Togo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy państwa. Zobacz też: Góry Togo.
Republique togolaise
Republika Togijska
Flaga Togo
Godło Togo
Flaga Togo Godło Togo
Dewiza: (fr.) Travail, Liberté, Patrie
(Praca, Wolność, Ojczyzna)
Hymn: Salut à toi, pays de nos aïeux
(Chwała tobie, kraju naszych pradziadów)
Położenie Togo
Język urzędowy francuski
Stolica Lomé
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Faure Gnassingbé
Szef rządu premier
Kwesi Ahoomey-Zunu
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
124. na świecie
56 785 km²
~4,2%
Liczba ludności (2010)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
106. na świecie
5 837 017Green Arrow Up.svg
102,8 osób/km²
Jednostka monetarna frank CFA (XOF)
Niepodległość od Francja Francji
27 kwietnia 1960
Strefa czasowa UTC ±0
Kod ISO 3166 TG
Domena internetowa .tg
Kod samochodowy RT
Kod telefoniczny +228
Mapa Togo
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Togo w Wikipodróżach
Wikicytaty Republika Togijska w Wikicytatach
Wybrzeże Togo w 1885

Togo, Republika Togijska – państwo w zachodniej Afryce nad Zatoką Gwinejską. Graniczy z Ghaną, Beninem i Burkina Faso.

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Togo to republika. Według konstytucji z 1992 głową państwa jest prezydent, wybierany w głosowaniu powszechnym na 5 lat. Władza ustawodawcza należy do jednoizbowego Zgromadzenia Narodowego z wyborów powszechnych (81 deputowanych) o kadencji 5-letniej. Władzę wykonawczą sprawuje rząd z premierem na czele, powoływanym przez prezydenta spośród większości parlamentarnej. Od 1969 roku Togo rządził Związek Ludu Togo (RPT). Wybory z 1993 roku okazały się sukcesem partii opozycyjnych, najwięcej mandatów zdobył Komitet Działania na rzecz Odnowy (CAR). RTP zdobył jednak o jeden mandat mniej niż CAR i dzięki pomocy mniejszych partii zdołał utrzymać status partii rządzącej. Wybory z 1999 roku zostały zbojkotowane przez opozycję i w parlamencie zasiedli praktycznie jedynie reprezentanci RPT.[1]

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Podział administracyjny Togo.

Togo dzieli się na 5 regionów i stolicę, razem stanowi to 30 prefektur i jedną gminę. Stolicą Togo jest Lomé.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Geografia Togo.

Togo położone jest w zachodniej Afryce, nad Zatoką Gwinejską. Graniczy od wschodu z Beninem, od zachodu z Ghaną, a od północy z Burkina Faso. Większość powierzchni państwa zajmują góry i tereny wyżynne. Na południu kraju znajduje się aluwialna nizina nadbrzeżna stopniowo przechodząc na północy w wyżynę. Na południowo-zachodnim brzegu kraju przebiega pasmo Gór Togo (Atakora). Togo posiada piaszczyste wybrzeże z licznymi lagunami i mierzejami. Średnie temperatury miesięczne wahają się w granicach 23-32 °C.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Historia Togo.

Do 1918 Togo obejmowało także część obecnej Ghany i było kolonią niemiecką, która po pierwszej wojnie światowej została podzielona pomiędzy Wielką Brytanię i Francję. Po II wojnie światowej część brytyjska w wyniku referendum została przyłączona do Ghany. Mieszkający w części brytyjskiej Togijczycy, którzy nie zgodzili się przyjąć obywatelstwa ghanijskiego zostali wysiedleni do Togo, a ich majątki przejęte przez rząd Ghany. Część francuska jako autonomiczna republika weszła w skład Unii Francuskiej.

27 kwietnia 1960 roku Togo uzyskało niepodległość. W 1967 roku w wyniku bezkrwawego przewrotu władzę w Togo objął Gnassingbé Eyadema - jego rządy nie należały jednak do bezkrwawych. Zmarł 5 lutego 2005. Był najdłużej rządzącym dyktatorem w Afryce. Władzę w kraju przejął po nim jego syn Faure Gnassingbé.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Kraj jest słabo rozwinięty gospodarczo. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca — 446 dolarów amerykańskich (2004).

