Kolej tybetańska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Linia kolejowa
Qinghai-Tybet
Dane podstawowe
Zarządca China Railway Corporation
Długość 1956 km
Rozstaw szyn 1435 mm
Prędkość maksymalna 140 km/h
Zdjęcie LK
Pociąg w odległości 20 km od Yangbajing
Portal Portal Transport szynowy

Linia kolejowa Qinghai-Tybet (chiń. upr.: 青藏铁路; chiń. trad.: 青藏鐵路; pinyin: Qīngzàng Tiělù; tyb.: མཚོ་བོད་ལྕགས་ལམ།, Wylie: mtsho bod lcags lam) – linia łącząca chińskie miasto Xining w prowincji Qinghai, z Lhasą – stolicą Tybetańskiego Regionu Autonomicznego. Długość całej trasy wynosi 1956 km. Pierwszy odcinek o długości 815 km pomiędzy Xining a Golmud został oddany do użytku w 1984 roku, zaś uruchomienie całej linii nastąpiło w dniu 1 lipca 2006 roku. Jest to najwyżej położony szlak kolejowy na świecie. Koszt jego powstania szacuje się na około 4,1 mld USD[1]. Stacja Tanggula znajdująca się na wysokości 5068 m n.p.m. jest najwyżej położoną stacją kolejową na świecie[2].

Historia[edytuj]

Budowa linii w 2005

W 1956 roku ogłoszono oficjalnie prace nad projektem linii. We wrześniu 1958 roku rozpoczęto prace na odcinku Xining a Golmud, jednak w połowie 1960 roku wszelkie roboty na trasie zostały wstrzymane. Dopiero w lipcu 1973 roku podjęto decyzję o wznowieniu budowy na całej trasie. Z uwagi na trudności techniczne w 1978 roku ponownie zawieszono pracę, jednakże ukończono pierwszy odcinek i w 1984 roku oddano do użytku linię pomiędzy Xining a Golmud. Kolejna debata o budowie reszty trasy odbyła się w latach 1997–2000. Pod koniec czerwca 2001 roku rozpoczęto prace na odcinku Golmud – Lhasa. W dniu 1 lipca 2006 roku nastąpiło uruchomienie całej linii pomiędzy Xining a Lhasą[3]. W dniu 24 października 2013 roku zdarzył się najpoważniejszy wypadek na trasie, kiedy pusty pociąg uderzył w drugi niedaleko Golmud. Zginęła 1 osoba, 3 zostały ciężko ranne, zaś 50 osób musiało zostać odwiezionych do szpitala[4].

Opis[edytuj]

Odcinek po minięciu Golmud

Cała trasa biegnąca z Xining do Lhasy liczy 1956 km i w najwyższym punkcie, biegnąc przez przełęcz Tanggula w paśmie górskim Tanggula Shanmai osiąga wysokość 5072 m n.p.m. Na jego trasie znajduje się również najwyżej położony tunel kolejowy na świecie – tunel Fenghuoshan na wysokości 4905 m n.p.m., mający długość 1338 metrów oraz drugi najdłuższy tunel kolejowy w Chinach – Nowy Tunel Guanjiao o długości 32,64 km. Ponad 80% całej trasy znajduje się na poziomie wyższym niż 4000 m n.p.m., zaś 550 km znajduje się w strefie wiecznej zmarzliny[2]. Jej tajanie powoduje osiadanie gruntu, co niszczy budowlę. Dlatego największym wyzwaniem w czasie budowy było utrzymanie w czasie prac budowlanych niestopionej zmarzliny i zapobieżenie jej topnieniu w czasie eksploatacji kolei. Wymaga to izolacji zmarzliny od dopływu ciepła. Taką funkcję na większości trasy spełniają wysokie nasypy, w dużej części zbudowane z kamieni, pomiędzy którymi uwięzione powietrze pełni funkcję izolatora. Dodatkowo u podstawy nasypu umieszczono w poprzek rury o otwartych końcach, mające izolować nasyp od podłoża. To rozwiązanie zapożyczono od Tybetańczyków, którzy stosują je przy wznoszeniu budynków. Miejscami są też wbite w ziemię rury wypełnione amoniakiem, który parując u podstawy odbiera ciepło z gruntu, a następnie oddaje je skraplając się w górnej części w czasie zimy. Nad terenami o bardziej niestabilnym podłożu zbudowano wiadukty. Ich podpory sięgają 20 m w głąb ziemi. Największym wyzwaniem było drążenie tuneli w wiecznej zmarzlinie, co wymagało utrzymania ujemnej temperatury mimo ciepła wydzielanego przez pracujące maszyny i ludzi. Dlatego dla jej utrzymania zastosowano wentylatory. Ponieważ beton do prawidłowego wiązania wymaga dodatniej temperatury, podgrzewano go. Inną trudnością są liczne aktywne uskoki tektoniczne. Przez pięć lat magistralę budowało około 20 tys. robotników[5].

