Małachowo-Złych Miejsc

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Małachowo-Złych Miejsc
Małachowo-Złych Miejsc
Państwo  Polska
Województwo wielkopolskie
Powiat gnieźnieński
Gmina Witkowo
Liczba ludności (2013) 321
Strefa numeracyjna (+48) 61
Kod pocztowy 62-230
Tablice rejestracyjne PGN
SIMC 0300601
Położenie na mapie gminy Witkowo
Mapa lokalizacyjna gminy Witkowo
Małachowo-Złych Miejsc
Małachowo-Złych Miejsc
Położenie na mapie powiatu gnieźnieńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu gnieźnieńskiego
Małachowo-Złych Miejsc
Małachowo-Złych Miejsc
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Małachowo-Złych Miejsc
Małachowo-Złych Miejsc
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Małachowo-Złych Miejsc
Małachowo-Złych Miejsc
Ziemia52°27′09″N 17°44′08″E/52,452500 17,735556

Małachowo-Złych Miejscwieś sołecka w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, w gminie Witkowo.

Etymologia nazwy[edytuj | edytuj kod]

Człon Małachowo pochodzi od nazwy osobowej Małoch i jest zaświadczony już w 1271 roku w postaciach de Malochow i de Malochowo. Późniejsze przejście 'o' w 'a' jest przypuszczalnie wynikiem harmonii wokalnej[1].

Człon odróżniający Złych Miejsc pochodzi od nazwy osobowej Złe Mięso (najstarszy znany zapis w imieniu Petrus Slemosszo de Malochow w 1397 roku), stosowanej w nazwie wsi w dopełniaczu liczby mnogiej. Pierwotnie był on w tej roli zrostem Złemięsic, ale potem obie jego części zestawiano jako Złe Mięsic. Z czasem część Mięsic stała się niezrozumiała i uległa adideacjom: najpierw do formy Mięsisk w XVI wieku, aby ostatecznie przybrać współczesną postać Miejsc[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

We wczesnym średniowieczu na terenie współczesnego Małachowa-Złych Miejsc istniała warownia. Jej pozostałości zachowały się bardzo dobrze. Są położone na terenie nizinnym. Jest to grodzisko wklęsłe, które powstawało w dwóch fazach, sądząc po jego kształcie. Do wybudowanej wcześniej części północnej w kształcie pierścienia o średnicy zewnętrznej około 70 m przylega podkowiasta część południowa o wymiarach około 80 × 50 m, którą zapewne dobudowano po zlikwidowaniu południowego fragmentu pierwotnych umocnień, przy czym wykopano wówczas również zachowaną fosę o szerokości około 9 m. Ostateczne wymiary grodu to około 100 × 80 m na zewnątrz i 48 × 45 m wewnątrz. Szerokość wałów to 12 m, przy czym zachowały się one do wysokości między 4 a 4,5 m. Bardzo ograniczone badania datują jego okres funkcjonowania pomiędzy VI wiekiem a pierwszą połową XIV wieku. Oznacza to że może pochodzić z okresu plemiennego lub z czasów kształtowania się państwowości polskiej. W pobliżu istniała osada otwarta, datowana na podstawie znalezionej na powierzchni ziemi ceramiki pomiędzy połową X a połową XI wieku[3]. Kara i Makohonienko zaliczyli go do zespołu najwcześniejszych grodów zakładanych w pierwszej połowie i na początku drugiej połowy X wieku na surowym korzeniu na terenie pierwotnej domeny piastowskiej[4].

Jak podawał ks. Stanisław Kozierowski w książce o historii struktury parafialnej Archidiecezji Gnieźnieńskiej, wszystkie wsie o nazwie Małachowo w okolicy Witkowa miały powstać na terenach wykarczowanych w Puszczy Mokowskiej nad rzeką Mokownicą[5].

W XV i XVI wieku Małachowo-Złych Miejsc, razem z sąsiednimi Małachowami, należało do parafii św. Mikołaja w Witkowie[5][6].

Wszystkie te wsie były zamieszkane przez szlachtę zagrodową, która zwykle nie miała żadnych kmieci i sama trudniła się uprawą swoich gospodarstw, które mogły mieć od nawet poniżej jednego łana, do najwyżej 2 lub 3 łanów. Rejestr z 1535 roku podawał 8 działów w Małachowie-Złych Miejsc, a w 1564 już tylko 3 działy. Każdy z działów albo był zamieszkany przez odrębną rodzinę szlachecką, albo stanowił fragment majątku drobnoszlacheckiego, złożonego z rozrzuconych kilku takich działów, z pojedynczymi kmieciami[6]. Dwory płaciły dziesięcinę na rzecz parafii, a kmiecie, jeśli w nich w ogóle byli, oprócz dziesięciny po korczyku żyta[5].

Teki Dworzaczka przechowywane w Bibliotece Kórnickiej wskazują, że jeszcze w roku 1687 we wsi jakieś działy miała rodzina Małachowskich, gdyż Władysław Małachowski i Samuel Hieronim Bieganowski dokonali w tym roku wzajemnego skwitowania z kontraktu o części tej miejscowości[7].

