Kwintus Cecyliusz Metellus Macedoński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kwintus Cecyliusz Metellus Macedoński (łac. Quintus Caecilus Metellus Macedonicus) (ur. ok. 188 p.n.e., zm. 115 p.n.e.) – członek wpływowego plebejskiego rodu rzymskiego Cecyliuszy, syn Kwintusa Cecyliusza Metellusa[1], konsula w 206 p.n.e.. W 168 p.n.e. służył pod komendą Lucjusza Emiliusza Paulusa w wojnie w Macedonii. Paulus wysłał swojego syna Kwintusa Fabiusza oraz Lucjusza Lentulusa i Kwintusa Cecyliusza Metellusa jako posłańców do Rzymu[2] z wieścią o zwycięstwie pod Pydną nad królem Perseuszem[3].

Walki w Macedonii i Grecji[edytuj | edytuj kod]

W Macedonii w latach 149-148 p.n.e. wybuchło powstanie antyrzymskie na czele którego stanął Andriskos[4] który podawał się za Filipa[5], syna króla Macedonii - Perseusza[6][7]. Rzymianie początkowo wzgardzili Andriskusem[8], ale w obliczu rozszerzania się powstania , wysłali armię z pretorem Publiuszem Juventiusem Thalną[8]. Juventius dotarł w pobliże Macedonii gdzie Andriskos wydał mu zwycięską bitwę[9][10][6] i zabił pretora[8] [6][7] . Następnie Andriskos najechał Tesalię, zajmując większą jej część[8]. W związku z tym Rzym jeszcze raz wysłał pretora, tym razem Kwintusa Cecyliusza Metellusa[11] z silnym korpusem wojsk[8]. Metellus udał się do Macedonii i otrzymał pomoc floty Attalosa II[8]. Andriskos niepokojąc się o dzielnice na wybrzeżu, wycofał się w pobliże Pydny i podzielił swoją armię na dwie części, z których jedną pozostawił na straży, a drugą posłał na plądrowanie Tesalii[8]. Metellus zdołał przekonać Telestesa, jednego z generałów Andriskosa do zdrady i przejścia ze swoją kawalerią na stronę Rzymian[12]. Metellus pokonał po kolei obie armie, Andriskos uciekł do Tracji[5] i po zebraniu sił wydał bitwę Metellusowi, który za nim następował[8]. Wojska Andriskosa zostały rozproszone, a sam Andriskos został zdradzony[6] przez Byzesa, trackiego księcia i pojmany[8][10][6][7]. Metellus odniósł więc całkowite zwycięstwo na tzw. Pseudo_Filipem[13][14]. Pewien Alexander również oświadczył się być synem Perseusza i zbierając bandę wojowników, zajął całą okolicę wzdłuż rzeki, która nazywa się Nestus, ale i jego pokonał Metellus i ścigał aż do Dardanii[8] . Tym samym bunty zostały uśmierzone i Macedonia mogła zostać zamieniona w rzymską prowincję[11]. Związek Achajski, w którym kierowany przez Diajosa i Krytolaosa obóz antyrzymski zdobył przewagę, usiłował zachować niezależność. W zaostrzającej się sytuacji Kwintus Metellus wysłał posłów do Koryntu, gdzie odbywało się ogólne zgromadzenie Achajów. Ich misja zakończyła się niepowodzeniem i Achajowie szykowali się do wojny[15]. Pokonał też Achajów, którzy wtedy wszczęli bunt[4]. Z Achajami, którym z pomocą przyszli Beoci i mieszkańcy Chalkidy, Kwintus Cecyliusz Metellus stoczył bitwę koło Termopil. Po ich klęsce strateg achajski Krytolaos popełnił samobójstwo. W jego miejsce strategiem wybrany został przez Achajów Diajos. Metellus odniósł dalsze zwycięstwa zdobywając Teby i Megarę i podbił całą Grecję Środkową. Dalsze prowadzenie wojny przejął konsul Lucjusz Mummiusz [16] [17], który dokończył dzieło przekształcenia Grecji w prowincję rzymską nazwaną Achają. Ale to Metellus był tym, który wykonał większą część walki[14].

