Jan Henryk Rosen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan Henryk Rosen
Jan Henryk Rosen.jpg
Data i miejsce urodzenia 25 lutego 1891, Warszawa
Data i miejsce śmierci 22 sierpnia 1982, Arlington, Stany Zjednoczone
Narodowość polska
Dziedzina sztuki malarstwo
Ważne dzieła polichromia z 1937r. w kościele w Lesku w Bieszczadach: sceny Uciszenia burzy, Hołd Matce Bożej oraz Herby rodów leskich
polichromie w katedrze ormiańskiej we Lwowie,
mozaika Chrystus Pantokrator w katolickim Narodowym Sanktuarium Niepokalanego Poczęcia w Waszyngtonie
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941) Złoty Wawrzyn Akademicki Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wojenny 1914-1918 (Francja) Military Medal (Wielka Brytania)

Jan Henryk (de) Rosen (ur. 25 lutego 1891 w Warszawie, zm. 22 sierpnia 1982 w Arlington w Stanach Zjednoczonych) – polski malarz.

Życiorys[edytuj]

Jan Henryk Rosen był synem malarza batalisty Jana Rosena (który był jego pierwszym nauczycielem rysunku i malarstwa) i Wandy z domu Hantke (córki Bernarda). Obie rodziny wywodziły się kręgów oświeconych Żydów, ochrzczonych w wyznaniu ewangelicko-reformowanym. Sam malarz później przeszedł na katolicyzm. Od trzeciego roku życia mieszkał w Paryżu z siostrami Marią i Zofią (1897–1975) – późniejszą rzeźbiarką.

Miał rozlegle zainteresowania. Studiował w Szwajcarii, Monachium, zaś od 1914 w Paryżu, gdzie zastał go wybuch I wojny światowej. W czasie I wojny światowej z 11 pułkiem kirasjerów walczył pod Ypres i nad Sommą, a w 1917 wstąpił do tworzącej się armii polskiej, współorganizował ją (polski korpus generała Hallera), zostając potem doradcą wojskowym przy Lidze Narodów w Genewie.

Do Polski wrócił w 1921 i po krótkim pobycie w koszarach w Brodach zaczął pracować w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Równocześnie uczęszczał do Miejskiej Szkoły Sztuk Zdobniczych i Malarstwa. W tym samym roku zadebiutował w Zachęcie, biorąc udział w zbiorowej wystawie „Grupy 12”.

W 1925 również w Zachęcie zaprezentował publiczności dwanaście obrazów, zainspirowanych scenami ze Złotej Legendy Jakuba de Voragine. Nieprzeciętny talent młodego artysty w dziedzinie sztuki sakralnej zwrócił uwagę abpa Józefa Teodorowicza, zwierzchnika archidiecezji ormiańskokatolickiej we Lwowie w okresie, kiedy trwała restauracja zabytkowej świątyni. Jan Henryk Rosen otrzymał zamówienie na wykonanie malarskiej dekoracji wnętrza katedry ormiańskiej we Lwowie, które zakończył w 1929.

W latach trzydziestych był profesorem Politechniki Lwowskiej.

W I połowie lat 30. XX wieku wykonał m.in. polichromię kaplicy na Kahlenbergu pod Wiedniem i namalował w Castel Gandolfo na życzenie papieża Piusa XI dwie kompozycje o tematyce polskiej (ksiądz Augustyn Kordecki broniący Jasnej Góry w 1665 i ksiądz Ignacy Skorupka na czele żołnierzy polskich przeciw Armii Czerwonej w 1920).

W 1935 przyjechał do Podkowy Leśnej, gdzie w prezbiterium miejscowego kościoła wykonał malowidło ścienne przedstawiające patrona kościoła, św. Krzysztofa i cztery kartony do witraży z wyobrażeniem świętych: Jana, Mikołaja, Juliana i Rafaela-Archanioła. Witraże wykonał w Krakowie zakład Żeleńskich.

W 1936 Jan Henryk Rosen pomalował kaplicę Seminarium Duchownego w Przemyślu i kościół parafialny pw. Św. Marcina w Krościenku Wyżnym koło Krosna.

W 1937 wyjechał do Stanów Zjednoczonych na zaproszenie ambasadora RP, hr. Jerzego Potockiego, by w sali recepcyjnej ambasady malować obraz „Sobieski pod Wiedniem”. Pozostał w Stanach Zjednoczonych na stałe. Wykonywał witraże, mozaiki, polichromie i malował obrazy.

Dwa lata przed śmiercią namalował dla papieża Jana Pawła II obraz przedstawiający św. Stanisława biskupa.

Zmarł w Arlington koło Waszyngtonu.

