Kościół św. Michała Archanioła w Witulinie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół św. Michała Archanioła
Distinctive emblem for cultural property.svg A/69 z dnia 24.11.1966
kościół parafialny
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Witulin
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Michała Archanioła w Witulinie
Wezwanie św. Michała Archanioła
Położenie na mapie gminy Leśna Podlaska
Mapa lokalizacyjna gminy Leśna Podlaska
Kościół św. Michała Archanioła
Kościół św. Michała Archanioła
Położenie na mapie powiatu bialskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bialskiego
Kościół św. Michała Archanioła
Kościół św. Michała Archanioła
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Kościół św. Michała Archanioła
Kościół św. Michała Archanioła
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Michała Archanioła
Kościół św. Michała Archanioła
Ziemia52°06′14,0″N 23°04′28,6″E/52,103889 23,074611

Kościół św. Michała Archanioła – zabytkowy rzymskokatolicki kościół w Witulinie, dawna cerkiew unicka, a następnie prawosławna. Od roku 1928 pełni rolę kościoła parafialnego parafii św. Michała Archanioła.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza cerkiew w Witulinie powstała w 1573. Po podpisaniu aktu unii brzeskiej razem z całą prawosławną eparchią chełmską przeszła do Kościoła unickiego. W 1648 została obrabowana przez oddział kozacki[1].

W 1666 Krzysztof Piekarski zbudował kolejną unicką świątynię w Witulinie. W 1741 na jej miejscu zbudowana została trzecia cerkiew, którą w ramach likwidacji unickiej diecezji chełmskiej przymusowo zamieniono na świątynię prawosławną[1]. Po wydaniu ukazu tolerancyjnego w 1905 niemal wszyscy miejscowi wierni przyjęli katolicyzm w obrządku łacińskim, jednak starania o przekazanie im cerkwi i jej adaptację na kościół zostały odrzucone przez konsystorz prawosławnej eparchii chełmskiej[2]. Na własność Kościoła katolickiego obiekt został zrewindykowany w 1919. W latach 40. XX wieku został po raz pierwszy odremontowany, następnie w latach 1970-1972 - oszalony, zaś od 1996 do 1998 przeszedł generalną renowację[1].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Dawna cerkiew w Witulinie jest budowlą drewnianą, jednonawową i orientowaną, o konstrukcji wieńcowej. Od remontu w latach 40. XX wieku położona jest na ceglanej podmurówce. Jedyna nawa świątyni wzniesiona została na planie prostokąta, również na planie prostokąta zbudowano pomieszczenie ołtarzowe, do którego przylegają zakrystia i składzik. Wejście do budynku prowadzi przez prostokątny przedsionek[1]. Od zachodu obiekt posiada jedną wieżyczkę z sygnaturką. Kościół kryty jest dwuspadowym blaszanym dachem, od zachodu znajduje się w nim chór muzyczny. Wszystkie okna w budynku są prostokątne[1].

W obiekcie znajdują się obrazy z czasów unickich: XVIII-wieczne barokowe Ukrzyżowanie (przemalowane) i wizerunek Michała Archanioła z tego samego okresu, jak również prawosławna ikona Chrystusa Pantokratora z przełomu XIX i XX wieku[1]. Ołtarze boczne w kościele są nowe, zostały do niego wstawione po II wojni światowej. Znajdują się w nich wizerunki św. Antoniego Padewskiego i Michała Archanioła. Z 1919 pochodzą natomiast organy, zakupione z klasztoru w Leśnej Podlaskiej. Znacznie starsze są rzeźby - główki aniołów, prawdopodobnie wykonane w XVIII wieku. Z przełomu XIX i XX wieku pochodzi monstrancja w stylu neorokokowym. Neobarokowy jest również krzyż ołtarzowy, powstały w końcu XIX w. Na przełomie XIX i XX wieku powstały eklektyczne lichtarze. Po 1917 wykonano dla kościoła kielich zdobiony motywem winnej latorośli[1].

Dzwonnica kościelna jest budowlą wolno stojącą, o konstrukcji słupowo-ramowej, szalowaną, na planie kwadratu, krytą czterospadowym blaszanym dachem[1].

Związani ze świątynią[edytuj | edytuj kod]

Jednym z proboszczów prawosławnej cerkwi w Witulinie był Lew Pajewski, duchowny i regionalista[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h Witulin
  2. A. Szabaciuk: "Rosyjski Ulster". Kwestia chełmska w polityce imperialnej Rosji w latach 1863-1915. Lublin: Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 2013, s. 210.
  3. A. Gil, Unickie cerkwie Brześcia w opisie wizytacyjnym z 1726 roku, "Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej, nr 10/2006, s. 29.