Rezultaty kampanii macedońskiej[edytuj | edytuj kod]

Po powrocie do Rzymu Kwintus Cecyliusz Metellus odbył triumf za zwycięstwa w Macedonii[17][14] (w pochodzie triumfalnym prowadzono wziętego do niewoli Androniskosa[6] ) i zyskał przydomek (agnomen): Macedoński (Macedonicus)[18][4][6]. Ze zdobytej Macedonii przewiózł do Rzymu cały szereg posągów konnych, według tradycji wyrzeźbionych przez Lizypa na prośbę Aleksandra Wielkiego i przedstawiających członków gwardii królewskiej poległych w bitwie nad Granikiem. Przy drodze na Pole Marsowe zbudował marmurową świątynię[4], w której później stanął posąg z kości słoniowej autorstwa Pazytelesa. Przeprowadził rekonstrukcję świątyń Junony i Jowisza Statora[19]. Zbudował publiczne portyki wokól dwóch świątyń[20][4].

Walki w Hiszpanii[edytuj | edytuj kod]

Nielubiany przez plebs z powodu nadmiernej surowości i przez to dwukrotnie poniósł klęskę wyborczą starając się o konsulat[11][14]. Z trudem wybrany konsulem w 143 p.n.e. udał się do Hiszpanii gdzie w latach 143 p.n.e. - 142 p.n.e. jako prokonsul prowadził wojnę z Celtyberami. Kwintus Cecyliusz Metellus pobił Celtyberów[21] [22] i Arewaków ale nie zdobył Numancji[23]. W czasie kampanii wykazał się roztropnością i sprytem: skierował rzekę z wyżej położonego terenu na obóz wrogów usytuowany niżej i wykorzystał popłoch w obozie nieprzyjaciela z powodu tej nagłej powodzi do ich pokonania[24]; surowością w utrzymywaniu dyscypliny w wojsku: w czasie szturmu na Kontrebię odesłał kohorty, które ustąpiły pola wrogom, by odzyskały utracone pozycje rozkazując im sporządzenie testamentów w celu zastraszenia żołnierzy, którzy mieli pożegnać się z życiem[25][26][27]. Kwintus Metellus i Kwintus Pompejusz, obaj już po konsulacie, byli zajadłymi wrogami Lucjusza Puriusza Filusa, konsula w 136 p.n.e. i w senacie ciągle zgłaszali obiekcje przeciw wyjazdowi konsula do Hiszpanii, prowincji do której został przydzielony. Filus wykazał się determinacją, mimo że byli jego wrogami odważył się mieć ich stale przy sobie i zmusił ich, by poszli z nim jak jego legaci [28].

Dalsza kariera polityczna[edytuj | edytuj kod]

Wchodził w skład kolegium augurów od około 140 p.n.e.[29] W 134 lub 133 p.n.e. wraz z Gneuszem Serwiliuszem Cepionem tłumił powstanie niewolników w Minturno i Sinuessie[30] [31]. W 131 p.n.e. został cenzorem wraz z Kwintusem Pompejuszem, po raz pierwszy w historii Rzymu obaj pochodzili z plebejuszy. Oszacowali 318 000 obywateli. Kwintus Metellus jako cenzor postulował zmuszanie obywateli do ożenku dla zwiększenia liczebności dzieci[32]. Na jego odnośną mowę powoływał się jeszcze cesarz August, kiedy mówił o potrzebie zawierania małżeństw wśród wyższych stanów[33][34]. Był politycznym rywalem Scypiona Afrykańskiego Młodszego[35][36][37]. Ich spór rozpoczął się od rywalizacji w osiągnięciach, ale przerodził się w poważną wrogość [38]. Po śmierci Scypiona okazał jednak publicznie żal, stwierdził, że Republika straciła wielkiego przywódcę i obrońcę. Metellus Macedonicus powiedział także swoim synom, aby poszli świętować obrzędy pogrzebowe Scypiona, gdyż nigdy nie będą świadkami pogrzebu większego obywatela niż on[1][38]. Metellus był jednym z czołowych mówców. Przemawiał m.in. w obronie Lucjusza Aureliusza Kotty, oskarżanego przez Scypiona Afrykańskiego o zdzierstwa. Przemawiał także przeciw reformom trybuna ludowego Tyberiusza Grakcha[39]. Zarzucał Grakchowi, że jego zwolennicy naruszają swoim zachowaniem spokój w Rzymie[40]. Uczestniczył w tłumieniu ruchu Gajusza Grakcha, był wśród optymatów, którzy z konsulem Lucjuszem Opimiuszem z bronią ścigali Grakcha na Awentyn, gdzie trybun został zabity[41].