W trakcie budowy zadbano o środowisko naturalne. Zbudowano wiele przejść dla zwierząt o łącznej szerokości 46 km, w tym 143 o szerokości większej niż 100 metrów. Licząc pozostałe możliwe do przekroczenia miejsca, szerokość wszystkich przejść wynosi 259 km. Pomijając lata budowy linii, obecnie infrastruktura kolejowa nie wpływa znacząco na migrację zwierząt (przede wszystkim na migracje żyjących na Wyżynie tybetańskiej cziru tybetańskiego)[6].

Obecnie pociągi jeżdżą z prędkością 140 km/h na trasie z Xining do Golmud, zaś na odcinku do Lhasy z prędkością 100 km/h po oblodzonej części i 120 km/h na pozostałej trasie. Czas przejazdu całej linii trwa ponad 21 godzin, zaś trasa z Pekinu do Lhasy zajmuje niecałe 42 godziny[7].

Stacje[edytuj]

Stacja Cuonahu – jezioro Cona/Tsonag
Stacja Tanggula – 5068 m n.p.m.

Cała trasa obejmuje 89 stacji (w tym wyłącznie towarowe)[8], jednakże pociągi kursujące z Xining do Lhasy, zatrzymują się po drodze w zależności od typu pociągu maksymalnie na pięciu głównych tj. Delingha, Golmud, Amdo, Nagqu i Dangxiong (Damxung)[9]. Dodatkowo dwa „turystyczne pociągi” kursujące za dnia na odcinku pomiędzy Golmud a Lhasą mogą stanąć na około 15 minut na stacjach posiadających specjalne platformy widokowe[10]:

  • Yuzhu Peak (widok na szczyt o takiej samej nazwie mający wysokość 6178 m n.p.m. leżący w łańcuchu górskim Kunlun),
  • Chumar Heyan (widok na główną trasę migracyjną cziru tybetańskiego u podnóży gór Kunlun),
  • Togtan Heyan (widok na płynącą przez płaskowyż rzekę Tuotuo He, jedną ze źródeł Jangcy),
  • Buqiangge (widok na stepy w tle z ośnieżonymi szczytami pasma górskiego Tanggula Shanmai),
  • Thang-la (najwyżej położona stacja kolejowa na świecie – 5068 m n.p.m., znajdująca się na przełęczy w paśmie górskim Tanggula Shanmai),
  • Cuonahu (widok na jezioro Cona/Tsonag o powierzchni 300 km²),
  • Yangpachen (widok na geotermalne źródła),
  • ponadto platformy widokowe znajdują się na stacjach Nagqu i Dangxiong (Damxung) (widok na stepy wysokogórskie na Wyżynie Tybetańskiej).
Tanggula Shanmai
– zwykła stacja
– stacja z platformą widokową

Tabor[edytuj]

