Księstwo śląskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Księstwo śląskie
1138-1742
Godło
Godło
Położenie
Stolica Wrocław
Ustrój polityczny monarchia
Ostatnia głowa państwa Książę Bolesław I Wysoki
Testament Bolesława Krzywoustego 1138

Księstwo śląskie, Księstwo Śląska (niem. Herzogtum Schlesien, czes. Vévodství Slezska), początkowo ze stolicą we Wrocławiu, było średniowiecznym księstwem znajdującym się na historycznych ziemiach Śląska w Polsce. Powstało w wyniku ustawy sukcesyjnej Bolesława III Krzywoustego, po jego śmierci, jako dzielnica przeznaczona dla jego najstarszego syna Władysława II Wygnańca. Jego potomkowie z dynastii Piastów podzielili Śląsk na liczne mniejsze księstwa. W 1327 Księstwo Wrocławskie, podobnie jak inne księstwa rządzone przez Piastów Śląskich stały się lennem Królestwa Czeskiego, który z czasem przyjął tytuł księcia śląska. Po śmierci kolejnych ostatnich przedstawicieli dynastii Piastów (a także innych rodów) były systematycznie włączane do domeny królewskiej. Do 1806 roku Śląsk był także częścią Świętego Cesarstwa Rzymskiego. W 1742 roku został podzielony na część pruską (jego władcy do 1918 roku tytułowali się suwerenami i najwyższymi książętami Śląska) i austriacką (Śląsk Austriacki, którego władcy mimo utraty praktycznie całego regionu, do 1918 roku tytułowali się książętami Górnego i Dolnego Śląska).

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Po utworzeniu, ziemie śląskie zajmowały górne i środkowe dorzecze Odry. Na południu Sudety, razem z Bramą Morawską stanowiły granicę z ziemiami czeskimi - ziemią kłodzką i Morawami. Po ponad stuletniej walce, granica została określona w roku 1137 zgodnie z porozumieniem zawartym z czeskim księciem Sobiesławem I. Na zachodzie Dolny Śląsk graniczył z niemiecką Marchią Łużycką (później z Łużycami Dolnymi) i byłą ziemią Milczan znajdującą się w pobliżach Budziszyna (później z Łużycami Górnymi) z granicą przebiegającą wzdłuż rzek Bóbr i Kwisa. Śląsk graniczył z Wielkopolską na północy i dzielnicą senioralną Małopolski na wschodzie, oddzielony był od nich rzekami Przemsza i Biała.

Granice zmieniały się nieznacznie w kolejnych dekadach. Gdy księstwo zostało przywrócone przez synów Władysława Wygnańca w 1163, obejmowało także ziemię lubuską na północny wschód od Krosna Odrzańskiego, który wcześniej był zachodnim przyczółkiem Wielkopolski, ale został zabrany przez margrabiów Brandenburgii w 1248. W 1177 polski Wysoki Książę Kazimierz Sprawiedliwy przyłączył byłe małopolskie kasztelanie Bytomia, Oświęcimia, Zatoru, Siewierza i Pszczyny do Górnego Śląska na rzecz Księcia Mieszka Plątonogiego. Po tym jak większość Śląska stała się lennikiem Czech według ugody w Trenczynie w 1335, włości te - prócz państw stanowych Bytomia i Pszczyny - powróciły do Polskiej Korony.

Podziały księstwa[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Księstwa śląskie.

Mapy polityczne Śląska[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]