Wzór Rzymianina[edytuj | edytuj kod]

Gdy wyborcy odmówili mu konsulatu, choć zdobył dla nich Macedonię i Achaję, dwie wspaniałe prowincje, stał się jeszcze lepszym obywatelem: uświadomił sobie jak pilnie będzie musiał pracować podczas konsulatu, skoro zobaczył jak dużo pracy wymaga jego uzyskanie[14]. Uważany jest za paradygmat szczęśliwego Rzymianina[29], który uzyskał wszystkie cywilne i wojskowe zaszczyty i pozostawił wielką i wpływową rodzinę, w tym czterech synów, którzy też uzyskali konsulat[1] [41]. Waleriusz przedstawia[42] jego życie jako przykład pomyślnej fortuny sprzyjającej mu od dnia narodzin aż do czasu śmierci. Pisze, że: urodził się w mieście rządzącym światem; miał najszlachetniejszych rodziców; obdarzony był wyjątkowymi przymiotami intelektualnymi i siłą fizyczną do znoszenia trudności; znalazł sobie żonę nadzwyczajnie skromną i płodną; zyskał honor konsula, moc generała i chwałę wspaniałego triumfu; widział swoich synów osiągających najwyższe urzędy; wydał za mąż swoje córki; trzymał w ramionach swoje wnuki; dożył dojrzałego wieku i zakończył życie łagodną śmiercią otoczony najbliższymi.Jednakże w kwiecie godności, wracającego z Pól Marsowych w południe, gdy opustoszałe były Forum i Kapitol, pochwycił go trybun ludu, Gajusz Atiniusz Labeon Macerion, którego w czasie swojej cenzury usunął z senatu, i zaciągnął na Skałę Tarpejską, by go zrzucić z niej. Liczne grupy zwolenników nie mogąc zgodnie z prawem opierać się siłą postępowaniu nietykalnego trybuna ludu zgromadziły się jakby na ceremonię pogrzebową. W ostatnim momencie uniknął śmierci ocalony interwencją innego trybuna[1][33]. Zmarł w 116 /115 p.n.e., a jego wspaniały pogrzeb, w którym został odprowadzony do stosu przez synów, którzy już odbyli triumfy, był jakby jego triumfem[1][4].

Dzieci i wnuki[edytuj | edytuj kod]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Kwintus Cecyliusz Metellus Macedoński
konsul 143 p.n.e.; cenzor 131 p.n.e.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Kwintus Cecyliusz Metellus Balearyjski
konsul 123 p.n.e.; cenzor 120 p.n.e.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Lucjusz Cecyliusz Metellus Diadematus
konsul 117 p.n.e.; cenzor 115 p.n.e.
 
Marek Cecyliusz Metellus
konsul 115 p.n.e.
 
 
 
 
 
Gajusz Cecyliusz Metellus Kaprariusz
konsul 113 p.n.e; cenzor 102 p.n.e.
 
 
 
 
 
Cecylia Metella
+
Gajusz Serwiliusz Watia
 
 
 
 
 
Cecylia Metella
+
Publiusz Korneliusz Scypion Nazyka
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Cecylia Metella
westalka
 
Cecylia Metela Balearyka
 
Kwintus Cecyliusz Metellus Nepos
konsul 98 p.n.e.
+
Serwilia
 
Kwintus Cecyliusz Metellus Celer
 
 
 
 
 
Cecylia Metella
+
Appiusz Klaudiusz Pulcher
 
Kwintus Cecyliusz Metellus Kreteński
konsul 69 p.n.e.
 