Podstawą gospodarki jest rolnictwo — wytwarza ok. 34% produktu krajowego brutto i zatrudnia ok. 69% zawodowo czynnych. Grunty orne zajmują 11,3% powierzchni kraju, większość zajęta pod uprawę roślin żywieniowych, głównie manioku, jamsu, ryżu, kukurydzy, sorga, na pn. — prosa. Na eksport uprawia się kawę, bawełnę oraz orzeszki ziemne, orzeszki karité, kakaowiec (dawniej gł. uprawa eksportowa). Hodowla trzody chlewnej na pd., bydła na pn. Hoduje się też owce i kozy. Połowy ryb w lagunach i na morzu.

Togo posiada jedne z największych na świecie złóż fosforytów (na pd. w Akoupamé i Hahotoé) — wydobycie 2,1 mln ton, 2000 (754 tysięcy t w przeliczeniu na czysty składnik). Eksploatuje się także wapienie, marmury, sól. Produkcja energii elektrycznej w elektrowniach wodnych. Przemysł wytwarza 20,4% produktu krajowego brutto, obejmuje głównie niewielkie zakłady spożywcze i włókiennicze oraz cementownie. Rzemieślnicy wyrabiają tkaniny, produktów z liści palmowych i słomy, garncarstwo.

Sieć komunikacyjna słabo rozwinięta. Linie kolejowe (dł. 568 km) głównie w pd. części kraju. 7,9 tys. km dróg kołowych, w tym 2,5 tys. km o utwardzonej nawierzchni głównie port morski i lotnisko w Lomé, port wywozu fosforytów — Kpemé.

Wywóz fosforytów (48% wartości eksportu — 1991), kawy (3,6%), kakao, bawełny do Holandii, Francji, Hiszpanii, USA. Import maszyn i środków transportu, żywności, tkanin bawełnianych, produktów naftowych z Chin Indii, Francji, Holandii, Niemiec oraz Wielkiej Brytanii.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

(2005)
Liczba ludności 5 681 519
Ludność według wieku
0 - 14 lat 43,2%
15 - 64 lat 54,2%
ponad 64 lata 2,6%
Wiek (mediana)
W całej populacji 17,78 lat
Mężczyzn 17,42 lat
Kobiet 18,14 lat
Przyrost naturalny 2,17%
Współczynnik urodzeń 33,48 urodzin/1000 mieszkańców
Współczynnik zgonów 11,8 zgonów/1000 mieszkańców
Współczynnik migracji 0,0 migrantów/1000 mieszkańców
Ludność według płci
przy narodzeniu 1,03 mężczyzn/kobiet
poniżej 15 lat 1,01 mężczyzn/kobiet
15 - 64 lat 0,96 mężczyzn/kobiet
powyżej 64 lat 0,70 mężczyzn/kobiet
Umieralność noworodków
W całej populacji 66,61 śmiertelnych/1000 żywych
płci męskiej 74,24 śmiertelnych/1000 żywych
płci żeńskiej 58,76 śmiertelnych/1000 żywych
Oczekiwana długość życia
W całej populacji 52,64 lat
Mężczyzn 50,64 lat
Kobiet 54,70 lat
Rozrodczość 4,61 urodzin/kobietę

Religia[edytuj | edytuj kod]

Dane na 2010 rok[2]:

Information icon.svg Osobny artykuł: Świadkowie Jehowy w Togo.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Dziedzictwem urastającym do symbolu Togo jest Koutammakou, ziemia ludu Batammariba z bardzo charakterystyczną architekturą wkomponowaną w półpustynny krajobraz. Są to gliniane domy z wieżami, zwane także pałacami (Takienta), choć sama nazwa może być myląca. Jest to jeden z najbiedniejszych regionów Togo, a warunki życia mieszkańców tych pałaców nie charakteryzują się luksusem.

W 2004 roku Koutammakou znalazło się na liście dziedzictwa kulturowego UNESCO.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy w historii Togo medal na igrzyskach olimpijskich zdobył w Pekinie w 2008 roku Benjamin Boukpeti, reprezentant tego kraju w kajakarstwie górskim, który w slalomie kategorii K-1 zajął 3 miejsce. Reprezentacja Togo w piłce nożnej awansowała do Mistrzostw Świata w Niemczech w 2006, które ukończyła na ostatnim miejscu w grupie G.

Źródło: http://whc.unesco.org/en/list/1140

Święta państwowe
Data Polska nazwa Oryginalna nazwa
1 stycznia Nowy Rok
27 kwietnia Święto Niepodległości Indépendance

Przypisy

  1. "Systemy polityczne współczesnego świata", Andrzej Antoszewski, Ryszard Herbut, wyd. ARCHE Gdańsk 2004
  2. Togo – Religions. Joshua Project. [dostęp 2013-07-24].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons