Kościół św. Jana Chrzciciela w Janowie Podlaskim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół św. Jana Chrzciciela
kaplica dojazdowa (nieczynna)
rejestr zabytków
Distinctive emblem for cultural property.svg A/78 z 21.11.1966
Ilustracja
Widok ogólny
Państwo  Polska
Miejscowość Janów Podlaski
Wyznanie katolicyzm
Kościół Kościół łaciński
Wezwanie św. Jan Chrzciciel
Położenie na mapie gminy Janów Podlaski
Mapa lokalizacyjna gminy Janów Podlaski
Kościół św. Jana Chrzciciela
Kościół św. Jana Chrzciciela
Położenie na mapie powiatu bialskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bialskiego
Kościół św. Jana Chrzciciela
Kościół św. Jana Chrzciciela
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Kościół św. Jana Chrzciciela
Kościół św. Jana Chrzciciela
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Jana Chrzciciela
Kościół św. Jana Chrzciciela
Ziemia52°11′50,3″N 23°12′38,0″E/52,197306 23,210556
Dzwonnica
Grób żołnierzy polskich z 1920

Kościół św. Jana Chrzciciela – nieczynny kościół rzymskokatolicki w Janowie Podlaskim, pierwotnie należący do dominikanów. W latach 1867-1874 była to cerkiew unicka, zaś od 1875 do 1915 - prawosławna.

Historia[edytuj]

Kościół do 1867[edytuj]

Pierwszy kościół na miejscu obecnie istniejącej świątyni został ufundowany około 1465 przez biskupa Jana Łosowicza. Na początku XVII w. obiekt ten przejęli, krótko po przybyciu do Janowa Podlaskiego, dominikanie. W 1667 świątynia uległa całkowitemu zniszczeniu w pożarze. Nowy kościół został wzniesiony w latach 1790-1801; według innej wersji dokonano wówczas jedynie odbudowy i rozbudowy zniszczonego wcześniej obiektu sakralnego. W 1841 i 1853 budynek był remontowany i ponownie powiększany, a do wnętrza wstawiono dwa ołtarze boczne[1]. Teren otaczający kościół służył jako cmentarz[2].

Cerkiew[edytuj]

W 1867 władze rosyjskie nakazały przekazanie kościoła unitom i jego adaptację na potrzeby obrządku wschodniego. Janowska parafia unicka korzystała do tej pory z drewnianej cerkwi wzniesionej w 1793 na miejscu starszej świątyni zbudowanej w 1500 jako prawosławna[1]. Wskutek likwidacji unickiej diecezji chełmskiej cerkiew unicka w Janowie została przemianowana na prawosławną. Po tym wydarzeniu częściowo przebudowano obiekt w stylu bizantyjsko-rosyjskim, a przed wejściem na teren świątyni wzniesiono bramę-dzwonnicę. Cerkiew prawosławna istniała w dawnym kościele do 1915, gdy po wyjeździe Rosjan z Janowa Podlaskiego i wkroczeniu do miasta wojsk niemieckich w budynku urządzono szpital polowy, a następnie magazyn zboża[1].

Kościół po 1918[edytuj]

W 1918 obiekt został zrewindykowany na rzecz Kościoła rzymskokatolickiego[1]. Po wojnie polsko-bolszewickiej w sąsiedztwie kościoła, na terenie nieistniejącego już cmentarza, pochowano polskich żołnierzy poległych pod Cieleśnicą[2]. W okresie międzywojennym w kościele odbywały się, obok łacińskich, także nabożeństwa neounickie[3].

W latach 2000 i 2005 obiekt był remontowany[1]. Obecnie pozostaje nieczynny[4], ze statusem kaplicy dojazdowej parafii Trójcy Świętej w Janowie Podlaskim[5].

Architektura[edytuj]

Kościół wzniesiony został na planie prostokąta z cegły w stylu klasycystycznym. Jest orientowany i częściowo podpiwniczony, z kryptami. Okna świątyni zamknięte są półkoliście; te w prezbiterium są mniejsze od tych w nawie. Fasadę obiektu zdobi dwukolumnowy portyk toskański oraz trójlistny szczyt. Dach kościoła jest dwuspadowy[1]. Brama-dzwonnica, zbudowana w czasie przebudowy obiektu na prawosławną cerkiew, jest również ceglana i otynkowana, z dolną kondygnacją na planie prostokąta i górną kwadratową. Na fasadzie dzwonnicy widoczna jest płycina z fryzem kostkowym. Całość wieńczy dach hełmowy z krzyżem[1].

Przypisy

  1. a b c d e f g red. K. Kolendo-Korczakowa, A. Oleńska, M. Zgliński: Katalog zabytków sztuki w Polsce. Województwo lubelskie powiat Biała Podlaska. Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 2006.
  2. a b J. Maraśkiewicz, Zabytkowe cmentarze i mogiły w Polsce. Województwo bialskopodlaskie, Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, Warszawa 1995, ​ISBN 83-85548-40-8​, s. 38.
  3. Inwentarz fundi instructi (wyposażenia) parafii obrządku wschodniosłowiańskiego Bubel Stary w Pawłowie Starym
  4. Koncert Akademickiego Chóru Zgoda z Brześcia w Janowie Podlaskim
  5. Parafia Trójcy Świętej