Lucjusz Cecyliusz Metellus
konsul 68 p.n.e.
 
Marek Cecyliusz Metellus
pretor 69 p.n.e.
 
Publiusz Serwiliusz Watia Izauryjski
konsul 79 p.n.e.
 
Publiusz Korneliusz Scypion Nazyka
pretor 93 p.n.e.
+
Licynia
 
 
 
 
 
Kornelia
+
Publiusz Korneliusz Lentulus Marcelin
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 


Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Pliniusz ↓, Historia Naturalna;VII;44.
  2. Liwiusz ↓, Dzieje Rzymu Od Założenia Miasta, Księga XLIV,45.
  3. Liwiusz ↓, Dzieje Rzymu Od Założenia Miasta, Księga XLV,1.
  4. a b c d e f Wellejusz ↓, Historia rzymska; Księga I;11.
  5. a b Diodor ↓, Biblioteka historyczna XXXII,15.
  6. a b c d e f g Florus ↓, Zarys Dziejów Rzymskich; I;30.
  7. a b c Eutropiusz ↓, Brewiarium od założenia Miasta;IV;13.
  8. a b c d e f g h i j Zonaras ↓, Skrót historii; IX.28.
  9. Diodor ↓, Biblioteka historyczna XXXII,9a.
  10. a b Liwiusz ↓, Dzieje Rzymu Od Założenia Miasta, Periocha 50.
  11. a b c De viri ↓, O słynnych mężach miasta Rzymu;61.
  12. Diodor ↓, Biblioteka historyczna XXXII,9b.
  13. Cyceron ↓, Mowa w obronie Mureny,31.
  14. a b c d e Waleriusz ↓, Factorum et dictorum memorabilium libri novem,VII,5.4.
  15. Polibiusz ↓, Dzieje; Księga XXXVIII.
  16. Pauzaniasz ↓, Wędrówki po Helladzie; Księga VII; XIII-XVI.
  17. a b Liwiusz ↓, Dzieje Rzymu Od Założenia Miasta, Periocha 52.
  18. Pliniusz ↓, Historia Naturalna;VII;XLIV.
  19. Witruwiusz ↓, O architekturze;III; 2.5.
  20. Pliniusz ↓, Historia Naturalna;XXXIV;31.
  21. Liwiusz ↓, Dzieje Rzymu Od Założenia Miasta, Periocha 53.
  22. Florus ↓, Zarys Dziejów Rzymskich; I;33.
  23. Appian ↓, Historia Rzymska;KSIĘGA VI; WOJNY W HISZPANII;76.
  24. Frontyn ↓, Podstępy wojenne; III;7.3.
  25. Frontyn ↓, Podstępy wojenne; IV;1.23.
  26. Wellejusz ↓, Historia rzymska; Księga II;5.1.
  27. Waleriusz ↓, Factorum et dictorum memorabilium libri novem,II,7.10.
  28. Waleriusz ↓, Factorum et dictorum memorabilium libri novem,III,7.5.
  29. a b Cyceron_7 ↓, O najwyższym dobru i złu,82.
  30. Orozjusz ↓, Historia przeciw poganom; V;9.4.
  31. Obsequens ↓, AB ANNO URBIS CONDITAE DV PRODIGIORUM LIBER;27.
  32. Gelliusz ↓, Noce Attyckie;I,6.
  33. a b Liwiusz ↓, Dzieje Rzymu Od Założenia Miasta, Periocha 59.
  34. Swetoniusz ↓, Boski August;89.
  35. Cyceron_2 ↓, O państwie;31.
  36. Cyceron_3 ↓, Leliusz o przyjaźni;77.
  37. Cyceron_4 ↓, O powinnościach,87.
  38. a b Waleriusz ↓, Factorum et dictorum memorabilium libri novem,IV,1.12.
  39. Cyceron_5 ↓, Brutus,81.
  40. Plutarch ↓, Grakchowie;14.1.
  41. a b Cyceron_6 ↓, Filipika ósma;4;14.
  42. Waleriusz ↓, Factorum et dictorum memorabilium libri novem,VII,1.1.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]