Na przełomie 1860 i 1861 w czasie prac rolnych na terenie wsi znaleziono przypadkowo starożytny egipski posążek Izydy, który został przekazany do Muzeum Archeologicznego w Poznaniu, gdzie zaginął[8].

Na przełomie XIX i XX wieku wieś miała status dominium (Gutsbezirk[9]) w powiecie gnieźnieńskim. W 1885 roku jego powierzchnia wynosiła 1468 mórg. We wsi było 7 domów zamieszkanych przez 168 osób, wszystkie wyznania katolickiego, w tym 64 analfabetów. Właścicielem wsi był Franciszek Żółtowski[10].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

W grudniu 2017 uchwałą Rady Miejskiej Witkowo z sołectwa Małachowo-Złych Miejsc wydzielono nowo utworzone sołectwo Małachowo-Szemborowice[11].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Małachowo-Złych Miejsc położone jest w makroregionie Pojezierze Wielkopolskie, mezoregionie Równina Wrzesińska.

Dla klimatu gminy, w której leży Małachowo-Złych Miejsc, charakterystyczne jest to, że w kolejnych latach występują znaczne różnice w przebiegu pór roku, które same także cechują się dużą zmiennością pogody. Opady są małe a amplitudy temperatur podobne do średnich krajowych. Poziom pokrycia nieba chmurami to średnio rocznie 6,6-6,8 w sali od 0 do 10 (wartość obliczona dla całego województwa), przy wilgotności względnej średnio 78%. Długość okresu wegetacyjnego roślin wynosi ok. 210 dni (wartość obliczona dla gminy). Łącznie jest to makroklimat centralny o cechach kontynentalnych, z brakiem określonych mas powietrza. W połączeniu z ukształtowaniem terenu stwarza to dogodne warunki dla rozwoju rolnictwa[12].

Do Małachowa-Złych Miejsc doprowadzone są sieci wodociągowa i kanalizacyjna[13].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Instytut Języka Polskiego PAN: Nazwy miejscowe Polski: historia, pochodzenie, zmiany. Rymut, Kazimierz (red.). T. 6. 2005, s. 481. ISBN 83-88866-26-5.
  2. Instytut Języka Polskiego PAN: Nazwy miejscowe Polski: historia, pochodzenie, zmiany. Rymut, Kazimierz (red.). T. 6. 2005, s. 482-483. ISBN 83-88866-26-5.
  3. Grodzisko : Małachowo-Złych Miejsc. Portal zabytek.pl Narodowego Instytutu Dziedzictwa. [dostęp 2018-09-18].
  4. Michał Kara, Mirosław Makohonienko. Wielkopolska krainą grodów – krajobraz kulturowy kolebki państwa polskiego w świetle nowych ustaleń chronologicznych. „Landform Analysis”. 16, s. 20–25, 2011. 
  5. a b c Stanisław Kozierowski: Szematyzm historyczny ustrojów parafjalnych dzisiejszej Archidiecezji Gnieźnieńskiej. Drukarnia Dziennika Poznańskiego, 1934, s. 232-233.
  6. a b Joanna Karczewska. Rozmieszczenie wsi zagrodowych i drobnoszlacheckich w powiecie gnieźnieńskim na przełomie XV i XVI wieku. „Klio”. 29 (2), s. 19–40, 2014. DOI: 10.12775/KLIO.2014.020. 
  7. Teki Dworzaczka : Materiały historyczno-genealogiczne do dziejów szlachty wielkopolskiej XV-XX wieku. Biblioteka Kórnicka, Polska Akademia Nauk. [dostęp 2018-09-18].
  8. Szlak Mitów i Legend. Izyda z Małachowa-Złych Miejsc. Porta topowstalapolska.pl, serwis Powiatu Gniezno. [dostęp 2018-09-18].
  9. Gemeindeverzeichnis Kreis Witkowo [Stand: 1. 1. 1908]. Territoriale Veränderungen in Deutschland und deutsch verwalteten Gebieten 1874 – 1945. [dostęp 2018-09-18].
  10. Małachowo-Złych Miejsc w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. VI: Malczyce – Netreba. Warszawa 1885.
  11. Protokół Nr XXXIV/17 z sesji Rady Miejskiej w Witkowie. Biuletyn Informacji Publicznej gminy Witkowo. [dostęp 2018-09-18].
  12. Barbara Molewska, Joanna Nisztuk, Ewelina Chojnacka: prognoza oddziaływania na środowisko dla Strategii zrównoważonego rozwoju gminy i miasta Witkowo do 2020 roku. BIP Urzędu Gminy i Miasta Witkowo. s. 25-26. [dostęp 2018-09-20].
  13. Joanna Nisztuk: Strategia zrównoważonego rozwoju gminy i miasta Witkowo do 2020 roku. BIP Urzędu Gminy i Miasta Witkowo. s. 44-45. [dostęp 2018-09-20].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]