła. Debiuty z lat siedemdziesiątych to przede wszystkim reżyserzy poszczególnych odcinków seriali: Marian Kiełbaszczak, Dariusz Zawilski, Teresa Puchowska-Sturlis, Krystyna Kulczycka, Eugeniusz Ignaciuk, Janusz Galewicz, Jadwiga Kudrzycka, Ryszard Szymczak, Jerzy Stępień, Wacław Fedak, Danuta Adamska - Strus, Eugeniusz Strus, Ireneusz Czesny.

Na początku lat siedemdziesiątych pojawili się w Se-ma-forze młodzi eksperymentatorzy: Józef Robakowski, Zbigniew Rybczyński, Ryszard Waśko, Władysław Wasilewski, Janusz Połom, Hieronim Neumann, Jerzy Kopczyński, Stanisław Śliskowski. Największe sukcesy festiwalowe odnosiły filmy Zbigniewa Rybczyńskiego Nowa książka i Tango – pierwszy Oscar dla studia. Debiutowali w studio przyszli fabularzyści i dokumentaliści: Krzysztof Nowak, Filip Bajon, Krzysztof Krauze, Leopold Rene Nowak.

Lata osiemdziesiąte to kolejny napływ twórców: Zbigniew Kotecki, Józef Piwkowski, Grzegorz Rogala, Andrzej Barański, Piotr Dumała, Jerzy Łukaszewicz, Andrzej Warchał, Marek Skrobecki, Krzysztof Rynkiewicz i animatorzy lalkowi Wojciech Gierłowski, Krzysztof Brzozowski i Adam Wyrwas[1].

Studio Filmowe Semafor – 1990–1999[edytuj | edytuj kod]

W roku 1990 ówczesny dyrektor Jacek Gwizdała doprowadził do zmiany nazwy studia na "Studio Filmowe Semafor". Wytwórnia miała odtąd realizować także duże filmy pełnometrażowe. Niestety plany te się nie udały. W polskiej animacji nastąpił zastój produkcyjny spowodowany wycofaniem się Telewizji Polskiej z realizacji seriali dla dzieci. Powstały też konkurencyjne studia prywatne.

W latach 90 przy realizacji programów telewizyjnych pracował późniejszy reżyser filmów fabularnych Piotr Trzaskalski.

W listopadzie roku 1999 Komitet Kinematografii podjął decyzję o likwidacji państwowego studia Semafor.

Se-ma-for Produkcja Filmowa – od grudnia 1999 roku[edytuj | edytuj kod]

W grudniu 1999 roku powstała spółka realizatorska założona przez Zbigniewa Żmudzkiego. Za zgodą przewodniczącego Komitetu Kinematografii przyjęła nazwę Se-ma-for Produkcja Filmowa. Zadaniem tego nowego studia było kontynuowanie tradycji państwowego studia a zwłaszcza realizacja filmów autorskich i animacji lalkowych.

Państwowy Se-ma-for znany był przede wszystkim jako pierwsza i jedyna w Polsce wytwórnia filmów lalkowych. W tej technice powstawały nie tylko seriale dla dzieci ale także filmy autorskie. Najsłynniejsze to Schody Stefana Schabenbecka, Worek Tadeusza Wilkosza, Kwartecik Edwarda Sturlisa, D.I.M Marka Skrobeckiego. W spółce Se-ma-for Produkcja Filmowa zrealizowano kilka filmów lalkowych: Ichthys Marka Skrobeckiego, Mokra bajeczka Wojciecha Gierłowskiego, Fantastyczny Sklep z kwiatami Pawła Partyki i Piotruś i wilk Suzie Templeton ze specjalnymi efektami Marka Skrobeckiego. Ten ostatni film, wyprodukowany w koprodukcji z brytyjskim studiem BreakThru Films, odnosi wielkie sukcesy na międzynarodowych festiwalach. Zdobył m.in. główną nagrodę i nagrodę publiczności na najważniejszym festiwalu animacji w Annecy we Francji, a także otrzymał Oscara w kategorii Najlepszy Krótkometrażowy Film Animowany.

W nowym Se-ma-forze debiutowali: Paweł Partyka (film Fantastyczny sklep z kwiatami); Balbina Bruszewska (Miasto płynie); Anna Błaszczyk (Caracas i Powrót); Daria Kopiec (Zuzanna); Anna Cywińska (Zgrzyt)[2].

Od czerwca roku 2008 studio ma nową siedzibę przy ul. Targowej 1/3 na terenie starej elektrociepłowni EC1 – w miejscu gdzie ma w przyszłości powstać nowe centrum Łodzi.

Fundacja Filmowa Se-ma-for[edytuj | edytuj kod]

W roku 2008 powstała Fundacja Filmowa Se-ma-for, której zadaniem jest wspieranie twórczości dla dzieci, realizacja filmów autorskich i debiutów oraz prowadzenie Muzeum Bajki, w którym gromadzone są lalki, dekoracje z filmów i sprzęt zdjęciowy. Fundacja posiada status Organizacji Pożytku Publicznego dzięki czemu może uzyskiwać dochody z 1% odpisów podatkowych z przeznaczeniem na cele statutowe. Fundacja jest organizatorem imprezy Se-ma-for Film Festival specjalizującej się w poklatkowej animacji lalkowej. Pierwszy festiwal odbył się we wrześniu 2010 r.

Dyrektorzy[edytuj | edytuj kod]

Laureaci Oscara[edytuj | edytuj kod]

Produkcje[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Filmy Studia Filmowego Se-ma-for.

Do najbardziej znanych i najważniejszych filmów zaliczają się:

Rodzinny szlak turystyczny „Łódź Bajkowa”[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Łódź Bajkowa.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Semafor 1947 – 1997, Antoni Bańkowski i Sławomir Grabowski, Łódź 1999 r. ISBN 83-910960-2-5
  2. 2,0 2,1 Se-Ma-For Produkcja Filmowa

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]