Lokomotywa NJ2
Gniazdo z tlenem

Na odcinku XiningGolmud od 2015 roku kursują lokomotywy elektryczne HXD1C firmy Zhuzhou Electric Locomotive Company Limited o mocy 7200 kW, specjalnie dostosowane do działania na dużych wysokościach[11]. Pozostałą część trasy do Lhasy obsługują lokomotywy spalinowe NJ2 specjalnie zaprojektowane i wyprodukowane do tego celu przez firmę GE Transportation Systems o mocy 3800 kW. W celu uniknięcia choroby wysokogórskiej pasażerów, na trasie kursują zaprojektowane przez firmę Bombardier Transportation wagony: specjalny system tłoczy do wagonów tlen utrzymując jego zawartość w powietrzu na odpowiednim poziomie, dodatkowo przy każdym siedzeniu lub łóżku są gniazda do których można podłączyć maski tlenowe. Wagony posiadają także uszczelniane, podwójne okna, także z powodu trzykrotnie większego promieniowania ultrafioletowego niż na nizinach. W każdym pociągu jedzie lekarz i pielęgniarka. Pociąg jest wyposażony w urządzenia do zbierania odpadów, ścieków i śmieci, aby nie zanieczyszczać środowiska[12].

Ekonomia[edytuj]

Przez pierwsze 10 lat funkcjonowania linii Qinghai – Tybet, kolej przewiozła 115 milionów pasażerów i 448 milionów ton ładunku. W 2014 roku 78 procent towarów przywożonych do Tybetańskiego Regionu Autonomicznego była transportowana przez kolej oraz ponad 34 procent przyjeżdżających/wyjeżdżających ludzi z Tybetu skorzystało z pociągów. Ilość turystów odwiedzających Tybet wzrosła z 1,8 mln w 2005 roku do 20,2 mln w 2015 roku. W tym samym okresie czasu produkt brutto regionu wzrósł z 25 miliardów CNY do 102,6 CNY[13].

Protesty[edytuj]

Przeciwko budowie kolei tybetańskiej protestowali ekolodzy oraz tybetańscy działacze niepodległościowi[14]. Tybetański rząd na uchodźstwie uważa, że linia ta oraz dalsza rozbudowa sieci kolejowej przyczyni się do dalszego napływu chińskiej ludności, wynarodowienia Tybetańczyków i do wyeksploatowania naturalnych bogactw regionu[15].

Przyszłe plany[edytuj]

Rozbudowa linii[edytuj]

Planuje się kontynuowanie prac nad tą magistralą, mających na celu połączenie sieci chińskiej z indyjską, a także ze stolicą NepaluKatmandu. Jednak na chwilę obecną jedynie oddano w 2014 roku do użytku linię z Lhasy do Xigazê o długości 253 km, zaś w fazie planowania jest przedłużenie tej linii do Yadong i Burang, graniczącymi odpowiednio z indyjskimi prowincjami Sikkim i Uttarakhand, a także do Gyirong graniczącym z nepalskim regionem Madhjamańćal Wikas Kszetr[16].

Ponadto trwają pracę nad liczącą 509 km linią mającą połączyć Golmud z Dunhuang w prowincji Gansu[17] oraz nad linią o długości 1213 km łączącą Golmud z Korla w prowincji Sinciang[18].

Druga linia[edytuj]

