Janusz Tazbir

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Janusz Tazbir
Ilustracja
Profesor Janusz Tazbir w 2009 r.
Data i miejsce urodzenia

5 sierpnia 1927
Kałuszyn

Data i miejsce śmierci

3 maja 2016[1]
Warszawa

Zawód, zajęcie

historyk

Tytuł naukowy

profesor

Alma Mater

Uniwersytet Warszawski

Uczelnia

Polska Akademia Nauk

Stanowisko

dyrektor Instytutu Historii PAN (1983–1990)

Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Medal Komisji Edukacji Narodowej Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Medal Puszkina (Federacja Rosyjska)
Nagrobek Janusza Tazbira. (autor: arch. Tomasz Skorupa)

Janusz Tazbir (ur. 5 sierpnia 1927 w Kałuszynie, zm. 3 maja 2016 w Warszawie) – polski historyk, profesor nauk humanistycznych, badacz dziejów kultury staropolskiej oraz reformacji i kontrreformacji w Polsce, członek Polskiej Akademii Nauk.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ukończył VII Liceum Ogólnokształcące im. Juliusza Słowackiego w Warszawie, następnie studiował historię na Uniwersytecie Warszawskim. Magisterium uzyskał w Instytucie Historii UW w 1950[2]. Tam też uzyskał w 1954 stopień doktorski (kandydat nauk historycznych) na podstawie rozprawy napisanej pod kierunkiem Władysława Tomkiewicza. Habilitował się w 1960 w Instytucie Historii Polskiej Akademii Nauk. Profesorem nadzwyczajnym został w 1966[2], a profesorem zwyczajnym w 1973. Pracownik IH PAN w latach 1953–1997 (zastępca dyrektora 1968–1983, dyrektor 1983–1990). Wiceprezes PAN w latach 1999–2003. Był członkiem PAN: korespondentem od 1983, rzeczywistym od 1989. Był członkiem czynnym Polskiej Akademii Umiejętności[2] i członkiem Komitetu Nauk Historycznych Polskiej Akademii Nauk[2][3]. Jako członek Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN od 1996 r., czyli od początku jej istnienia, był współodpowiedzialny m.in. za wszystkie uchwały ortograficzne Rady.

W 1965 został redaktorem naczelnym rocznika „Odrodzenie i Reformacja w Polsce”. W latach 1986–1989 był członkiem Ogólnopolskiego Komitetu Grunwaldzkiego. Był przewodniczącym rady naukowej Polskiego Słownika Biograficznego. Przez wiele lat pełnił funkcję przewodniczącego Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów[2]. Był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich oraz prestiżowych gremiów naukowych m.in. Nagrody Naukowej KLIO (członek jury od 1996). Przewodniczył kapitule Konkursu o Nagrodę i Medal Zygmunta Glogera, od 1984 prowadzonego przez Społeczne Stowarzyszenie Prasoznawcze „Stopka” z Łomży. Jego żoną była historyk Julia Tazbir.

Janusz Tazbir został pochowany na Cmentarzu Komunalnym Północnym w Warszawie (kwatera W-VII-8-4-9)[4].

