Lubusz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Lubusz.
Lubusz
Ilustracja
Zabudowa przy ulicy Szkolnej
Herb
Herb
Państwo  Niemcy
Kraj związkowy Brandenburgia
Data założenia X wiek
Prawa miejskie 1226
Burmistrz Herbert Radtke
Powierzchnia 54,29 km²
Wysokość 20 m n.p.m.
Populacja (31 grudnia 2014)
• liczba ludności
• gęstość

3148
58 os./km²
Nr kierunkowy 033604
Kod pocztowy 15326
Tablice rejestracyjne MOL
Podział miasta 3 dzielnice
Położenie na mapie Brandenburgii
Mapa lokalizacyjna Brandenburgii
Lubusz
Lubusz
Położenie na mapie Niemiec
Mapa lokalizacyjna Niemiec
Lubusz
Lubusz
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Lubusz
Lubusz
Ziemia 52°25′34″N 14°32′06″E/52,426111 14,535000
Strona internetowa
Portal Portal Niemcy

Lubusz[1] (niem. Lebus) – miasto w Niemczech, w Brandenburgii, nad Odrą, w powiecie Märkisch-Oderland, siedziba Związku Gmin Lubusz (Amt Lebus); historyczna stolica Ziemi Lubuskiej.

Nazwa[edytuj]

Miejscowość wspomniana jest już jako miasto Liubusua oraz Libusua urbs w kronikach Thietmari merseburgiensis episcopi chronicon spisanych w latach 1012 - 1018 przez biskupa merseburskiego oraz kronikarza Thietmara.[2]

Miejscowość w formie Lubuce pojawia się w łacińskim dokumencie z 1247 roku księcia polskiego Przemysła II. [3] Zlatynizowana obecna forma Lubus użyta została natomiast w dokumencie z 1248 roku sygnowanym przez Bolesława II Rogatkę oraz Henryka III Białego.[4]

Nazwa miejscowości zmieniała się w historii. W spisanym ok. 1300 roku średniowiecznym łacińskim utworze opisującym żywot świętej Jadwigi Vita Sanctae Hedwigis miasto wymieniane jest w zlatynizowanej formie Lubens[5] ,Lubes.[6] oraz "Lebusa"[7]

Historia[edytuj]

Gród w Lubuszu powstał na lewym brzegu Odry prawdopodobnie w X wieku jako ośrodek plemienia Lubuszan. Do Polski został przyłączony zapewne na samym początku panowania Mieszka I[8]. W swojej historii pełnił bardzo ważną rolę – przyjęcia pierwszego uderzenia na wypadek wojny niemiecko-polskiej. Z tego też powodu w XIII-wiecznych kronikach nazwano Lubusz kluczem do Królestwa Polskiego[9].

W 1124 (w czasach Bolesława III Krzywoustego) legat papieski Idzi z Tuskulum wpłynął na powstanie tutaj diecezji lubuskiej, której zadaniem miała być chrystianizacja pogranicznych terenów słowiańskich. Z powodu jednak szybkich postępów niemieckich pomysłu tego nie udało się zrealizować. Pomimo tego struktura diecezjalna przetrwała. Na skutek rozbicia dzielnicowego Polski w 1138 Lubusz został częścią księstwa śląskiego. W 1226 książę Henryk I Brodaty nadał Lubuszowi prawa miejskie. W 1239 pod Lubuszem miała miejsce bitwa, w której Polacy pod wodzą Henryka II Pobożnego zadali ciężkie straty siłom Marchii Brandenburskiej, chcącej zająć ziemię lubuską. Na przełomie 1241 i 1242 Lubusz był stolicą udzielnego księstwa lubuskiego pod rządami syna Henryka Pobożnego, Mieszka. Od 1242 do 1248 w granicach księstwa wrocławskiego. W latach 1249–1252, na skutek sprzedaży przez księcia legnicko-głogowskiego Bolesława Rogatkę, Ziemia Lubuska przeszła w ręce najpierw arcybiskupów magdeburskich, w końcu margrabiów brandenburskich. W 1276 roku biskup Wilhelm I z Nysy przeniósł siedzibę diecezji lubuskiej z Lubusza do Górzycy. Pod koniec XIII wieku znaczenie Lubusza zmalało, a centra dzielnicy zaczęły przenosić się do innych miejscowości: Kostrzyna nad Odrą, Frankfurtu nad Odrą i Przyboru.