Pierwsze wiadomości na temat budowy drugiej trasy kolejowej łączącej Tybetański Region Autonomiczny z resztą kraju zaczęły się pojawiać się w 2009 roku. Linia miała połączyć Lhasę z Chengdu, stolicą prowincji Syczuan[19]. Jednak dopiero w 2014 roku nastąpiło faktyczne rozpoczęcia prac, w październiku został zatwierdzony plan budowy nowej linii kolejowej pomiędzy dwoma miastami Tybetańskiego Regionu Autonomicznego, tj. między Lhasą a Nyingchi[20], zaś dniu 6 grudnia rozpoczęto budowę pierwszego odcinka drugiej linii tybetańskiej, liczącego 42 km z Chengdu do Ya’an[21]. W opublikowany w marcu 2016 roku trzynastym pięcioletnim planie rozbudowy ChRL na lata 2016–2020, zawarta została budowa kolei Chengdu – Lhasa[22]. Całość trasy ma długość 1838 km i ma biec miasta z Chengdu, przez Ya’an, Kangding, Qamdo, Nyingchi, Shannan do Lhasy. Budowa linii została podzielona na trzy odcinki: Chengdu – Kangding, Kangding – Nyingchi, Nyingchi – Lhasa[23]. Pierwszy i ostatni odcinek trasy obecnie jest w trakcie budowy, zaś rozpoczęcie budowy najtrudniejszego i najdłuższego odcinka z Kangding – Nyingchi zostało zaplanowane na 2019 rok i czas realizacji został określony na 7 lat. Koszt budowy całej trasy został obliczony na kwotę około 37 miliardów dolarów. W 2018 roku zaplanowane jest oddanie pierwszego odcinka trasy z Chengdu do Ya’an w prowincji Syczuan[24]. Cała trasa ma w 80 procentach przebiegać przez mosty i tunele, w najwyższym punkcie ma przebiegać na wysokości 4400 m n.p.m. i ma skrócić czas przejazdu między prowincjami z 48 do 13 godzin[25].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. a b Map of Qinghai-Tibet Railway – gov.cn. [dostęp 2017-09-10].
  2. History of the Railway – bjreview.com.cn. [dostęp 2017-09-10].
  3. 1 passenger killed, 3 seriously injured in Qinghai train collision – cntv.cn. [dostęp 2017-09-03].
  4. The Qinghai-Tibet Railway: An Engineering Miracle – china.org.cn. [dostęp 2017-09-10].
  5. Tibetan wildlife is getting used to the railway – nature.com. [dostęp 2017-09-10].
  6. Tibet Railway- travelchinaguide.com. [dostęp 2017-09-10].
  7. Qinghai Tibet Railway Station List – travelchinatibet.com. [dostęp 2017-09-10].
  8. No. Z9815 Train Route Check – chinatrainguide.com. [dostęp 2017-09-10].
  9. Top 9 Sightseeing Spots along Railway Track from Xining to Lhasa – tibettravel.org. [dostęp 2017-09-10].
  10. High altitude freight locomotives ordered – railwaygazette.com. [dostęp 2017-09-10].
  11. Tibet Train Facilities – tibettravel.org. [dostęp 2017-09-10].
  12. Lhasa rail celebrates first decade – chinadaily.com.cn. [dostęp 2017-09-10].
  13. Protests as Tibet-China rail link opens – theguardian.com. [dostęp 2017-09-10].
  14. Chinese railway line threatens Tibet’s cultural identity – thetibetpost.com. [dostęp 2017-09-10].
  15. China wants to build a railroad through the Himalayas by 2030 – shanghaiist.com. [dostęp 2017-09-10].
  16. China’s Dunhuang Golmud Railway Tunnel Project Completed – eblnews.com. [dostęp 2017-09-10].
  17. Workers start to lay tracks for new railway to Xinjiang – xinhuanet.com. [dostęp 2017-09-10].
  18. Reports about Sichuan-Tibet railway construction untrue: MOR – chinadaily.com.cn. [dostęp 2017-09-03].
  19. China Approves New Railway for Tibet – english.cri.cn. [dostęp 2017-09-03].
  20. China begins building Chengdu-Lhasa Railway line – tibetanreview.net. [dostęp 2017-09-03].
  21. The 13th Five – Year Plan For Economic And Social Development Of The People’s Republic Of China, Chapter 29, Section 4, Box 10, pkt 3 – en.ndrc.gov.cn. [dostęp 2017-09-03].
  22. Kangding-Nyingchi Railway to start construction in 2018 – english.chinatibetnews.com. [dostęp 2017-09-03].
  23. China to complete in 2018 the first section on “world’s most challenging railway” – railwaypro.com. [dostęp 2017-09-03].
  24. Work starts on second railway to Tibet – macaudailytimes.com.mo. [dostęp 2017-09-03].