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Święci grzesznicy i kacerze, Wiedza Powszechna (1959)
  • Piotr Skarga. Szermierz kontrreformacji (1962)
  • Historia Kościoła katolickiego w Polsce (1460–1795) (1966)
  • Państwo bez stosów. Szkice z dziejów tolerancji w Polsce w XVI i XVII w., Wydawnictwo Iskry (1967)
  • Arianie i katolicy (1971)
  • Rzeczpospolita szlachecka wobec wielkich odkryć, tom 249 serii wydawniczej Omega (1973)
  • Kultura szlachecka w Polsce (1978)
  • Spotkania z historią (1979)
  • Tradycje tolerancji religijnej w Polsce (1980)
  • Świat panów Pasków (1986)
  • Kultura polskiego baroku (1986)
  • Od Haura do Isaury – szkice o literaturze (1989)
  • Protokoły mędrców Syjonu. Autentyk czy falsyfikat (1992, 1996 (czes.), 2003, 2004)
  • Okrucieństwo w nowożytnej Europie (1993)
  • Reformacja, kontrreformacja, tolerancja (1997)
  • Polska na zakrętach dziejów (1997)
  • W pogoni za Europą (1998)
  • Pożegnanie z XX wiekiem, Wydawnictwo Iskry (1999)
  • Silva Rerum Historicarum (2002)
  • Polska. Losy państwa i narodu do 1939 roku (współautor), Wydawnictwo Iskry (2003)
  • Łyżka dziegciu w ekumenicznym miodzie (2004)
  • Polacy na Kremlu i inne historyje, Wydawnictwo Iskry (2005)
  • Długi romans z muzą Klio, Wydawnictwo Iskry (2007)
  • W co wierzymy? (2007, jeden ze współautorów)
  • Czego się boimy? (2008, jeden ze współautorów)
  • Co kochamy? (2009, jeden ze współautorów)
  • Prawda i fałsz. O polskiej chwale i wstydzie (2010, jeden ze współautorów)
  • Pokuszenie historyczne. Ze świata szabel i kontuszy (2011)
  • Od sasa do lasa, Wydawnictwo Iskry (2011)[5][6][7]

Odznaczenia, nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Nie żyje prof. Janusz Tazbir. Wybitny historyk miał 88 lat, Onet.pl, 5 maja 2016 [dostęp 2016-05-05] [zarchiwizowane z adresu 2016-05-06] (pol.).
  2. a b c d e Prof. zw. dr hab. cz Janusz Tazbir, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2006-04-07].
  3. Skład. www.knh.pan.pl. [dostęp 2015-10-23].
  4. Wyszukiwarka cmentarna --- Warszawskie cmentarze, cmentarzekomunalne.com.pl [dostęp 2020-02-27].
  5. Janusz Tazbir. Culture.pl. [dostęp 2016-05-05].
  6. Tazbir, Janusz (1927- ). Katalog Biblioteki Narodowej. [dostęp 2016-05-05].
  7. Janusz Tazbir: Bibliografia w LitDok Europa Środkowo-Wschodnia / Instytut Herdera w Marburgu
  8. M.P. z 1999 r. nr 14, poz. 183 „w uznaniu wybitnych zasług dla rozwoju nauki polskiej”.
  9. a b c d Tazbir, Janusz, PAN [dostęp 2012-08-05] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-05].
  10. Medale i wyróżnienia dla ludzi książki, wydawca.com.pl, 8 września 2008 [dostęp 2011-09-03] [zarchiwizowane z adresu 2014-09-12].
  11. MKiDN - Medal Zasłużony Kulturze - Gloria Artis [dostęp 2020-02-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-01] (pol.).
  12. Doktorzy Honoris Causa. [w:] Uniwersytet Opolski [on-line]. uni.opole.pl. [dostęp 2014-11-14].
  13. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Dotychczasowi laureaci nagrody im. Hugona Steinhausa (archiwum), pfun.pan.pl [dostęp 2021-12-18].
  14. Указ Президента Российской Федерации от 29 сентября 2001 года № 1163 «О награждении государственными наградами Российской Федерации граждан Республики Польша» [dostęp 2024-02-05]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • A. Karpiński, E. Opaliński, Bibliografia publikacji Janusza Tazbira za lata 1949–1986 [w:] Kultura polska a kultura europejska. Prace ofiarowane Januszowi Tazbirowi w sześćdziesiątą rocznicę urodzin, red. M. Bogucka, J. Kowecki, Warszawa 1987, s. 5–52.
  • A. Karpiński, E. Opaliński, Bibliografia publikacji Janusza Tazbira 1987–czerwiec 1997 [w:] Kultura staropolska – kultura europejska. Prace ofiarowane Januszowi Tazbirowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, red. W. Kriegseisen, Warszawa 1997, s. 8–18.
  • Bibliografia de Janusz Tazbir, „Estudios Latinoamericanos” 13 (1990), s. 51–58
  • Janusz Tazbir, Długi romans z muzą Klio, Warszawa 2007.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]