Zamek w Wulkow w 1904

W latach 1373–1415 wraz z Marchią Brandenburską Lubusz był we władaniu Królestwa Czech. Mimo utraty obszaru przez Polskę jeszcze do 1424 diecezja lubuska podlegała metropolii gnieźnieńskiej. W 1701 roku miasto znalazło się w granicach Królestwa Prus, które w 1871 zostało częścią zjednoczonych Niemiec.

Większość Ziemi Lubuskiej po 696 latach powróciło w granice Polski w 1945 roku, ale około 20% krainy historycznej pozostało w Niemczech. Po polskiej stronie po 1945 r. znalazł się Nowy Lubusz, leżący na prawym brzegu Odry.

W latach 1949–1990 Lubusz leżał w granicach NRD. Od 1990 w granicach Republiki Federalnej Niemiec. W 1998 roku do miasta została przyłączona wieś Schönfließ (pol. Czeranowo), a w 2001 roku wsie Wulkow i Mallnow.

Demografia[edytuj]

Rok Populacja
1875 3 384
1890 3 407
1910 2 601
1925 3 510
1933 3 398
1939 3 249
1946 2 452
1950 2 862
1964 2 751
1971 2 740
Rok Populacja
1981 2 425
1985 2 390
1989 2 426
1990 2 425
1991 2 373
1992 2 359
1993 2 361
1994 2 525
1995 2 702
1996 2 824
Rok Populacja
1997 3 001
1998 3 133
1999 3 208
2000 3 301
2001 3 362
2002 3 400
2003 3 424
2004 3 395
2005 3 370
2006 3 346
Rok Populacja
2007 3 306
2008 3 270
2009 3 243
2010 3 192
2011 3 205
2012 3 197
2013 3 144[10]
2014 3 148

Zabytki[edytuj]

Dom Kultury
  • Kościół św. Marii (luterański) z XIX wieku
  • Dom Kultury
  • Budynek szkolny przy ulicy Szkolnej
  • Dom parafialny przy ulicy Szkolnej
  • Kaplica w Wulkow z 1695 roku
  • Kościół luterański w Wulkow z XVII wieku
  • Ruiny kościoła w Mallnow
  • Ruiny kościoła w Schönfließ

Galeria[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Elżbieta Chudorlińska (oprac.): Nazewnictwo geograficzne świata. Z. 12 cz. 2, Europa. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2010, s. 150. ISBN 978-83-254-0825-1.
  2. "Thietmari meseburgensis episcopi chronicon", Fridericus Kurze, Hannoverae, Impensis Bibliopolii Hahniani, 1889, str.16 oraz str. 59.
  3. "Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski", tom I, Biblioteka Kórnicka, Poznań 1877, str.221.
  4. "Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski", tom I, Biblioteka Kórnicka, Poznań 1877, str.241.
  5. "Monumenta Poloniae Historica", Tom IV, Akademia Umiejętności w Krakowie, Lwów 1884, "Vita Sanctae Hedwigis", str. 528.
  6. "Monumenta Poloniae Historica", Tom IV, Akademia Umiejętności w Krakowie, Lwów 1884, "Vita Sanctae Hedwigis", str. 546.
  7. "Monumenta Poloniae Historica", Tom IV, Akademia Umiejętności w Krakowie, Lwów 1884, "Vita Sanctae Hedwigis", str. 571.
  8. Słownik starożytności słowiańskich, t. 3, Wrocław-Warszawa-Kraków 1967, s. 101
  9. Piastowie. Leksykon biograficzny, Kraków 1999, s. 409
  10. Urząd Statystyczny Berlin-Brandenburgia, Bevölkerung im Land Brandenburg am 31. Dezember 2013 nach amtsfreien Gemeinden, Ämtern und Gemeinden [dostęp 13 kwietnia 2015]

Linki zewnętrzne[edytuj]