Język ful

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Fulfulde, Pulaar
Obszar Mauretania, Senegal, Mali, Burkina Faso, Niger, Nigeria, Kamerun, Gambia, Czad, Sierra Leone, Benin, Gwinea Bissau, Sudan, Republika Środkowoafrykańska, Wybrzeże Kości Słoniowej, Ghana, Togo
Liczba mówiących 10-16 milionów
Klasyfikacja genetyczna języki nigero-kongijskie
*języki atlantyckie
**język ful
Pismo/alfabet łacińskie
Kody języka
ISO 639-1 ff
ISO 639-2 ful
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Słownik {{{z języka}}}-polski, polsko-ful online

Język ful (zwany także: fula, fulani, fulfulde) jest językiem regionu Afryki Zachodniej, używanym przez ludy Fula od Senegalu po Kamerun i Sudan. Rozpada się na wiele dialektów. Klasyfikowany w obrębie grupy atlantyckiej języków nigero-kongijskich. Zapisywany najczęściej zmodyfikowanym alfabetem łacińskim w ortografii przyjętej w 1966 roku na konferencji UNESCO w Bamako. W niektórych rejonach Afryki do zapisu języka fula używa się także pisma arabskiego.

Ważniejsze dialekty[edytuj | edytuj kod]

Klasy nominalne i mutacja spółgłosek[edytuj | edytuj kod]

Język ful jest językiem o złożonym systemie sufiksalnych klas nominalnych, przy czym wyznacznikiem każdej klasy jest nie tylko odpowiedni sufiks, ale też odpowiednia alternacja spółgłosek tematycznych. Spółgłoski tematyczne ulegają permutacji w trzech stopniach według następującego schematu:

stopień szczelinowy stopień zwartowybuchowy stopień prenazalizacji
f p p
s ʃ ʃ
h k k
w b mb
r d nd
j , g ɲ, ŋg
ɣ g ŋg

Spółgłoski /l/, /t/, nosowe i glotalizowane nie ulegają permutacji.

Przykład:

stopień szczelinowy: rawan-du = "pies" (sufiks i stopień mutacji dla liczby pojedynczej)
stopień zwartowybuchowy: dawaa-di = "psy" (sufiks i stopień mutacji dla liczby mnogiej)
stopień prenazalizacji: ndawa-koy = "pieski" (sufiks i stopień mutacji dla zdrobnienia liczby mnogiej)

Permutacjom ulegają też formy czasowników, liczebników i przymiotników.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]