Odznaczenia[edytuj]

Był kawalerem Krzyża Orderu Virtuti Militari, Krzyża Komandorskiego Orderu Odrodzenia Polski (20 stycznia 1977)[1], Krzyża Walecznych, francuskiej Legii Honorowej i Croix de Guerre oraz brytyjskiego Military Medal for Bravery in the Field.

5 listopada 1938 na wniosek Polskiej Akademii Literatury „za wybitne zasługi dla polskiej sztuki w ogóle” został odznaczony Złotym Wawrzynem Akademickim[2].

Niektóre prace[edytuj]

Witraż we Lwowie wykonany przez Jana Henryka Rosena.
  • malowidła ścienne w katedrze ormiańskiej we Lwowie (fotografie katedry ormiańskiej, szczegóły na stronie Fundacji Kultury i Dziedzictwa Ormian Polskich)
  • freski w baptysterium kościoła św. Marii Magdaleny we Lwowie (zniszczone po zamianie baptysterium na toalety w czasach przynależności Lwowa do ZSRR)
  • freski w kościele ss. Karmelitanek we Lwowie
  • freski w kaplicy pałacu arcybiskupów łacińskich we Lwowie
  • freski w kaplicy Seminarium Duchownego w Przemyślu
  • fresk św. Krzysztofa i witraże św. Jana Nepomucena, Mikołaja, Rafała Archanioła i Juliana Miłosiernego w kościele św. Krzysztofa w Podkowie Leśnej
  • polichromia kaplicy Jana Sobieskiego przy kościele Św. Józefa na wzgórzu Kahlenberg w Wiedniu (1930)
  • polichromia w kościele Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Załużu[3]
  • Obrona Częstochowy i Cud nad Wisłą, malowidła w kaplicy letniej rezydencji papieskiej w Castel Gandolfo (1934)
  • malowidła w katedrze anglikańskiej w Waszyngtonie
  • mozaika w katedrze w Saint Louis
  • freski w anglikańskiej katedrze w San Francisco (Grace Cathedral) (strona katedry poświęcona Rosenowi)
  • mozaika Chrystus Pantokrator (największe tego typu na świecie przedstawienie Chrystusa) w katolickim Narodowym Sanktuarium Niepokalanego Poczęcia w Waszyngtonie (artykuł o Sanktuarium po polsku, kolorowe zdjęcie mozaiki
  • mozaiki w katolickiej katedrze św. Mateusza w Waszyngtonie (nad wejściem, w kaplicy Najświętszego Sakramentu (za tabernakulum), dwie mozaiki w kaplicy chrzcielnej (strona katedry o kaplicy Najświętszego Sakramentu i baptysterium – kaplicy chrzcielnej)
  • malowidło przedstawiające św. Józefa z Kupertynu w refektarzu klasztoru św. Józefa z Kupertynu w Ellicott City, niedaleko Waszyngtonu
  • malowidło przedstawiające św. Franciszka z Asyżu błogosławiącego św. Antoniego Padewskiego w klasztorze św. Antoniego – Prowincjałacie Franciszkanów w Ellicott City
  • malowidła przedstawiające Chrystusa Króla, Matkę Bożą Królową Zakonu Serafickiego, stygmatyzację św. Franciszka z Asyżu, św. Bonawenturę, św. Jana Chrzciciela oraz nawrócenie Szawła – św. Pawła Apostoła w kaplicy radiowego ośrodka Godziny Różańcowej Ojca Justyna (Father Justin Rosary Hour) w Athol Springs koło Buffalo
  • malowidło na płótnie pt. „The Divine Healer” wykonane w 1941 dla nieistniejącego już Wesley Memorial Hospital, obecnie znajdujące się na parterze holu głównego (wejście od East Erie Street) szpitala Northwestern Memorial Hospital w centrum Chicago. (Na skutek przebudowy holu w 2013 roku obraz został usunięty).
  • W lipcu 2014 podczas prac remontowych w klasztorze o.o. Bernardynów w Radecznicy został odnaleziony zamurowany w ścianie obraz św Antoniego namalowany w 1924 roku, ukryty w 1939. Obraz zostanie wystawiony na widok publiczny 26 grudnia 2014 w radecznickim klasztorze[potrzebny przypis].

Polichromie Rosena w katedrze ormiańskiej[edytuj]

Przypisy

  1. Komunikat o nadaniu Orderu Odrodzenia Polski. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 27, nr 4 z 31 grudnia 1977. 
  2. M.P. z 1938 r. Nr 258, poz. 606 dz. 5.
  3. Ewa Śnieżyńska-Stolot, Franciszek Stolot: Katalog zabytków sztuki w Polsce. T. I: Województwo krośnieńskie (zeszyt 2: Lesko, Sanok, Ustrzyki Dolne i okolice). Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 1982, s. 157. ISBN 83-221-0158-9.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]