Konopiowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Konopiowate
Ilustracja
Szyszki chmielu zwyczajnego
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd różowce
Rodzina konopiowate
Nazwa systematyczna
Cannabaceae Endl.
Gen. Pl.: 286. Oct 1837

Konopiowate (Cannabaceae Endl.) – rodzina roślin zielnych (nierzadko pnączy) oraz niewielkich drzew z rzędu różowców (Rosales), obejmująca gatunki występujące na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy. Rośliny wydzielają silny zapach za sprawą gruczołów z olejkami eterycznymi. Nie mają soku mlecznego.

Morfologia[edytuj]

Kwiaty
Drobne, rozdzielnopłciowe. Kwiat męski o pięciu pręcikach i pięciolistkowym okwiecie. Kwiat żeński o jednym słupku i zrośniętym okwiecie.

Systematyka[edytuj]

Konopiowate stanowią jedną z blisko spokrewnionych grup roślin pochodzących od wspólnego przodka i łączonych w klad różowców (Rosales). Do najbliżej spokrewnionych w ramach tej grupy należą rodziny wiązowatych (Ulmaceae), morwowatych (Moraceae) i pokrzywowate (Urticaceae). Powiązania i podział rodzajów między tymi rodzinami zmieniał się w zależności od danych jakimi dysponowali systematycy. Najnowsze badania filogenetyczne bazujące na analizie chloroplastowego DNA oraz sekwencjonowaniu DNA, wyraźnie wskazują na pochodzenie konopiowatych z grupy roślin Celtidaceae (wydzielanej w niektórych systemach jako odrębna rodzina). W celu utworzenia monofiletycznego taksonu w ramach rodziny konopiowatych zebrano Cannabaceae (Lupulaceae) wraz z Celtidaceae[2][3]. W efekcie według aktualizowanej strony Angiosperm Phylogeny Website do rodziny tej zalicza się 9 rodzajów ze 170 gatunkami (z czego ok. 100 należy do jednego rodzaju – wiązowiec Celtis)[1]. Dawniejsze systemy wyłączają część rodzajów do odrębnych rodzin.

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)
różowce

różowate Rosaceae





Barbeyaceae




Dirachmaceae



szakłakowate Rhamnaceae



oliwnikowate Elaeagnaceae






wiązowate Ulmaceae




konopiowate Cannabaceae




morwowate Moraceae



pokrzywowate Urticaceae







Podział według Angiosperm Phylogeny Website
Pozycja w systemie Reveala (1997)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Urticanae Takht. ex Reveal, rząd pokrzywowce (Urticales Dumort.), rodzina konopiowate (Cannabaceae Endl.)[4].

W ujęciu Reveala do rodziny należą tylko 3 rodzaje:

Podział według systemu Cronquista (1981)
  • rodzaj: Cannabis L. – konopie
  • rodzaj: Humulus L. – chmiel
  • rodzaj: Celtis L. – wiązowiec
  • rodzaj: Aphananthe Planchon (syn. Mirandaceltis Sharp)
  • rodzaj: Gironniera Gaudich. (syn.Nematostigma Planch.)
  • rodzaj: Helminthospermum Thwaites
  • rodzaj: Lozanella Greenman
  • rodzaj: Parasponia Miquel
  • rodzaj: Pteroceltis Maxim.
  • rodzaj: Trema Loureiro (syn. Sponia Decaisne)

Przypisy

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-21].
  2. Song, B.-H., Wang, X.-Q., Li, F.-Z., and Hong, D.-Y. 2001. Further evidence for paraphyly of the Celtidaceae from the chloroplast gene matK. Plant Systematics and Evolution 228(1-2): 107-115.
  3. Sytsma, K. J., Morawetz, J., Pires, J. C., Nepokroeff, M., Conti, E., Zjhra, M., Hall, J. C., and Chase, M. W. 2002. Urticalean Rosids: circumscription, Rosid ancestry, and phylogenetics based on rbcL, trnL-F, and ndh-F sequences. American Journal of Botany 89 (9): 1531-1546.
  4. Crescent Bloom: Cannabaceae (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2010-10-21].