Józef Zając (cichociemny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Józef Zając
Józef Synek
Kolanko, Rozdzielacz, Zawór
porucznik porucznik
Data i miejsce urodzenia 10 marca 1902
Gorlice
Data i miejsce śmierci 9 października 1968
Londyn
Przebieg służby
Lata służby 1939–1944
Siły zbrojne Wojsko Polskie (II RP), Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie,Armia Krajowa
Jednostki 1 Pułk Strzelców Podhalańskich, 21 Dywizja Piechoty Górskiej, 3 Pułk Grenadierów Śląskich, 1 Dywizja Pancerna (PSZ), Batalion Kiliński, Batalion Rum
Stanowiska dowódca drużyny, zastępca dowódcy kompanii
Główne wojny i bitwy wojna polsko-bolszewicka,
II wojna światowa,
powstanie warszawskie
Odznaczenia
Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie)

Józef Zając pseud.: „Kolanko”, „Rozdzielacz”, „Zawór” (ur. 10 marca 1902 w Gorlicach, zm. 9 października 1968 w Londynie) – żołnierz Wojska Polskiego II RP, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, żołnierz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, oficer Armii Krajowej, porucznik piechoty, cichociemny.

Życiorys[edytuj]

Po ukończeniu gimnazjum w Nowym Sączu w 1918 roku kontynuował naukę w Szkole Handlowej w Krakowie. W 1919 roku ochotniczo wstąpił do Wojska Polskiego. Został przydzielony do 1 Pułku Strzelców Podhalańskich. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Z 1 kompanią sztabową Brygady Górskiej uczestniczył w wielu bitwach z bolszewikami, następnie w kompanii sztabowej 21 Dywizji Piechoty Górskiej uczestniczył w ofensywie sierpniowej 1920 roku od Łukowa aż po Wilno. Po demobilizacji w 1921 roku pracował w Muszynie, Nowym Sączu i Borysławiu. W latach 1924–1939 pracował jako rachmistrz w Wydziale Powiatowej Rachuby Starostwa w Kopyczyńcach.

We wrześniu 1939 roku został wyreklamowany przez starostę od służby. 18 września przekroczył polsko-rumuńską i w październiku dotarł do Francji, gdzie został przydzielony do Szkoły Podchorążych Piechoty w Camp de Coëtquidan. Od maja 1940 roku walczył w kampanii francuskiej jako dowódca drużyny w 2 kompanii 2 batalionu 3 Pułku Grenadierów Śląskich 1 Dywizji Grenadierów. 22 czerwca dostał się do niewoli niemieckiej. Do czerwca 1942 roku przebywał w niewoli, w tym m.in. w Stalagu I A bądź obozie jenieckim we Francji. Po ucieczce przedostał się do Wielkiej Brytanii we wrześniu 1942 roku, gdzie został przydzielony do 1 Pułku Rozpoznawczego 1 Dywizji Pancernej.

Zgłosił się do służby w kraju. Po konspiracyjnym przeszkoleniu w dywersji i broni pancernej został zaprzysiężony 15 grudnia 1943 roku w Oddziale VI Sztabu Naczelnego Wodza i przetransportowany do Głównej Bazy Przerzutowej w Brindisi we Włoszech. Zrzutu dokonano w nocy z 4 na 5 maja 1944 roku w ramach operacji „Weller 26” dowodzonej przez mjra naw. Józefa Gryglewicza (zrzut na placówkę „Szczur” położoną w okolicy wsi Wola Gałęzowska). Po aklimatyzacji dostał przydział do 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty, jednak przydział ten nie został zrealizowany.

W czasie powstania warszawskiego początkowo był w grupie ochotników próbujących zdobyć gmach PAST-y. 5 sierpnia został przydzielony do batalionu Kiliński na stanowisko zastępcy dowódcy 9 kompanii, a od 9 września walczył w batalionie szturmowym Rum. Po kapitulacji powstania przebywał w obozach niemieckich, m.in. w Oflagu X C, skąd został uwolniony 2 maja 1945 roku przez wojska brytyjskie. 11 maja 1945 roku zameldował się w Oddziale VI Sztabu Naczelnego Wodza w Londynie. Osiedlił się w Wielkiej Brytanii. Działał w Kole Cichociemnych w Londynie.

Był autorem wspomnień: Służba na odcinku opublikowanych w książce pt. Drogi cichociemnych... (wyd. I, II, III, Veritas, Londyn, 1954, 1961, 1972, Bellona, Warszawa, 1993, 2008).

Awanse[edytuj]

Odznaczenia[edytuj]

Życie rodzinne[edytuj]

Był synem Stanisława i Antoniny z domu Gawor. Był dwukrotnie żonaty, jego pierwszą żoną była Aniela z domu Pierogowska (1900–1992). Mieli dwoje dzieci: Zbigniewa (1927–2002) i Ewę (ur. w 1931 roku). Będąc na emigracji ożenił się powtórnie. Jego wnuki to b. poseł Ryszard Zając[1] syn Ewy oraz Adam Zając syn Zbigniewa.

Przypisy

  1. Dowód pokrewieństwa » Ryszard M. Zając, Ryszard M. Zając [dostęp 2016-01-14] (pol.).

Bibliografia[edytuj]